გენერაციულ ხელოვნურ ინტელექტში რეკლამის ინტეგრირება ინდუსტრიის ახალ ბრძოლის ველად იქცა. ყველაფერი გასულ თვეს დაიწყო, როდესაც OpenAI-მ დააანონსა, რომ ChatGPT-ში რეკლამების გაშვებას იწყებდა. კომპანიამ ეს ნაბიჯი „ხელოვნურ ინტელექტზე წვდომის დემოკრატიზაციით“ ახსნა. ამ განცხადებიდან სულ რამდენიმე დღეში კონკურენტმა კომპანიამ, Anthropic-მა, საპასუხო ცეცხლი გახსნა. სუპერთასის (Super Bowl) რეკლამაში მათ მწვავედ გააკრიტიკეს და დაცინვის საგნად აქციეს იდეა, რომ რეკლამას ადგილი აქვს ისეთ სისტემებში, რომლებსაც ადამიანები რჩევისთვის, თერაპიისთვის ან მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილებების მიღებისთვის იყენებენ. ერთი შეხედვით, ეს მხოლოდ ორი კომპანიის მარკეტინგული დაპირისპირებაა, თუმცა სიღრმისეულად თუ შევხედავთ, ეს დებატები ინტერნეტის ადრეულ ეპოქასა და მაშინდელ რისკებს გვაგონებს, ოღონდ ამჯერად ფსონები გაცილებით მაღალია.
მთავარი კითხვა ის კი არ არის, მოაქვს თუ არა რეკლამას შემოსავალი (ცხადია, მოაქვს), არამედ ის, არის თუ არა რეკლამა AI-ს მასშტაბირების ერთადერთი გზა და განსაზღვრავს თუ არა ის ჩუმად სისტემების მუშაობის პრინციპს. ისტორია სიფრთხილისკენ მოგვიწოდებს. ონლაინ რეკლამის განვითარების ბოლო ათწლეულებმა დაამტკიცა, რომ როდესაც მოგება მომხმარებლისთვის შექმნილი ღირებულებისგან განცალკევდება, კომპანიების ინტერესი მონაცემთა შეგროვებისა და ჩართულობის მაქსიმიზაციისკენ იხრება – ანუ იმ ცვლადებისკენ, რომლებსაც ყველაზე ადვილად ზომავენ და მონეტიზაციას უკეთებენ. ამ კომპრომისმა ინტერნეტ-ეკონომიკა სრულად შეცვალა: ყურადღება დეფიციტურ რესურსად იქცა, პერსონალური ინფორმაცია კი – ვალუტად.
რას გვასწავლის Google-ის გაკვეთილი?
საინტერესოა, რომ თანამედროვე ვების გარიჟრაჟზე ამ რისკს თავად Google-ის დამფუძნებლებიც აღიარებდნენ. 1998 წელს სტენფორდში გამოქვეყნებულ ნაშრომში სერგეი ბრინი და ლარი პეიჯი აფრთხილებდნენ საზოგადოებას, რომ რეკლამით დაფინანსებული საძიებო სისტემები ინტერესთა კონფლიქტს ქმნიდა. ისინი წერდნენ, რომ მსგავსი სისტემები „მიკერძოებულია დამკვეთების სასარგებლოდ და შორს დგას მომხმარებლის საჭიროებებისგან“. მიუხედავად ამ გაფრთხილებისა, სისტემა მაინც იმის მიხედვით აეწყო, რისი გაზომვა, დატარგეტება და გაყიდვაც იყო შესაძლებელი, ხშირად კი ეს კონფიდენციალურობისა და ნდობის ხარჯზე ხდებოდა.
დღეს ხელოვნური ინტელექტი მსგავს გზაჯვარედინზე დგას, თუმცა ეკონომიკური წნეხი გაცილებით დიდია. AI-ს შენახვა იაფი არ არის – OpenAI ვარაუდობს, რომ 2029 წლისთვის 115 მილიარდ დოლარს დახარჯავს. ინტერნეტის მომხმარებლების მსგავსად, არც AI-ს მომხმარებლებს სურთ სერვისში ფულის გადახდა, რეკლამა კი ისტორიულად ის მექანიზმი იყო, რამაც ბიზნესებს მასშტაბირების საშუალება მისცა.
სად გადის ზღვარი?
გამოსავალი, რომელიც მომხმარებლის ნდობასაც შეინარჩუნებს და ბიზნესსაც გაზრდის, ღია და შემოწმებადი სისტემების აგებაა. გავლენა უნდა იყოს ხილული, გაზომვადი და მართვადი ისე, რომ არ მოხდეს პერსონალური მონაცემების ექსპლუატაცია. ისეთი სტანდარტები, როგორიცაა Ad Context Protocol, სწორედ ამას ემსახურება. ახლა გვაქვს ის იშვიათი ფანჯარა, როცა მოგება და ღირებულება შეიძლება ერთმანეთს დაემთხვეს. სასწორზე დევს განსხვავება რეკლამას, როგორც მანიპულაციასა და რეკლამას, როგორც ბაზრის მდგრად ინფრასტრუქტურას შორის. რეკლამით დაფინანსებულმა ინტერნეტმა მომხმარებლებს იმედი იმიტომ კი არ გაუცრუა, რომ უფასო იყო, არამედ იმიტომ, რომ მისი მოტივები უხილავი გახდა. AI-ს აქვს შანსი, უკეთესი იყოს – არჩევანი კი ჩვენზეა.
წყარო: Fastcompany, www.marketer.ge
