საქართველოში კლიმატური საფრთხეების ზონაში უკვე 110 თემია მოქცეული, ხოლო სპეციალისტების შეფასებით, უახლოეს წლებში ე.წ. კლიმატმიგრანტების რაოდენობა კიდევ გაიზრდება.

ორგანიზაცია „საქართველოს მწვანეთა მოძრაობა/დედამიწის მეგობრების“ თავმჯდომარემ ნინო ჩხობაძემ BPN-ს განუცხადა, რომ „საქართველოში 110 თემია საფრთხის ზონაში და კლიმატმიგრანტების რაოდენობა გაიზრდება“ — ეს შეფასება, რომელიც პრობლემის მასშტაბს პირდაპირ აჩვენებს.

ექსპერტების თქმით, საკითხი მხოლოდ ეკოლოგიური აღარ არის — ის სოციალური, ეკონომიკური და უსაფრთხოების გამოწვევად იქცა. როდესაც ადამიანები იძულებით ტოვებენ საცხოვრებელ ადგილებს, ზარალდება რეგიონები, ინფრასტრუქტურა და ადგილობრივი ეკონომიკა.

კრიტიკოსები მიუთითებენ, რომ სახელმწიფოს რეაგირება ხშირ შემთხვევაში ისევ დაგვიანებულია — ნაბიჯები უფრო ხშირად სტიქიის შემდეგ იდგმება, ვიდრე მანამდე. განსაკუთრებით მწვავე კითხვებია ადრეული გაფრთხილების სისტემებზე. წლებია საუბარია, რომ მსგავსი სისტემები ძვირია, რთულია ან დამატებით რესურსს მოითხოვს, რის გამოც მათი დანერგვა ან ფერხდება, ან საერთოდ არ ხდება.

თუმცა მთავარი კითხვა ასეთია — როცა ტრაგედია უკვე ხდება, დაზარალებული ოჯახების განსახლებაზე, კომპენსაციებზე, ინფრასტრუქტურის აღდგენასა და საგანგებო რეაგირებაზე ხო მაინც იხარჯება თანხა? ხშირ შემთხვევაში, პოსტფაქტუმ დახარჯული თანხა უფრო მეტია, ვიდრე დროული პრევენცია დაჯდებოდა.

ამას ემატება კიდევ ერთი პრობლემა — ბიუროკრატიული ხარჯები, ადმინისტრაციული სტრუქტურები და არასაჭირო პროცესები, რომელთა შემცირებაც რთულად ხდება, მაშინ როცა ადამიანების უსაფრთხოებაზე რესურსის მოძიება მუდმივად პრობლემად რჩება.

საბოლოოდ ყველაზე მძიმე რეალობა ის არის, რომ ბევრ ასეთ სოფელსა და თემში მცხოვრებმა ადამიანებმა არც კი იციან, რამდენად მაღალი რისკის ქვეშ ცხოვრობენ. არ აქვთ დროული შეტყობინების სისტემა, არ აქვთ სრულყოფილი რუკები, არ იციან ევაკუაციის გეგმა და ხშირად მხოლოდ მაშინ იგებენ საფრთხის მასშტაბს, როცა სტიქია უკვე დაწყებულია.

რისკების მართვა ტექნოლოგიურად და ფინანსურად მარტივი არ არის. ის მოითხოვს:

  • სატელიტურ და დრონ მონიტორინგს
  • გეოლოგიური სენსორების ქსელს
  • ადრეული შეტყობინების სისტემებს
  • მდინარეებისა და ფერდობების ციფრულ ანალიზს
  • განსახლებისა და კომპენსაციის სპეციალურ ფონდებს

ერთი წერტილის (ერთი ლოკაციის) მეწყრის მონიტორინგისა და ადრეული გაფრთხილების სისტემის საშუალო ფასი

საერთაშორისო კვლევებისა და მოქმედი პროექტების მიხედვით, ერთი სრულფასოვანი მონიტორინგის პუნქტი, რომელიც მოიცავს:

  • ნიადაგის გადაადგილების სენსორს
  • ნალექის მზომს
  • დახრის/ვიბრაციის სენსორს
  • მონაცემთა გადამცემ მოწყობილობას
  • მზის პანელს / კვებას
  • პროგრამულ ინტეგრაციას
  • შეტყობინების სისტემას

საშუალოდ ჯდება:

$15,000 – $35,000 დოლარი ერთ წერტილზე

(დაახლოებით 40,000 – 95,000 ლარი)

ეს უკვე ბევრად რეალისტური და პრაქტიკაში გამოყენებადი შეფასებაა.

დაბალი ბიუჯეტის ვერსია:

მხოლოდ რამდენიმე სენსორი + GSM შეტყობინება:

$5,000 – $10,000

მაღალი დონის პროფესიონალური სისტემა:

რადარი + მრავალსენსორული ქსელი + AI ანალიტიკა + კამერები

$50,000+ ერთ წერტილზე

საქართველოში რამდენი მეწყერსაშიში ზონაა?

გარემოს ეროვნული სააგენტოს ბოლო წლების გეოლოგიური ბიულეტენების მიხედვით:

3,000-ზე მეტი მეწყრული პროცესი ფიქსირდება საქართველოში

ასობით დასახლებული პუნქტი მაღალი ან საშუალო რისკის ზონაშია

მხოლოდ ბოლო წლებში 100+ თემი/სოფელი დასახელდა მაღალი საფრთხის კატეგორიაში

ანუ თუ ვსაუბრობთ აქტიურ მეწყერსაშიშ წერტილებზე, რეალური რაოდენობა ათასებს სცდება.

მთავარი შედარება

თუ 100 ყველაზე საშიშ წერტილზე დავაყენებთ საშუალო სისტემას:

100 × $25,000 = $2.5 მილიონი დოლარი

ეს თანხა ხშირად ერთ სტიქიაზე დახარჯულ კომპენსაციებზე ნაკლებია.

თუ მერე ეკომიგრანტებს ასახლებენ, (რამდენად ადეკვატური კომპენსაციით ეს ცალკე სასაუბრო თემაა) გზებს არემონტებენ, დახმარებებს არიგებენ, რაშიც მილიონები იხარჯება, პრევენციაზე თანხის მოძიება რატომ არის პრობლემა?

მგონი, ყველა ვთანხმდებით, რომ ადამიანის სიცოცხლე ბიუჯეტის გრაფაში ყველაზე იაფი ხაზი არ უნდა იყოს. როდესაც საქმე ადამიანების სიცოცხლეს ეხება, რესურსის დაზოგვა საბოლოოდ ბევრად ძვირი ჯდება და თანაც ისე, რომ ზარალს ბოლომდე ვერც აანაზღაურებ. ერთი სტიქიის შემდეგ რეალური ზარალი ხშირად აღემატება იმას, რაც პრევენციაში უნდა დახარჯულიყო.

გარემოს დამცველები, ეკოლოგები, კლიმატოლოგები, გეოლოგები თანხმდებიან, რომ თუ რეალური სახელმწიფო გეგმა არ გაჩნდა, საფრთხის ზონაში მყოფი 110 თემი შესაძლოა მხოლოდ დასაწყისი აღმოჩნდეს.

რა გვიჯდება უმოქმედობა, ამას ცალკე მასლაში შემოგთავაზებთ

წყაროები:

https://www.bpn.ge/article/151381-sakartveloshi-110-temia-saprtxis-zonashi-klimatmigrantebis-raodenoba-gaizrdeba-nino-chxobaze/
https://www.undp.org/georgia
https://www.worldbank.org/en/country/georgia
https://climateknowledgeportal.worldbank.org/country/georgia
https://www.undr.org/

https://nhess.copernicus.org/articles/23/3913/2023/
https://www.mdpi.com/2071-1050/16/23/10505
https://nea.gov.ge/Ge/GEOLOGICAL-BULLETINS
https://nea.gov.ge
https://www.preventionweb.net/
https://www.worldbank.org/en/topic/disasterriskmanagement