კოსმოსი ხშირად გვახსენებს, რამდენად მცირეა დედამიწა უზარმაზარ სამყაროში. სწორედ ასეთ მოვლენად მიიჩნევა ასტეროიდი 99942 Apophis, რომელიც 2029 წლის აპრილში ჩვენს პლანეტას ისტორიულად ერთ-ერთ ყველაზე ახლო მანძილზე ჩაუვლის. მისი ზომა დაახლოებით 375 მეტრია, რაც თითქმის Eiffel Tower-ის სიმაღლეს უტოლდება. სწორედ ამიტომ ამ ობიექტს მედია ხშირად „ეიფელის კოშკის ზომის ასტეროიდს“ უწოდებს.
Ambebi.ge-ზე გამოქვეყნებული მასალის მიხედვით, აპოფისი, რომელსაც ზოგჯერ „ქაოსის ღმერთსაც“ უწოდებენ, დედამიწას 2029 წლის 13 აპრილს დაახლოებით 32,000 კილომეტრის დისტანციაზე მიუახლოვდება. ეს მანძილი იმდენად მცირეა ასტრონომიული მასშტაბებით, რომ იგი დედამიწის ზოგიერთი თანამგზავრის ორბიტაზეც უფრო ახლოს გაივლის.
ასტეროიდს სახელი ძველეგვიპტური მითოლოგიის ბოროტებისა და ქაოსის ღვთაების — Apophis-ის საპატივცემულოდ ეწოდა. სახელი სიმბოლურია, რადგან მისი აღმოჩენის შემდეგ მეცნიერებში სერიოზული შეშფოთება გაჩნდა. როდესაც ობიექტი პირველად 2004 წელს დაფიქსირდა, არსებობდა შეფასება, რომ დედამიწასთან შეჯახების შანსი დაახლოებით 2.7% იყო — რაც ასტეროიდული საფრთხეების შეფასებისთვის ძალიან მაღალი მაჩვენებელი ითვლებოდა. მოგვიანებით, დამატებითი დაკვირვებების შედეგად ეს რისკი მთლიანად გამოირიცხა.
დღეს NASA ხაზგასმით აცხადებს, რომ 2029 წელს შეჯახების საფრთხე არ არსებობს. სააგენტოს მონაცემებით, არც მომდევნო ასწლეულში არის მოსალოდნელი აპოფისის მიერ დედამიწაზე დარტყმა.
მაშინ რატომ არის ეს მოვლენა ასეთი მნიშვნელოვანი?
პირველი მიზეზი მეცნიერულია. მსგავსი ზომის ობიექტი დედამიწას ამ დისტანციაზე მხოლოდ რამდენიმე ათას წელიწადში ერთხელ უახლოვდება. ეს ნიშნავს, რომ კაცობრიობას პირველად ექნება შესაძლებლობა თანამედროვე ტელესკოპებით, რადარებითა და კოსმოსური ტექნოლოგიებით დეტალურად დააკვირდეს ასეთი მასშტაბის ასტეროიდს რეალურ დროში.
მეორე მიზეზი პლანეტარული თავდაცვაა. აპოფისზე დაკვირვება მეცნიერებს დაეხმარება უკეთ გაიგონ:
- როგორ იცვლება ასტეროიდის ტრაექტორია დედამიწის გრავიტაციის გავლენით
- როგორი სტრუქტურა აქვს მის ზედაპირს
- რამდენად მყარია მსგავსი ობიექტები
- როგორ შეიძლება მომავალში მსგავსი საფრთხეების გადამისამართება
ეს ინფორმაცია მნიშვნელოვანია იმ შემთხვევისთვის, თუ მომავალში რეალურად სახიფათო ობიექტი გამოჩნდება.
თუმცა არსებობს სკეპტიკური მხარეც. ზოგი ასტრონომი მიიჩნევს, რომ მედია მსგავს მოვლენებს ზედმეტად სენსაციურად აშუქებს, რაც საზოგადოებაში გაუმართლებელ შიშს იწვევს. მათი შეფასებით, აპოფისის მოახლოება უფრო სამეცნიერო დღესასწაულია, ვიდრე საფრთხე.
საქართველოსთვის ასეთი თემა მხოლოდ შორეული კოსმოსური ამბავი არ არის. ის გვახსენებს, რამდენად მნიშვნელოვანია მეცნიერების განათლება, ასტრონომიის პოპულარიზაცია და გლობალურ კვლევით პროცესებში ჩართულობა. პატარა ქვეყნებსაც შეუძლიათ მსგავსი მოვლენების გამოყენება განათლების, STEM მიმართულებებისა და ახალგაზრდების დაინტერესებისთვის.
საბოლოოდ, აპოფისი 2029 წელს დედამიწას არ შეეჯახება. მაგრამ ის დაგვანახებს იმას, რასაც ყოველდღე ვერ ვხედავთ — ჩვენი პლანეტის ადგილი ცვალებად და მუდმივად მოძრავ კოსმოსში.
წყაროები
- Ambebi.ge
https://www.ambebi.ge/article/342065-kaosis-gmerti-eipelis-koshkis-sigrzis-asteroidi/ - NASA – Apophis Tracking Data
https://www.nasa.gov/ - Center for Near Earth Object Studies (CNEOS)
https://cneos.jpl.nasa.gov/ - ESA – Planetary Defence
https://www.esa.int/ - Jet Propulsion Laboratory
https://www.jpl.nasa.gov/
