ახლო აღმოსავლეთში მიმდინარე კონფლიქტმა გლობალურ ენერგეტიკულ ბაზარზე ერთ-ერთი ყველაზე მასშტაბური შოკი გამოიწვია, რომლის შედეგების სრულად დაძლევას მინიმუმ ორი წელი დასჭირდება — ასეთ შეფასებას აკეთებს International Energy Agency.
სააგენტოს ხელმძღვანელი ფათიჰ ბიროლი აღნიშნავს, რომ რეგიონში ნავთობისა და გაზის წარმოების აღდგენა არ იქნება ერთდროულად შესაძლებელი და მნიშვნელოვნად იქნება დამოკიდებული კონკრეტულ ქვეყნებზე. მაგალითად, ერაყში პროცესს გაცილებით მეტი დრო დასჭირდება, ვიდრე საუდის არაბეთში.
კრიზისის მთავარი მიზეზი ენერგოინფრასტრუქტურაზე მიყენებული ზიანისა და ლოგისტიკური შეფერხებების კომბინაციაა. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი ფაქტორია ჰორმუზის სრუტე — ერთ-ერთი ყველაზე დატვირთული ენერგომარშრუტი მსოფლიოში, რომლის ფუნქციონირების შეფერხებამ უკვე გამოიწვია მიწოდების სერიოზული შემცირება.
ექსპერტების შეფასებით, ბაზარზე დროებით სტაბილურობას ინარჩუნებდა ის რესურსი, რომელიც კონფლიქტის დაწყებამდე უკვე გზაში იყო, თუმცა ახალი მიწოდებების შეჩერებამ უკვე შექმნა რეალური დეფიციტის ნიშნები, განსაკუთრებით აზიურ ბაზრებზე.
ენერგეტიკული მიწოდების შემცირება პირდაპირ აისახება ფასებზე — IEA აფრთხილებს, რომ თუ მიწოდების არხები სრულად არ აღდგება, ნავთობისა და გაზის ფასები შესაძლოა მნიშვნელოვნად გაიზარდოს, რაც დამატებით ზეწოლას მოახდენს გლობალურ ეკონომიკაზე.
ამ ფონზე, სააგენტო არ გამორიცხავს საგანგებო ზომებსაც, მათ შორის სტრატეგიული მარაგების დამატებით გამოშვებას, რათა ბაზარზე დეფიციტის ეფექტი შემცირდეს.
საერთო სურათი მიუთითებს, რომ ენერგეტიკული ბაზარი შედის ხანგრძლივი არასტაბილურობის ფაზაში, სადაც აღდგენა იქნება ეტაპობრივი, არათანაბარი და დამოკიდებული როგორც გეოპოლიტიკურ, ისე ინფრასტრუქტურულ ფაქტორებზე.
წყარო:
Full Reuters coverage
