იტალიაში სარკინიგზო ლიანდაგებს შორის მოსახსნელი მზის პანელების დამონტაჟებას გეგმავენ, რაც ელექტროენერგიის გამომუშავების შესაძლებლობას დამატებითი მიწის გამოყენების გარეშე შექმნის. გამომუშავებული ენერგია თავდაპირველად საერთო ქსელს მიეწოდება, მომავალში კი მისი გამოყენება სადგურების, სასიგნალო სისტემებისა და შესაძლოა ელექტრომატარებლების მოსამარაგებლადაც იგეგმება. სპეციალური მანქანა პანელების დროებით მოხსნასა და კვლავ დამონტაჟებას შეძლებს, რაც სარკინიგზო სამუშაოებს არ შეაფერხებს. ფართომასშტაბიან დანერგვამდე ტექნოლოგია რეალურ პირობებში გამოიცდება, რადგან სისტემამ ვიბრაციას, მტვერს, სიცხეს, ნალექსა და უსაფრთხოების მკაცრ მოთხოვნებს უნდა გაუძლოს.

იტალიაში ლიანდაგებს შორის მზის პანელების განთავსების კონკრეტული საპილოტე მონაკვეთის ღირებულება ჯერ არ გასაჯაროებულა. ასევე უცნობია, დაფინანსებაში ჩაერთვება თუ არა იტალიის სახელმწიფო, ეროვნული სარკინიგზო ინფრასტრუქტურის ოპერატორი Rete Ferroviaria Italiana, კერძო ინვესტორი თუ ევროკავშირის რომელიმე ფონდი.

ტექნოლოგიის ფინანსური მასშტაბის შესაფასებლად შესაძლებელია შვეიცარიაში უკვე განხორციელებული საცდელი პროექტის გამოყენება. Sun-Ways-მა ქალაქ ბიუტთან მოქმედ სარკინიგზო ხაზზე, 100-მეტრიან მონაკვეთზე, 48 მოსახსნელი მზის პანელი დაამონტაჟა. სისტემის სიმძლავრე 18 კილოვატია, წლიური გამომუშავება კი დაახლოებით 16 000 კილოვატსაათს აღწევს.

შვეიცარიული საპილოტე პროექტის ღირებულება დაახლოებით 585 000 შვეიცარიულ ფრანკს შეადგენს. თანხა მხოლოდ მზის პანელების ფასს არ მოიცავს. ბიუჯეტში შედის სპეციალური სამონტაჟო სისტემის განვითარება, უსაფრთხოების კვლევები, სარკინიგზო გარემოსთვის პანელების ადაპტაცია, ქსელთან დაკავშირება, მონიტორინგი და სპეციალური ტექნიკის გამოცდა.

პროექტი კერძო პარტნიორებთან ერთად შვეიცარიის ინოვაციების სააგენტო Innosuisse-მაც დააფინანსა. სააგენტო ინოვაციური სტარტაპების პროექტების პირდაპირი ხარჯების მაქსიმუმ 70%-ს აფინანსებს, დარჩენილი მინიმუმ 30% კი თავად კომპანიამ ან მისმა პარტნიორებმა უნდა დაფარონ. კონკრეტულად Sun-Ways-ის პროექტში თითოეული მონაწილის მიერ შეტანილი თანხა საჯაროდ დეტალურად არ არის გამოქვეყნებული.

არსებული ღირებულებიდან გამომდინარე, საცდელი სისტემის ერთი კილოვატი დაახლოებით 32 500 შვეიცარიული ფრანკი ჯდება, რაც ჩვეულებრივ მზის ელექტროსადგურებთან შედარებით ძალიან მაღალი მაჩვენებელია. თუმცა საპილოტე პროექტის პირდაპირ შედარება კომერციულ მზის სადგურთან არასწორი იქნება, რადგან ხარჯის დიდი ნაწილი ახალი ტექნოლოგიის კვლევას, უსაფრთხოების სერტიფიცირებასა და სპეციალური მოწყობილობების შექმნას უკავშირდება.

თუ სისტემა ფართო მასშტაბით დაინერგება, ერთ პანელსა და ერთ კილოვატ სიმძლავრეზე დანახარჯი მნიშვნელოვნად უნდა შემცირდეს. პროექტის ეკონომიკური მიზანშეწონილობა საბოლოოდ დამოკიდებული იქნება არა მხოლოდ გამომუშავებული ელექტროენერგიის ღირებულებაზე, არამედ პანელების მოვლის, გაწმენდის, დემონტაჟის, დაზიანების და სარკინიგზო სამუშაოების დროს მათი დროებით აღების ხარჯებზეც.

იტალიის სახელმწიფო რკინიგზას მზის ენერგიის მიმართულებით გაცილებით ფართო საინვესტიციო გეგმაც აქვს, თუმცა ის ლიანდაგებს შორის პანელების პროექტისგან დამოუკიდებელია. Ferrovie dello Stato-მ 1.3 მილიარდი ევროს ინვესტიცია დაგეგმა 1 გიგავატი სიმძლავრის მზის ელექტროსადგურების შესაქმნელად. პროექტმა 2029 წლისთვის ჯგუფის ელექტროენერგიის მოთხოვნის დაახლოებით 19% უნდა დაფაროს.

კომპანია დაფინანსებაზე ბანკებთან და შესაძლო სამრეწველო თუ ფინანსურ პარტნიორებთან მუშაობს. განიხილება სპეციალური კომპანიის შექმნაც, რომელშიც კერძო ინვესტორები წილს შეიძენენ. 2034 წლისთვის მზის სიმძლავრის 2.2 გიგავატამდე გაზრდა იგეგმება, რაც იტალიის სახელმწიფო რკინიგზის ენერგომოხმარების დაახლოებით 35-40%-ს დააკმაყოფილებს.

ამრიგად, იტალიის „მზის რკინიგზის“ კონკრეტული ბიუჯეტი ჯერ უცნობია. 1.3 მილიარდი ევროს პროგრამა კი ქვეყნის რკინიგზის საერთო მზის ენერგეტიკულ გეგმას ეხება და არა უშუალოდ ლიანდაგებში დასამონტაჟებელ პანელებს.

წყაროები