ევროპაში გვალვისა და ექსტრემალური სიცხის შემდეგ ყურადღება უკვე 2026-2027 წლების ზამთრისკენ გადადის. წყნარ ოკეანეში სწრაფად ძლიერდება El Niño, რომელსაც გლობალურ ამინდზე მნიშვნელოვანი გავლენის მოხდენა შეუძლია, თუმცა ევროპის შემთხვევაში მკაცრი ზამთრის პროგნოზირება ჯერ ნაადრევია.
აშშ-ის ოკეანისა და ატმოსფეროს ეროვნული ადმინისტრაციის, NOAA-ს, 13 აგვისტოს მონაცემებით, შემოდგომასა და ზამთარში ძალიან ძლიერი El Niño-ს განვითარების ალბათობა 90%-ზე მეტია. ოქტომბერ-დეკემბერში კი 69%-იანი შანსია, რომ მოვლენა NOAA-ს მიერ გამოყენებული ინდექსით 1950 წლიდან დაფიქსირებულ ყველა წინა El Niño-ს გადააჭარბოს.
El Niño ეკვატორული წყნარი ოკეანის ზედაპირული წყლების უჩვეულო დათბობას უკავშირდება და ატმოსფერულ ცირკულაციაზე მსოფლიოს სხვადასხვა რეგიონში მოქმედებს. მისი გავლენა განსაკუთრებით მკაფიოა ტროპიკებსა და ჩრდილოეთ ამერიკაში, ევროპაში კი კავშირი უფრო არაპირდაპირი და ნაკლებად პროგნოზირებადია.
მეცნიერებისთვის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ფაქტორია სტრატოსფერული პოლარული ციკლონის მდგომარეობა. ძლიერი El Niño ზოგიერთ წლებში ზრდის პოლარული ციკლონის შესუსტებისა და სტრატოსფეროს უეცარი დათბობის ალბათობას. ასეთი პროცესის შემდეგ არქტიკული ჰაერი შეიძლება უფრო სამხრეთით გავრცელდეს და ევროპაში ცივი პერიოდების რისკი გაზარდოს. თუმცა ეს მხოლოდ ერთ-ერთი შესაძლო სცენარია და არა გარდაუვალი შედეგი.
Copernicus Climate Change Service-ის 10 აგვისტოს სეზონური პროგნოზი ამ ეტაპზე ევროპის უმეტეს ნაწილში საშუალოზე მაღალი ტემპერატურის უფრო დიდ ალბათობას აჩვენებს. მოდელები განსაკუთრებით მკაფიო თბილ სიგნალს დასავლეთ და ცენტრალურ ევროპაში აფიქსირებენ, ხოლო ჩრდილოეთ და აღმოსავლეთ ნაწილებში გაურკვევლობა შედარებით მაღალია.
ECMWF-იც აღნიშნავს, რომ El Niño-ს გავლენა ევროპის ზამთარზე მნიშვნელოვნად არის დამოკიდებული ატლანტიკის ცირკულაციაზე, ჩრდილოატლანტიკურ რხევაზე და სტრატოსფეროს პროცესებზე. ამიტომ რამდენიმე თვით ადრე ცალკეული ძლიერი ყინვის ეპიზოდების ზუსტი პროგნოზირება შეუძლებელია.
ევროპისთვის მთავარი ეკონომიკური რისკი ამ ეტაპზე არა უკვე დადასტურებული „არქტიკული ზამთარი“, არამედ ამინდის მაღალი ცვალებადობაა. ძლიერი სიცივის მოკლე პერიოდებმაც კი შეიძლება გაზარდოს გაზისა და ელექტროენერგიის მოთხოვნა, ენერგეტიკულ ბაზრებზე ფასების მერყეობა და გათბობის ხარჯები. განსაკუთრებით მოწყვლადია ქვეყნები, სადაც ბუნებრივი აირის მოხმარება ზამთრის ტემპერატურაზე მნიშვნელოვნად არის დამოკიდებული.
ამიტომ ძლიერი El Niño ევროპის ენერგეტიკული და აგროსექტორისთვის მნიშვნელოვანი რისკფაქტორია, თუმცა არსებული მონაცემებით იმის თქმა, რომ კონტინენტს აუცილებლად „არქტიკული ყინვა“ ელის, მეცნიერულად გამართლებული არ არის.
წყაროები:
NOAA Climate Prediction Center, 13 აგვისტოს El Niño-ს ოფიციალური პროგნოზი:
https://cpc.ncep.noaa.gov/products/analysis_monitoring/enso_advisory/ensodisc.shtml
NOAA, El Niño-ს სიძლიერის ოფიციალური ალბათობები:
https://cpc.ncep.noaa.gov/products/analysis_monitoring/enso/roni/archives/?month=08&type=strengths&year=2026
Copernicus Climate Change Service, 10 აგვისტოს სეზონური პროგნოზი:
https://climate.copernicus.eu/seasonal-forecasts
ECMWF, El Niño-ს გავლენა ევროპის ზამთარზე:
https://confluence.ecmwf.int/spaces/CKB/pages/373753799/ENSO+impacts+based+on+ERA5+reanalysis
ECMWF, El Niño-ს პროგნოზების სანდოობა და გაურკვევლობა:
https://www.ecmwf.int/en/about/media-centre/science-blog/2026/el-nino-2026
Reuters, 21 აგვისტო, 2026 წლის ძლიერი El Niño-ს პროგნოზები:
https://www.reuters.com/sustainability/climate-focus-forecasters-predict-strongest-super-el-nino-2026-08-21/
Copernicus, 2026 წლის ევროპული სიცხეებისა და გვალვის ფონი:
https://climate.copernicus.eu/copernicus-highest-july-global-ocean-surface-temperatures-exceptionally-hot-dry-conditions-fuel
