არაბთა გაერთიანებულმა საამიროებმა ირანი ქვეყნის მიმართულებით ორი ბალისტიკური რაკეტის გაშვებაში დაადანაშაულა. საამიროების თავდაცვის სამინისტროს განცხადებით, ინციდენტი სამშაბათს, ადგილობრივი დროით დაახლოებით 21:00 საათზე, მოხდა და მაისის შემდეგ ირანის მხრიდან საამიროების მიმართულებით პირველი მსგავსი შემთხვევაა.
საამიროების თავდაცვის სამინისტრომ X-ზე გავრცელებულ განცხადებაში აღნიშნა, რომ ქვეყნის მიმართულებით ირანიდან ორი ბალისტიკური რაკეტის გაშვება დაფიქსირდა. უწყების ცნობით, ერთი რაკეტა საამიროების ტერიტორიულ წყლებში ჩამოვარდა, მეორე კი — საერთაშორისო წყლებში.
მოგვიანებით სამინისტრომ განაცხადა, რომ ორივე რაკეტის სამიზნეს „საზღვაო ნავიგაცია“ წარმოადგენდა.
თეირანმა თავდასხმაზე პასუხისმგებლობა უარყო. ირანის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ სამშაბათს გვიან ღამით განაცხადა, რომ ქვეყანას საამიროების მიმართულებით რაკეტები არ გაუშვია.
ინციდენტის ფონზე, საამიროების საგარეო საქმეთა სამინისტრომ ირანთან ყველა სავაჭრო, კომერციული და ფინანსური ტრანზაქციის შეჩერების შესახებ განაცხადა. უწყების განმარტებით, გადაწყვეტილება „რეგიონულ ესკალაციას“ უკავშირდება. ამასთან, აბუ-დაბიმ აღნიშნა, რომ კვლავ დიალოგისა და თანამშრომლობის ერთგული რჩება.
რა უძღოდა წინ
სამშაბათის ინციდენტამდე ბოლო დღეებში ჰორმუზის სრუტეში საამიროების კუთვნილ გემებზე თავდასხმების შესახებ გავრცელდა ინფორმაცია.
საამიროების სახელმწიფო მედიამ შაბათს განაცხადა, რომ ირანმა ერთი დღით ადრე Abu Dhabi National Oil Company-ის კუთვნილ გემს შეუტია. მისი ცნობით, ეს ერთ კვირაზე ნაკლებ პერიოდში კომპანიის გემზე თავდასხმის მესამე შემთხვევა იყო.
ირანს აღნიშნულ თავდასხმებზე პირდაპირი კომენტარი არ გაუკეთებია. თუმცა, თეირანმა განაცხადა, რომ გემებმა ჰორმუზის სრუტეში ირანის მიერ განსაზღვრული საზღვაო მარშრუტი უნდა გამოიყენონ და ამ წესის დამრღვევები შესაძლოა სამიზნეები გახდნენ.
საამიროებსა და ირანს შორის დაძაბულობა
ინციდენტი უფრო ფართო რეგიონული დაძაბულობის ფონზე მოხდა. აშშ-ის, ისრაელისა და ირანის ომის საწყის ეტაპზე — თებერვლის ბოლოდან აპრილში მიღწეულ ზავამდე — ირანის თავდასხმების ერთ-ერთი ყველაზე ხშირი სამიზნე სწორედ არაბთა გაერთიანებული საამიროები იყო. ამის ერთ-ერთ მიზეზად აბუ-დაბის აშშ-სა და ისრაელთან მჭიდრო ურთიერთობები სახელდებოდა.
ამასთან, The Wall Street Journal მაისში წერდა, რომ ომის პერიოდში საამიროები ირანის წინააღმდეგ ფარულ დაბომბვებში მონაწილეობდა.
დაძაბულობის მიუხედავად, აბუ-დაბი და თეირანი დიპლომატიურ კონტაქტებს ინარჩუნებდნენ. საამიროების საგარეო საქმეთა მინისტრი აბდულა ბინ ზაიედი ივნისში ირანის საგარეო საქმეთა მინისტრ აბას არაღჩის ტელეფონით ესაუბრა. მხარეებმა რეგიონში მიმდინარე მოვლენები განიხილეს. ეს ომის დაწყების შემდეგ ორ მინისტრს შორის პირველი და, ამ დრომდე, ერთადერთი სატელეფონო საუბარი იყო.
ჰორმუზის სრუტის ფაქტორი
საამიროების პრეზიდენტი, შეიხ მოჰამედ ბინ ზაიედი, ორშაბათს აბუ-დაბიში ომანის სულთან ჰაითამ ბინ თარიქს შეხვდა. შეხვედრა იმავე დღეს გაიმართა, როდესაც ირანმა განაცხადა, რომ ომანთან ჰორმუზის სრუტის გავლით ახალი საზღვაო მარშრუტის შესახებ შეთანხმებას მიაღწია.
ჰორმუზის სრუტე მსოფლიოს ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი საზღვაო სატრანზიტო მარშრუტია, რომლის გავლითაც დიდი მოცულობის ნავთობისა და სხვა ენერგორესურსების ტრანსპორტირება ხდება. შესაბამისად, სრუტეში უსაფრთხოების ნებისმიერი გაუარესება რეგიონული და გლობალური ენერგეტიკული ბაზრებისთვის მნიშვნელოვანი რისკის შემცველია.
საამიროების მიერ ირანთან ეკონომიკური ურთიერთობების შეჩერების გადაწყვეტილება და რაკეტების ინციდენტი რეგიონში დაძაბულობის ახალი გამწვავების ნიშნად განიხილება, თუმცა აბუ-დაბი აცხადებს, რომ დიპლომატიური დიალოგის გაგრძელებას კვლავ მხარს უჭერს.
