ესპანელმა მეცნიერებმა მედიცინის სფეროში მნიშვნელოვანი მიღწევის შესახებ განაცხადეს. University of Granada-ის და ibs.GRANADA Biomedical Research Institute-ის მკვლევრებმა თევზის ქერცლის საფუძველზე ხელოვნური რქოვანა (კორნეა) შექმნეს, რომელიც მომავალში შესაძლოა ადამიანური დონორის ქსოვილის ალტერნატივად იქცეს.
რქოვანა თვალის გამჭვირვალე გარსია, რომელიც მხედველობაში უმნიშვნელოვანეს როლს ასრულებს. მისი მძიმე დაზიანების შემთხვევაში მკურნალობის ძირითადი გზა დღეს დონორის რქოვანას გადანერგვაა, თუმცა მსოფლიო მასშტაბით დონორული ქსოვილის დეფიციტი და ხანგრძლივი მოლოდინის სიები სერიოზულ პრობლემად რჩება. სწორედ ამ გამოწვევის გადასაჭრელად დაიწყეს ესპანელმა მეცნიერებმა ალტერნატიული ბიომასალის ძიება.
კვლევის ფარგლებში მეცნიერებმა კობრისა და სხვა ფართოდ გავრცელებული თევზების ქერცლები დაამუშავეს და მათგან შექმნეს ბიომასალა, რომელიც გამოირჩევა გამჭვირვალობით, სიმტკიცითა და მაღალი ბიოთავსებადობით. ლაბორატორიულმა კვლევებმა და ცხოველებზე ჩატარებულმა ექსპერიმენტებმა აჩვენა, რომ ასეთი იმპლანტები რქოვანას აღდგენისთვის საჭირო თვისებებს ფლობენ და ორგანიზმი მათ კარგად იღებს.
მეცნიერების თქმით, ახალი ტექნოლოგიის ერთ-ერთი მთავარი უპირატესობა მისი დაბალი ღირებულებაა. თევზის ქერცლი მეთევზეობის ინდუსტრიის ქვეპროდუქტია, რომელიც უმეტეს შემთხვევაში ნარჩენად ითვლება. მისი სამედიცინო დანიშნულებით გამოყენება არა მხოლოდ მკურნალობის ხარჯების შემცირების შესაძლებლობას ქმნის, არამედ დამატებით ეკონომიკურ ღირებულებასაც აჩენს მეთევზეობის სექტორისთვის.
მიუხედავად იმედისმომცემი შედეგებისა, ტექნოლოგია ჯერ კლინიკურ პრაქტიკაში დანერგვის ეტაპზე არ არის. მკვლევრები აცხადებენ, რომ ადამიანებზე კლინიკური გამოცდების ჩატარებამდე კიდევ რამდენიმე ეტაპის გავლაა საჭირო. თუმცა სპეციალისტების შეფასებით, თუ მომდევნო კვლევებიც წარმატებით დასრულდება, თევზის ქერცლისგან შექმნილი ხელოვნური რქოვანა შესაძლოა მნიშვნელოვანი ალტერნატივა გახდეს მილიონობით პაციენტისთვის, რომლებიც დღეს დონორული ქსოვილის მოლოდინში არიან.
წყაროები:
- Reuters: https://www.reuters.com/business/healthcare-pharmaceuticals/spanish-researchers-develop-low-cost-artificial-cornea-fish-scales-2026-03-10/
- Euronews: https://www.euronews.com/health/2026/03/12/fish-scales-could-be-the-answer-to-cornea-donor-shortage-spanish-scientists-find
- University of Granada / EurekAlert: https://www.eurekalert.org/news-releases/1119409
- Eyewire News: https://eyewire.news/news/spanish-scientists-develop-artificial-cornea-from-fish-scales
- Cadena SER: https://cadenaser.com/nacional/2026/03/09/cientificos-espanoles-logran-crear-una-cornea-artificial-con-escamas-de-pez-para-intentar-combatir-la-escasez-de-trasplantes-en-humanos-cadena-ser/