ვერცხლი აღარ არის მხოლოდ საიუველირო ლითონი ან ინვესტორებისთვის უსაფრთხო აქტივი. ის უკვე ენერგეტიკული ტრანზიციის, მზის პანელების, ელექტრომობილების, ელექტრონიკისა და თავდაცვითი ინდუსტრიის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ნედლეულია. სწორედ ამიტომ, კითხვა, რომელი ქვეყნები აწარმოებენ ყველაზე მეტ ვერცხლს, დღეს მხოლოდ სტატისტიკური რეიტინგი აღარ არის, ეს გლობალური ინდუსტრიული უსაფრთხოების საკითხიცაა.

USGS-ის 2026 წლის მონაცემებით, 2025 წელს მსოფლიოში ვერცხლის მოპოვება დაახლოებით 26 000 ტონამდე გაიზარდა, 2024 წლის 25 300 ტონასთან შედარებით. უმსხვილესი მწარმოებელი კვლავ მექსიკაა, რომელმაც 2025 წელს დაახლოებით 6 300 ტონა ვერცხლი მოიპოვა. შემდეგ მოდიან პერუ 3 600 ტონით, ჩინეთი 3 400 ტონით, ბოლივია 1 500 ტონით, ჩილე 1 400 ტონით, პოლონეთი 1 300 ტონით, რუსეთი 1 200 ტონით, აშშ 1 100 ტონით, ავსტრალია 1 000 ტონით და არგენტინა 800 ტონით.

ეს რეიტინგი აჩვენებს, რომ ვერცხლის გლობალური მიწოდება რამდენიმე ქვეყანაზეა კონცენტრირებული, თუმცა რეზერვების მხრივ სურათი განსხვავებულია. USGS-ის მიხედვით, ყველაზე დიდი რეზერვი პერუს აქვს, დაახლოებით 110 000 ტონა, შემდეგ მოდიან ავსტრალია 91 000 ტონით, რუსეთი 92 000 ტონით, ჩინეთი 67 000 ტონით და პოლონეთი 59 000 ტონით. ეს ნიშნავს, რომ მექსიკა დღეს ლიდერია წარმოებაში, მაგრამ გრძელვადიანი რესურსის თვალსაზრისით პერუს პოზიცია განსაკუთრებით ძლიერია.

ვერცხლის ბაზრის მთავარი თავისებურება ისაა, რომ ლითონი ხშირად დამოუკიდებლად კი არ მოიპოვება, არამედ სხვა მეტალების, განსაკუთრებით ტყვიის, თუთიის, სპილენძისა და ოქროს მოპოვების თანმდევი პროდუქტია. USGS-ის მიხედვით, ვერცხლის რესურსების ორ მესამედზე მეტი სწორედ პოლიმეტალურ საბადოებს უკავშირდება. ეს ბაზარს უფრო რთულად პროგნოზირებადს ხდის, რადგან ვერცხლის მიწოდება ხშირად დამოკიდებულია არა მხოლოდ ვერცხლის ფასზე, არამედ სპილენძის, თუთიისა და ოქროს მოპოვების დინამიკაზეც.

ფინანსური სურათი კიდევ უფრო საინტერესოა. USGS-ის შეფასებით, 2025 წელს ვერცხლის საშუალო ფასი $38 იყო უნციაზე, რაც 2024 წლის საშუალო ფასზე 34%-ით მაღალია. წლის დასაწყისში ფასი $29.35 იყო, ხოლო 13 ნოემბერს $53.60-მდე ავიდა. ფასის ზრდის ერთ-ერთ მიზეზად USGS ბაზრის დეფიციტს ასახელებს.

LBMA-ს მონაცემებით, 2025 წელს ვერცხლის ფასმა განსაკუთრებით ძლიერი რალი აჩვენა. მეოთხე კვარტალში ფასი 52.26%-ით გაიზარდა, ხოლო მთელი წლის განმავლობაში ზრდამ 144.82% შეადგინა. წლის ბოლოს ვერცხლი $71.99-ზე დაიხურა.

მოთხოვნის მხარეს მთავარი მამოძრავებელი ძალა ინდუსტრიაა. Silver Institute-ისა და Metals Focus-ის შეფასებით, ვერცხლი გამოიყენება ელექტრონიკაში, ელექტრომობილებში, მზის პანელებში, საიუველირო სექტორსა და საინვესტიციო პროდუქტებში. Reuters-ის ცნობით, 2026 წელს ბაზარი უკვე მეექვსე წელია სტრუქტურულ დეფიციტში რჩება. დეფიციტი 2025 წლის 40.3 მილიონი უნციიდან 2026 წელს სავარაუდოდ 46.3 მილიონ უნციამდე გაიზრდება.

ეს ნიშნავს, რომ ვერცხლი ერთდროულად არის ძვირფასი მეტალიც და ინდუსტრიული ნედლეულიც. როდესაც ეკონომიკური რისკები იზრდება, ინვესტორები მას ოქროს მსგავსად უყურებენ. როდესაც ენერგეტიკული ტრანზიცია ჩქარდება, მასზე მოთხოვნას ზრდის მზის პანელები, ელექტრომობილები და ელექტრონიკა. სწორედ ეს ორმაგი ფუნქცია ხდის ბაზარს განსაკუთრებით მგრძნობიარეს.

გლობალური ეკონომიკისთვის მთავარი დასკვნა ასეთია: ვერცხლის წარმოების ქვეყნების რეიტინგი დღეს მხოლოდ სამთო ინდუსტრიის სტატისტიკა აღარ არის. ეს არის ენერგეტიკის, ტექნოლოგიების, მწვანე ეკონომიკისა და ფინანსური ბაზრების რუკა. ვინც აკონტროლებს წარმოებას და რეზერვებს, მომავალ წლებში არა მხოლოდ ლითონის ექსპორტზე, არამედ მაღალი ტექნოლოგიების მიწოდების ჯაჭვებზეც მიიღებს გავლენას.

წყაროები: