რამდენიმე წლის წინ ელექტროსკუტერებისთვის საგზაო მოძრაობის ცალკე წესების შემოღება უჩვეულოდ ჩანდა, დღეს კი მათი რეგულირება ევროპის თითქმის ყველა დიდი ქალაქისთვის აქტუალური საკითხია.
ელექტროსკუტერების პოპულარობა ევროპაში 2017 წლიდან გაიზარდა, განსაკუთრებით სწრაფი ზრდა კი 2018 და 2019 წლებში დაფიქსირდა. რამდენიმე წელიწადში გაქირავების სერვისები 112 ევროპულ ქალაქში ამოქმედდა. მალე ნათელი გახდა, რომ მოქალაქეები ელექტროსკუტერებს მხოლოდ გასართობად კი არა, სამსახურში და ყოველდღიურ საქმეებზე გადასაადგილებლადაც იყენებდნენ.
ელექტროსკუტერები მსუბუქი, მანევრული და ელექტროენერგიაზე მომუშავე ტრანსპორტია. ავტომობილებისგან განსხვავებით, ისინი საცობებს ნაკლებად ქმნის და გადაადგილებისას გამონაბოლქვს არ გამოყოფს. სწორედ ამიტომ ევროპის რამდენიმე ქვეყანა და ქალაქი თავდაპირველად მათ გავრცელებას აქტიურად უწყობდა ხელს.
დანია ერთ-ერთი პირველი ქვეყანა იყო, რომელმაც ელექტროსკუტერები სრულფასოვან სატრანსპორტო საშუალებად აღიარა. მათი გამოყენება ველობილიკებზე, ხოლო ველობილიკის არარსებობის შემთხვევაში, გზის სავალ ნაწილზეც დაუშვეს.
ელექტროსკუტერებზე მოთხოვნა განსაკუთრებით კორონავირუსის პანდემიის დროს გაიზარდა. მოქალაქეთა ნაწილი საზოგადოებრივ ტრანსპორტში ხალხმრავლობის თავიდან ასაცილებლად სკუტერსა და ველოსიპედს ირჩევდა. მადრიდში მსუბუქი ელექტროტრანსპორტის შეძენის ღირებულების ნაწილის ანაზღაურების პროგრამაც ამოქმედდა, მილანში კი ავტომობილებისთვის განკუთვნილი გზების ნაწილი ველოსიპედებისა და სკუტერებისთვის გადააკეთეს.
თუმცა პოპულარობის ზრდასთან ერთად უსაფრთხოების პრობლემებიც გამოიკვეთა. ზოგიერთი ელექტროსკუტერი საათში 50-დან 70 კილომეტრამდე სიჩქარეს ავითარებდა, მაშინ როცა მომხმარებლების დიდი ნაწილი ტროტუარებზე გადაადგილდებოდა. თავდაპირველად სკუტერის დასაქირავებლად მხოლოდ მობილურ აპლიკაციაში რეგისტრაცია იყო საჭირო. მართვის მოწმობა და დამცავი საშუალებები სავალდებულო არ ყოფილა.
ელექტროსკუტერების მონაწილეობით ავარიების რაოდენობაც გაიზარდა. სტატიაში მოყვანილი დანიური კვლევის მიხედვით, ელექტროსკუტერის ავარიისას დაშავების ალბათობა ველოსიპედთან შედარებით შვიდჯერ მაღალი იყო.
პრობლემას ქმნიდა სკუტერების ტროტუარებზე მოუწესრიგებლად დატოვებაც. არასწორად გაჩერებული ტრანსპორტი ხელს უშლიდა ფეხით მოსიარულეებს, განსაკუთრებით შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირებსა და საბავშვო ეტლებით მოძრავ მოქალაქეებს. ევრობარომეტრის იმდროინდელი კვლევის მიხედვით, ევროპელთა 43% ელექტროსკუტერს ქალაქში გადაადგილების არასაკმარისად უსაფრთხო საშუალებად მიიჩნევდა.
2020 და 2021 წლებში ევროპული ქალაქების რაოდენობა, სადაც სკუტერების გაქირავების სერვისები მუშაობდა, 112-დან 97-მდე შემცირდა. ზოგიერთმა ქალაქმა მკაცრი შეზღუდვები დააწესა, სხვებმა კი ისეთი ელექტროსატრანსპორტო საშუალებების გამოყენება აკრძალეს, რომელთა მართვას მოწმობა არ სჭირდებოდა.
ქვეყნები ელექტროსკუტერის მძღოლებს განსხვავებულად განსაზღვრავდნენ. ფინეთში ისინი ფეხით მოსიარულეებს უთანაბრდებოდნენ, დანიაში ველოსიპედისტებს, ხოლო შვედეთში მოპედისა და სკუტერის მძღოლებს. ავსტრიამ, საფრანგეთმა, ბელგიამ და გერმანიამ ელექტროსკუტერები ტრანსპორტის ცალკე კატეგორიად გამოყო.
განსხვავებული იყო მინიმალური ასაკიც. სტატიის გამოქვეყნების დროისთვის იტალიის გაქირავების სერვისებით სარგებლობა მხოლოდ 18 წლიდან შეიძლებოდა, პორტუგალიაში 16 წლიდან, დანიაში 15 წლიდან, გერმანიაში 14 წლიდან, ხოლო ავსტრიასა და საფრანგეთში 12 წლიდან.
ყველაზე გავრცელებული შეზღუდვა მაქსიმალურ სიჩქარეს ეხებოდა. პარიზში ლიმიტი საათში 20 კილომეტრი იყო, ხოლო მძიმე ავარიის შემდეგ მისი 10 კილომეტრამდე შემცირებაც განიხილებოდა. იტალიაში მაქსიმალური სიჩქარე საათში 25-დან 20 კილომეტრამდე შეამცირეს. ქალაქების ნაწილი ტროტუარებსა და საფეხმავლო ზონებში დამატებით შეზღუდვებს აწესებდა.
ევროპული ქალაქები ასევე ნერგავდნენ ჯარიმებს არასწორი პარკირებისთვის, ჩაფხუტის ტარების მოთხოვნასა და ყურსასმენების გამოყენების შეზღუდვას. ზოგიერთი გაქირავების სერვისი შაბათ-კვირას ღამის საათებში ითიშებოდა, რათა ნასვამ მდგომარეობაში მართვისა და ავარიების რისკი შემცირებულიყო.
სტოკჰოლმში სხვადასხვა გაქირავების ქსელში ხელმისაწვდომი სკუტერების საერთო რაოდენობა 25 ათასიდან 12 ათასამდე შეამცირეს.
რეგულაციების პარალელურად იცვლებოდა ქალაქების ინფრასტრუქტურაც. იქმნებოდა სპეციალური პარკირების ადგილები და ერთმანეთისგან გამოიყოფოდა ფეხით მოსიარულეთა, ავტომობილებისა და მსუბუქი ელექტროტრანსპორტის ნაკადები.
დუბლინში ხელოვნურ ინტელექტზე დაფუძნებული „ჭკვიანი“ კამერაც გამოსცადეს. სისტემა ელექტროსკუტერის წინ არსებულ ადამიანებსა და დაბრკოლებებს აფიქსირებდა და მძღოლს სიჩქარის შემცირების აუცილებლობაზე მიუთითებდა. მოგვიანებით ტექნოლოგიით პარიზიც დაინტერესდა, რათა სკუტერების საშუალებით დაზიანებული გზები, საგზაო ნიშნები და სხვა ინფრასტრუქტურული პრობლემები გამოევლინა.
მიუხედავად რეგულაციებთან დაკავშირებული სირთულეებისა, ელექტროსკუტერები ევროპული ქალაქებიდან, სავარაუდოდ, არ გაქრება. მათი გამოყენება სულ უფრო მეტად უკავშირდება არა მხოლოდ ინდივიდუალურ გადაადგილებას, არამედ ურბანული ინფრასტრუქტურისა და ქალაქის სატრანსპორტო სისტემის გარდაქმნას.
წყარო:
