მსოფლიო ეკონომიკის ზრდა 2026 წლის მეორე ნახევარში შესაძლოა დაჩქარდეს, თუმცა პროგნოზი ერთმანეთთან დაკავშირებულ გეოპოლიტიკურ, სავაჭრო და ტექნოლოგიურ რისკებზეა დამოკიდებული.
Oxford Economics-ის შეფასებით, წლის დარჩენილ პერიოდში მთავარი გაურკვევლობა აშშ-სა და ირანს შორის მიღწეული მყიფე შეთანხმების შენარჩუნებას უკავშირდება. ახლო აღმოსავლეთში დაძაბულობის განახლებამ შესაძლოა კვლავ გაზარდოს ნავთობის ფასი, გააძლიეროს ინფლაცია და ცენტრალურ ბანკებს მონეტარული პოლიტიკის გამკაცრებისკენ უბიძგოს.
ორგანიზაციის პროგნოზით, 2026 წლის მეორე ნახევარში გლობალური ეკონომიკის წლიური ზრდა 3.1%-ს მიაღწევს. წლის პირველ ნახევარში ზრდის ტემპი დაახლოებით 1.6% იყო.
ნავთობის ფასი და ახლო აღმოსავლეთის რისკი
აშშ-სა და ირანს შორის შეთანხმების შენარჩუნების შემთხვევაში Oxford Economics-ი Brent-ის ტიპის ნავთობის საშუალო ფასს ბარელზე დაახლოებით 70 დოლარის ფარგლებში ვარაუდობს.
ნავთობის შედარებით დაბალი ფასი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი იქნება განვითარებადი ეკონომიკებისთვის, რადგან ის შეამცირებს ინფლაციურ ზეწოლას, გააუმჯობესებს ფინანსურ პირობებს და იმპორტიორი ქვეყნების ხარჯებს შეამსუბუქებს.
ვითარების ესკალაციის შემთხვევაში კი სურათი მკვეთრად შეიცვლება. ნავთობის გაძვირება გაზრდის ტრანსპორტირების, წარმოებისა და ლოგისტიკის ხარჯებს, რაც სამომხმარებლო ფასებზე და ცენტრალური ბანკების გადაწყვეტილებებზე აისახება.
Oxford Economics-ის შეფასებით, სამშვიდობო შეთანხმების ჩაშლამ შესაძლოა არა მხოლოდ ენერგეტიკული ბაზარი დააზარალოს, არამედ აზიაში ხელოვნური ინტელექტისთვის საჭირო ტექნიკისა და ნახევარგამტარების მიწოდებაც შეაფერხოს.
ტარიფები და გლობალური ვაჭრობის ფრაგმენტაცია
მსოფლიო ეკონომიკისთვის კიდევ ერთ მნიშვნელოვან რისკად სავაჭრო პოლიტიკის გაურკვევლობა რჩება. ახალი საბაჟო ტარიფები საერთაშორისო ვაჭრობის ხარჯებს ზრდის და კომპანიებს მიწოდების ჯაჭვების გადახედვას აიძულებს.
Oxford Economics-ის შეფასებით, აშშ შესაძლოა ეფექტური ტარიფების ზრდას გააგრძელებს, რათა საბაჟო შემოსავლების მაღალი დონე შეინარჩუნოს.
სავაჭრო დაპირისპირება აშშ-ით არ შემოიფარგლება. ევროკავშირმაც გააძლიერა ჩინური პროდუქციისა და კომპანიების მიმართ გამოძიებები, რაც გლობალური ეკონომიკის უფრო მკაფიო სავაჭრო ბლოკებად დაყოფის რისკს ზრდის.
ასეთი ფრაგმენტაცია კომპანიებისთვის ზრდის წარმოების, ტრანსპორტირებისა და შესაბამისობის ხარჯებს, ხოლო მსოფლიო ვაჭრობას ნაკლებად ეფექტიანს ხდის.
AI-ის ბუმი და მიწოდების ჯაჭვების მოწყვლადობა
ხელოვნური ინტელექტი მსოფლიო ეკონომიკის ზრდის ერთ-ერთ მთავარ მამოძრავებელ ძალად რჩება, თუმცა სექტორი აზიურ მიწოდების ჯაჭვებზე მნიშვნელოვნად არის დამოკიდებული.
აშშ-ის AI ინდუსტრიას სჭირდება ნახევარგამტარები, მეხსიერების ჩიპები და სხვა ტექნიკური კომპონენტები, რომელთა დიდი ნაწილი ჩრდილო-აღმოსავლეთ და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში იწარმოება.
რეგიონში სამხედრო ან სავაჭრო დაძაბულობის ზრდამ შესაძლოა ჩიპების მიწოდება შეაფერხოს, ფასები გაზარდოს და მონაცემთა ცენტრებისა და AI ინფრასტრუქტურის განვითარება შეანელოს.
ამასთან, ცენტრალური ბანკები და ფინანსური ინსტიტუტები აფრთხილებენ, რომ AI კომპანიების მაღალი შეფასებები და რეკორდული ინვესტიციები საფონდო ბაზარზე კორექციის რისკსაც ქმნის. ტექნოლოგიური აქციების მკვეთრმა ვარდნამ შესაძლოა აშშ-ის ეკონომიკური ზრდა შეანელოს და გავლენა სხვა ბაზრებზეც გაავრცელოს.
ცენტრალური ბანკები სიფრთხილეს ინარჩუნებენ
Oxford Economics-ის საბაზისო სცენარით, წამყვანი ცენტრალური ბანკები საპროცენტო განაკვეთების დამატებითი ზრდისგან თავს შეიკავებენ.
თუმცა ეს პროგნოზი დამოკიდებულია ნავთობის ფასის სტაბილურობაზე, ჰორმუზის სრუტეში ტვირთების შეუფერხებელ გადაადგილებასა და აზიიდან ტექნოლოგიური პროდუქციის მიწოდებაზე.
ამ მიმართულებებიდან რომელიმე რისკის გამწვავებამ შესაძლოა ინფლაცია კვლავ გაზარდოს და ცენტრალურ ბანკებს უფრო მკაცრი პოლიტიკის გატარება აიძულოს.
შესაბამისად, 2026 წლის მეორე ნახევარში მსოფლიო ეკონომიკისთვის გადამწყვეტი იქნება არა ერთი კონკრეტული მოვლენა, არამედ ერთმანეთთან დაკავშირებული რისკების ჯაჭვი — ახლო აღმოსავლეთის მდგომარეობა, ნავთობის ფასი, სავაჭრო ტარიფები, AI-ის მიწოდების ქსელები და ცენტრალური ბანკების რეაქცია.
