ევროპის ქვეყნებში მდებარე რამდენიმე ახალი ობიექტი იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიას დაემატა. მათ შორისაა საბერძნეთის მთა ოლიმპო, საფრანგეთის შუა საუკუნეების ციხესიმაგრეები, იტალიის საზოგადოებრივი ძალებით აშენებული თეატრები და დანიაში აღმოჩენილი კლდეები, რომლებშიც დაახლოებით 55 მილიონი წლის წინანდელი თევზების ნამარხებია შემონახული.
საბერძნეთი — მთა ოლიმპო
საბერძნეთის ყველაზე მაღალი მთა, რომლის სიმაღლეც 2 918 მეტრია, ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწილში მდებარეობს. ძველი ბერძნული მითოლოგიის თანახმად, სწორედ ოლიმპოზე ცხოვრობდნენ ზევსი და სხვა ოლიმპიური ღმერთები.
მთის ძირში მდებარეობდა უძველესი ქალაქი დიონი, რომელიც სულ მცირე ძვ. წ. V საუკუნიდანაა ცნობილი და ანტიკური საბერძნეთის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან რელიგიურ ცენტრს წარმოადგენდა.
იუნესკომ ოლიმპოს არა მხოლოდ კულტურული, არამედ ბუნებრივი მნიშვნელობაც გამოკვეთა. ეგეოსის ზღვასთან სიახლოვისა და სიმაღლეთა დიდი სხვაობის გამო აქ უნიკალური ლანდშაფტები და მცენარეთა სახეობებია წარმოდგენილი, რომელთა ნაწილიც მსოფლიოს სხვაგან არსად გვხვდება.
საფრანგეთი — ლანგედოკის ციხესიმაგრეები და ნორმანდიის სადესანტო სანაპიროები
იუნესკოს სიაში შევიდა სამხრეთ საფრანგეთში მდებარე რვა შუა საუკუნეების თავდაცვითი ნაგებობისგან შემდგარი კომპლექსი, მათ შორის ცნობილი კარკასონის ციხე და გალავანი.
დანარჩენი შვიდი ციხესიმაგრე ძირითადად რთულად მისადგომ კლდოვან ადგილებში მდებარეობს. XIII–XIV საუკუნეებში ისინი ერთიან თავდაცვით სისტემას ქმნიდნენ, როდესაც საფრანგეთის მეფეები ლანგედოკში საკუთარ ძალაუფლებას აძლიერებდნენ.
იუნესკომ ასევე აღიარა ნორმანდიის ადგილები, სადაც 1944 წლის 6 ივნისს მოკავშირეთა სადესანტო ოპერაცია დაიწყო. დაახლოებით 80-კილომეტრიან ტერიტორიაში შედის იუტას, ომაჰას, გოლდის, ჯუნოსა და სვორდის პლაჟები და პუენტ-დიუ-ოკის კონცხი.
ამ ტერიტორიაზე დღემდეა შემონახული გერმანული თავდაცვითი ნაგებობები და სხვა ისტორიული კვალი. ნორმანდიის ოპერაციამ მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა დასავლეთ ევროპაში ნაცისტური ოკუპაციის დასრულების პროცესში.
იტალია — მოქალაქეების მიერ ერთობლივად აშენებული თეატრები
იუნესკოს სიაში ცენტრალური იტალიის პატარა ქალაქებში მდებარე XVIII–XIX საუკუნეების ათი თეატრიც მოხვდა.
მათი გამორჩეულობა მშენებლობის განსაკუთრებულ სისტემას უკავშირდება — თეატრებს ადგილობრივი ხელისუფლება და ქალაქის მცხოვრებლები ერთობლივად აფინანსებდნენ, სანაცვლოდ კი ოჯახებს საკუთარი ლოჟები გადაეცემოდათ.
ამ მოდელის შედეგად თეატრები მხოლოდ დიდ ქალაქებსა და სამეფო კარს აღარ ეკუთვნოდა და პატარა დასახლებების საზოგადოებრივი ცხოვრების მნიშვნელოვან ცენტრებად იქცა.
ბევრ მათგანში დღემდეა შემონახული ისტორიული ლოჟები, დეკორაციები და სცენის ძველი მექანიზმები.
ფინეთი — ალვარ აალტოს არქიტექტურა
იუნესკომ ერთიან მემკვიდრეობის ობიექტად გააერთიანა ფინეთში 1928-1988 წლებში შექმნილი 13 შენობა და არქიტექტურული კომპლექსი, რომლებიც XX საუკუნის ერთ-ერთ ყველაზე ცნობილ არქიტექტორს, ალვარ აალტოს უკავშირდება.
მათ შორისაა როგორც საზოგადოებრივი, ისე საცხოვრებელი შენობები ქალაქებსა და სოფლებში.
აალტომ ფინური მოდერნიზმი მსოფლიოში ცნობადი გახადა. მკაცრი გეომეტრიული ფორმების ნაცვლად ის ცდილობდა ისეთი არქიტექტურის შექმნას, რომელიც ადამიანისთვის კომფორტული იქნებოდა და ბუნებრივ გარემოს ჰარმონიულად შეერწყმებოდა.
გერმანია — ბერლინის საცხოვრებელი კვარტალი
ბერლინის ცელენდორფის ტყის დასახლება 1926-1932 წლებში აშენდა და თითქმის 2 000 ბინასა და სახლს აერთიანებს.
პროექტზე ცნობილი მოდერნისტი არქიტექტორები მუშაობდნენ, მათ შორის ბრუნო ტაუტიც. საცხოვრებელ სახლებს შორის დიდი მწვანე სივრცეები დატოვეს, რათა ქალაქური ცხოვრების უპირატესობები ბუნებასთან სიახლოვესთან შეეთავსებინათ.
ახლა ცელენდორფის დასახლება ბერლინის მოდერნისტული საცხოვრებელი კომპლექსების უკვე არსებული იუნესკოს ობიექტის მეშვიდე ნაწილად იქცა.
დანია — დაახლოებით 55 მილიონი წლის წინანდელი თევზები
ჩრდილოეთ იუტლანდიაში, დასავლეთ ლიმფიორდის კლდეებში, მსოფლიოში ერთ-ერთი საუკეთესოდ შემონახული უძველესი თევზების ნამარხებია აღმოჩენილი.
ისინი ადრეული ეოცენის პერიოდს მიეკუთვნება და მეცნიერებს საშუალებას აძლევს შეისწავლონ, როგორ ვითარდებოდნენ თანამედროვე ძვლოვანი თევზების წინაპრები დინოზავრების განადგურების გამომწვევი მასობრივი გადაშენების შემდეგ.
კლდეებში თევზებთან ერთად ზღვის კუების, ფრინველების, მწერებისა და მცენარეების ნაშთებიცაა შემონახული. ვულკანური ფერფლის ფენები კი მეცნიერებს ეხმარება დაადგინონ, როგორ რეაგირებდნენ ცოცხალი ორგანიზმები კლიმატის მკვეთრ დათბობაზე ათეულობით მილიონი წლის წინ.
პოლონეთი — გდინიას მოდერნისტული ცენტრი
იუნესკოს სიაში პოლონეთის ქალაქ გდინიას მოდერნისტული ცენტრიც მოხვდა. ის მოდერნიზმის არქიტექტურული და ურბანული იდეების ერთ-ერთ მნიშვნელოვან მაგალითად ითვლება.
ობიექტი მოიცავს ქალაქის ორ მთავარ ქუჩას, რამდენიმე კვარტალსა და ომებს შორის პერიოდში აშენებული შენობების უმეტესობას.
ეს არქიტექტურული კომპლექსი ასახავს, როგორ გადაიქცა პატარა სოფელი გდინია პირველ და მეორე მსოფლიო ომებს შორის პერიოდში პოლონეთის რესპუბლიკის მნიშვნელოვან საზღვაო პორტად.
ქალაქის კომპაქტური განაშენიანება, გამორჩეული საზოგადოებრივი შენობები, კამენა-გურას ბორცვზე გაშენებული ვილები და საცხოვრებელი სახლები იმ დროისთვის არქიტექტურაში ისტორიზმისგან მნიშვნელოვან გადახვევასა და ქალაქგეგმარების ახალი იდეების დამკვიდრებას წარმოადგენდა.
