სოფლის მეურნეობის მინისტრის ყოფილმა მოადგილემ და „აგრო-1959“-ის მმართველმა პარტნიორმა, გელა ხანიშვილმა, გადაცემა „ანალიტიკაში“ სტუმრობისას სექტორში არსებულ მკვეთრ დისბალანსსა და განვითარების პოტენციალზე ისაუბრა. მისი თქმით, თანამედროვე ტექნოლოგიებზე დაფუძნებულ ბიზნეს-სოფლის მეურნეობას ალტერნატივა არ გააჩნია, რასაც ციფრებიც მოწმობს.
ხანიშვილის განმარტებით, ყველაზე თვალსაჩინო ინდიკატორი ერთ დასაქმებულზე შექმნილი ღირებულებაა. მისი თქმით, შინამეურნეობებისა და ორგანიზებული ბიზნესის ეფექტურობა რადიკალურად განსხვავდება.
„ბიზნეს-სოფლის მეურნეობა ერთ დასაქმებულზე 48 ათას ლარს ქმნიდა, ბოლო წლები წამოსვლის (მინისტრის მოადგილის პოსტიდან) გამო ანალიზი აღარ გამიკეთებია, ეს მაშინ როცა შინამეურნეობა მხოლოდ 6 000 ლარს აგენერირებდა. აცდენა ძალიან დიდია და ეს ყველა მაჩვენებელში ჩანს. ორგანიზებულ ბიზნეს-სოფლის მეურნეობას ალტერნატივა არ აქვს".
ხანიშვილმა ყურადღება გაამახვილა საექსპორტო დინამიკაზეც და აღნიშნა, რომ 2025 წელს საქართველომ სოფლის მეურნეობის პროდუქციის ექსპორტში მნიშვნელოვან ნიშნულს მიაღწია. მისი მონაცემებით, ჯამურმა ექსპორტმა მილიარდ 825 მილიონი დოლარი შეადგინა, საიდანაც უშუალოდ ქართული პროდუქცია მილიარდ 577 მილიონს შეადგენდა.
ხანიშვილმა გაიხსენა 2020 წელს გაკეთებული პროგნოზიც: 2030 წლისთვის ექსპორტის 3 მილიარდ დოლარამდე გაზრდა. ამავე პერიოდში იმპორტზე დამოკიდებულების 500 მილიონი დოლარით შემცირება.
დარგის განვითარების მაგალითად ხანიშვილმა ვაშლისა და მოცვის კულტურები მოიყვანა. მისი თქმით, სახელმწიფო პროგრამებმა პროდუქციის ხარისხი და ერთგვაროვნება უზრუნველყო:
- ვაშლი: ადრეული 1000–2000 ტონიდან ექსპორტი 20 ათას ტონამდე გაიზარდა.
- მოცვი: ახალმა კულტურამ თითქმის 50 მილიონ დოლარიან ნიშნულს მიაღწია.
- კარტოფილი: 2025 წელს ექსპორტზე რეკორდული, 85 ათასი ტონა პროდუქცია გავიდა.
მინისტრის ყოფილი მოადგილე მიიჩნევს, რომ ფერმერების ორიენტირი თანამედროვე ტექნოლოგიებსა და გამსხვილებაზე სწორია. თუმცა, მიწების კონსოლიდაციისა და კოოპერატივების განვითარებისთვის სახელმწიფოს აქტიური ჩართულობა კვლავ გადამწყვეტია.
„ჩვენი საყრდენი კოოპერატივებში არის კოლმეურნეობა და საზოგადოება შეშინებულია. დანიას 105 წელი დასჭირდა კოოპერაციის იმ დონემდე მისასვლელად, რაც დღეს აქვთ. ჩვენ ეს გზა გასავლელი გვაქვს“, - აღნიშნა გელა ხანიშვილმა.
დასასრულს, მან ხაზი გაუსვა, რომ ეკონომიკის განვითარებასთან ერთად, სოფლის მეურნეობის წილი მთლიან შიდა პროდუქტში შესაძლოა შემცირდეს, თუმცა აბსოლუტური მაჩვენებლები აუცილებლად უნდა გაიზარდოს, რაც ქვეყნის ძლიერი აგროსექტორის გარანტი იქნება.
ცნობისთვის, გასულ კვირას Galt & Taggart-მა სოფლის მეურნეობის სექტორის ინდექსი და მისი მაკროეკონომიკური ანალიზი წარადგინა. ინდექსის თანახმად, დარგის გამოწვევას წარმოადგენს ფერმერული მეურნეობების მცირე ზომა, რაც თავის მხრივ პროდუქტიულობის და ეფექტიანობის დაბალი მაჩვენებლის განმაპირობებელია. აღნიშნულიდან გამომდინარე საქართველოში ერთ ჰექტარზე მოსავლიანობის მაჩვენებელი როგორც ბოსტნეულის, ასევე ხილის და მარცვლოვანი კულტურების შემთხვევაში რეგიონის ქვეყნების შედეგებს მნიშვნელოვნად ჩამოუვარდება.
"საქართველოს აქვს უნიკალური შესაძლებლობა გაზარდოს პროდუქციის მოცულობა მიწის იმ ფართობებზე, რა ფართობებიც მუშავდება", - აღნიშნა ხანიშვილმა.
მან სოფლის მეურნეობის სექტორში არსებულ გამოწვევებზე საუბრისას ყურადღება დაუმუშავებელ მიწებზე გაამახვილა და აღნიშნა, რომ პრობლემაა არამხოლოდ სახელმწიფოს, არამედ ფერმერების დაუმუშავებელი მიწების რაოდენობა.
"ფერმერებს რაც მიწები აქვთ, იქ მკვეთრად მცირდება დამუშავებული ფართობების რაოდენობა. ისინი გადადიან სხვა სექტორში, ვინაიდან სოფლის მეურნეობა რისკია, ან ქვეყნიდან გადიან, ან არ ამუშავებენ.
ეს პრობლემები გადასაწყვეტია. მე სამინისტროში დავტოვე მიწების კონსოლიდაციის პროექტი, რომელსაც მიწის სააგენტო ასრულებს. კანონმდებლობაში არის ჩადებული მიწის ბანკის შექმნის თემა, რომელიც ყიდვა-გაყიდვის საგანი იქნება. ჩვენ მივალთ იქამდე, რომ მიწის მფლობელი უნდა იყოს ცოდნით და პროფესიონალიზმით აღჭურვილი. საფრანგეთში როცა ფერმერის ოჯახი რჩება შვილებს, შვილებიდან მხოლოდ ის აგრძელებს ფერმერობას, ვისაც ამის სურვილი და სათანადო ცოდნა აქვს. ან სახელმწიფო ამ მიწას იღებს და სხვანაირად განკარგავს.
საქართველოში ძალიან ბევრი შეღავათია სოფლის მეურნეობაში, ბევრ ევროპულ ქვეყანასთან შედარებით, მაგრამ ძალიან დაბალია ოდენობა", - აღნიშნა მან, თუმცა, დასძინა, რომ სექტორიც და ფერმერიც საქართველოში ვითარდება, - "დღეს ფერმერი გაცილებით სხვა არის, ვიდრე მე როცა ვიწყებდი 2004 წელს. დღეს ბანკებიდან [სოფლის მეურნეობის სექტორზე] დაახლოებით 2 მლრდ-მდე ფულია გაცემული. სოფლის მეურნეობაში ინვესტირებულია ₾8 მლრდ-ზე მეტი. 2013 წელს სოფლის მეურნეობის პორტფელის ზომა იყო ₾50 მლნ. დღეს უკვე სხვაგან ვართ. ფერმერიც გაიზარდა, ისწავლა. თუმცა, აქ მთავარი მომენტი ისაა, ეს რამდენად საკმარისია, რამდენად გვაქვს შრომის კულტურა", - განაცხადა გელა ხანიშვილმა.
გარდა ამისა, "ანალიტიკაში" საუბრისას, სოფლის მეურნეობის მინისტრის ყოფილმა მოადგილემ საშუალო საექტრო მოსავლიანობის მაჩვენებელზეც ისაუბრა:
"ყველაზე მთავარი თემა არის საშუალო საექტრო მოსავლიანობა, ეს დამოკიდებულია ბევრ პარამეტრზე, უმთავრესი პარამეტრი არის ცოდნა. როდესაც ადამიანს მოჰყავს პროდუქტი, ესე იგი ფულის პრობლემა გადაწყვეტილი აქვს. თუ ვერ მოიყვანა იმ საშუალო საექტრო მოსავლით, როგორიცაა ხახვზე მაგალითად 50-60 ტონა და არა 12 ტონა, რაც ჩვენ გვაქვს საშუალოდ, ვერ გავიტანთ ხახვს ექსპორტზე და პირიქით შემოსატანი იქნება.
ისევე როგორც ყველაფრის წარმოებაზე არ შეიძლება იყოს ლაპარაკი. მაგალითად, საიდანაც შემოდის სტაფილო, ის მიწის ნიადაგი შეიძლება უფრო ორგანულია სტაფილოსთვის, ვიდრე მაგალითად რუისის მიწები, სადაც ასევე მოჰყავთ სტაფილო. ესეც მნიშვნელოვანია, ვინაიდან ყველგან კარტოფილი, სტაფილო და კომბოსტო არ მოდის. მაგრამ საქართველოს აქვს უნიკალური შესაძლებლობა გაზარდოს პროდუქციის მოცულობა იმ ფართობებზე, რა ფართობებიც მუშავდება".
გელა ხანიშვილმა სოფლის მეურნეობის სექტორში ცოდნის მნიშვნელობაზეც ისაუბრა და აღნიშნა, რომ შედეგი სწორედ ცოდნის ხარჯზე მოდის, - "დღეს კარგი აგრონომი რომ დაასაქმო, 5000-6000 ლარი ხელფასი უნდა მისცე. სხვანაირად არ იქნება. მე რომ მჭირდება აგრონომები, თავისუფალი უნივერსიტეტიდან მომყავს ბავშვები, ვარჩევ და ვზრდი. ისინი წმინდა თვალებით გიყურებენ, როგორ დავიწყოო. ასეთი ბავშვები არის მოსაზიდი, დასარჩენი, და ეს შეუძლია ბიზნესს. დღეს ხარჯები არის ძალიან მაღალი, მაგრამ შედეგი არის სწორედ ცოდნის და ხარისხის ხარჯზე".
