„კლიმატის ცვლილება შტორმებს უფრო ინტენსიურსა და საშიშს ხდის, ცვლის მათ ტრაექტორიებს და იწვევს იმას, რომ მეტი ადამიანი ხვდება მათი მოქმედების არეალში“, - ნათქვამია WorldRiskReport-ის ბოლოდროინდელ ანგარიშში.
ანგარიშში აღნიშნულია, რომ ყველა ექსტრემალური ბუნებრივი მოვლენიდან შტორმები ყველაზე დიდ ეკონომიკურ ზიანს იწვევს, რის გამოც ღარიბი ეკონომიკები არაპროპორციულად მეტად ზარალდებიან, ვიდრე მდიდარი, ინდუსტრიული ქვეყნები. შტორმები მესამე ყველაზე მომაკვდინებელი მოვლენაა მიწისძვრების, უკიდურესი სიცხისა და სიცივის შემდეგ.
კლიმატის ცვლილება ქარიშხლებს უფრო დამანგრეველს ხდის?
გერმანული არასამთავრობო ორგანიზაციების ალიანსის, Bündnis Entwicklung Hilft-ისა და ბოხუმის რურის უნივერსიტეტის საერთაშორისო მშვიდობისა და შეიარაღებული კონფლიქტების სამართლის ინსტიტუტის (IFHV) მიერ მომზადებული ყოველწლიური ანგარიში წელს შტორმებზე, როგორც მსოფლიოში ერთ-ერთ ყველაზე გავრცელებულ და დამანგრეველ სტიქიურ მოვლენაზე ამახვილებს ყურადღებას.
„ჩვენ ვხედავთ ყველაზე ძლიერი შტორმების წილის ზრდას“, - ამბობს კლიმატის მეცნიერი ფრიდერიკე ოტო, პროექტის World Weather Attribution (WWA) თანადამფუძნებელი, რომელთანაც ანგარიშისთვის ინტერვიუ ჩატარდა. მისი თქმით, დამნაშავეა ადამიანის მიერ გამოწვეული კლიმატის ცვლილება, რომელიც წიაღისეული საწვავის დაწვით არის განპირობებული, რაც სათბურის გაზების მიერ ატმოსფეროსა და ოკეანეების ტემპერატურის მატებას იწვევს. „როდესაც ტროპიკული ციკლონი ასეთ თბილ პირობებში ყალიბდება, მას მეტი ენერგია აქვს, რაც ზრდის ქარის ინტენსივობას და მასთან დაკავშირებულ ნალექებს“, - ამბობს დოქტორი ოტო.
თბილი ოკეანის წყლებით გამოკვებილი ტროპიკული ციკლონები ვრცელდება რეგიონებში, სადაც შტორმები აქამდე იშვიათი იყო და პოლუსებს უახლოვდება, როგორც ეს 2017 წელს მოხდა, როდესაც ქარიშხალმა „ოფელიამ“ პირენეის ნახევარკუნძულსა და ირლანდიას მიაღწია.
ოკეანის უფრო თბილი ტემპერატურა ასევე უფრო ხშირს ხდის სწრაფად გაძლიერებულ შტორმებს, რაც ართულებს გაფრთხილებების განხორციელებას, – აღნიშნულია ანგარიშში.
ტემპერატურის მატება შტორმებს არა მხოლოდ უფრო დამანგრეველს ხდის, არამედ ახალ საფრთხეებსაც ქმნის, როგორიცაა ზღვის დონის აწევის გამო სანაპირო რაიონებში წყალდიდობის, ეროზიისა და მეწყერის რისკის ზრდა.
ამავდროულად, კონვექციური შტორმების სისტემები, ჭექა-ქუხილიდან დაწყებული ხანგრძლივი სიცოცხლის სუპერუჯრედებით დამთავრებული, კლიმატის ცვლილების გამო უფრო ძლიერ ნალექებს განიცდიან, რადგან თბილი ჰაერი მეტ ტენიანობას ინარჩუნებს.
რომელი ქვეყნები არიან ყველაზე მგრძნობიარე ქარიშხლების მიმართ?
ანგარიშის „შტორმების რისკის ინდექსის“ მიხედვით, რომელშიც 193 ქვეყანაა შეფასებული, გლობალური შტორმების ზემოქმედების ძირითადი ნაწილი მხოლოდ 10 ქვეყანაზე მოდის: ფილიპინები, მექსიკა, მადაგასკარი, მავრიკი, იაპონია, ჩინეთი, მიკრონეზია, აშშ, სამხრეთ კორეა და ავსტრალია. შტორმების ფიზიკური ზემოქმედებისა და სოციალური დაუცველობის თვალსაზრისით, 100 ყველაზე დაუცველ ქვეყანას შორის მხოლოდ ორი ევროპული ქვეყანაა: პორტუგალია (69-ე ადგილი) და უკრაინა (96-ე ადგილი). მიუხედავად იმისა, რომ ტროპიკული ციკლონები ევროპაში იშვიათია, ექსტრატროპიკული ციკლონები უფრო ხშირია.
