ევროპაში ტყის ხანძრების მასშტაბის ზრდასთან ერთად ევროკავშირი საგანგებო რეაგირების საერთო სისტემას აძლიერებს. 2026 წლის ზაფხულისთვის ევროკავშირმა ისტორიაში ყველაზე დიდი ერთობლივი სახანძრო რესურსი მოამზადა, რომელიც საჭიროების შემთხვევაში ერთი ქვეყნიდან მეორეში სწრაფად გადაადგილდება.
ევროკომისიის მონაცემებით, მიმდინარე სეზონზე მზადყოფნაშია 22 სახანძრო თვითმფრინავი და 5 შვეულმფრენი. ამასთან, 14 ქვეყნიდან 777 მეხანძრე წინასწარ განაწილდა მაღალი რისკის მქონე ექვს ქვეყანაში, კვიპროსში, საბერძნეთში, იტალიაში, საფრანგეთში, ესპანეთსა და პორტუგალიაში.
საერთაშორისო დახმარება ევროკავშირის სამოქალაქო დაცვის მექანიზმის, UCPM-ის, საშუალებით იმართება. თუ ქვეყნის ეროვნული რესურსი საკმარისი აღარ არის, ის დახმარებას ითხოვს, რის შემდეგაც სხვა ქვეყნების ძალები ან ევროკავშირის საგანგებო რეზერვი, rescEU, ერთვება. პროცესს ბრიუსელში მდებარე საგანგებო სიტუაციებზე რეაგირების საკოორდინაციო ცენტრი მართავს.
2026 წლის ზაფხულში ამ სისტემის საჭიროება განსაკუთრებით გაიზარდა. Reuters-ის მონაცემებით, აგვისტოს შუა რიცხვებისთვის ევროპაში 576 ათას ჰექტარზე მეტი ტერიტორია იყო დამწვარი. ევროკავშირის შეფასებით, ხანძრების სეზონი უფრო ხანგრძლივი და ინტენსიური ხდება, რასაც მაღალი ტემპერატურა და ხანგრძლივი გვალვები აძლიერებს.
ეკონომიკური ზარალიც სწრაფად იზრდება. Reuters-ის ინფორმაციით, მხოლოდ საფრანგეთში, ესპანეთსა და საბერძნეთში 2026 წლის ხანძრებთან დაკავშირებულმა ხარჯებმა €15 მილიარდს გადააჭარბა. ეს თანხა მოიცავს დაზიანებულ ქონებასა და ინფრასტრუქტურას, ხანძრის ჩაქრობის ხარჯებს, ტერიტორიის გაწმენდას და სადაზღვევო ზარალს.
ევროკავშირის სამოქალაქო დაცვის მექანიზმის 2021-2027 წლების საერთო ბიუჯეტი €3.6 მილიარდია. ეს თანხა მხოლოდ ტყის ხანძრებისთვის არ არის განკუთვნილი და ევროკავშირის სხვადასხვა ტიპის ბუნებრივ და ტექნოგენურ კრიზისებზე მზადყოფნასა და რეაგირებას აფინანსებს. ბიუჯეტიდან €1.589 მილიარდი მრავალწლიანი ფინანსური ჩარჩოდან, ხოლო დაახლოებით €2.056 მილიარდი NextGenerationEU-დან ფინანსდება.
ევროკავშირი პარალელურად საკუთარი მუდმივი სახანძრო ავიაფლოტის შექმნაზე მუშაობს. ევროკომისიამ 12 ახალი სახანძრო თვითმფრინავის შესაძენად €600 მილიონი გამოყო. მათი მიწოდება ეტაპობრივად უნდა დაიწყოს და თვითმფრინავები ექვს წევრ სახელმწიფოში განთავსდება, თუმცა საჭიროების შემთხვევაში მთელ ევროკავშირში იმუშავებს.
უფრო გრძელვადიან პერსპექტივაში დაფინანსების კიდევ უფრო გაზრდაა დაგეგმილი. ევროკომისიის 2028-2034 წლების ბიუჯეტის პროექტი სამოქალაქო დაცვისა და ჯანდაცვის საგანგებო მზადყოფნისთვის €10.7 მილიარდის საერთო დაფინანსებას ითვალისწინებს. ეს თანხაც მხოლოდ ტყის ხანძრებისთვის არ არის განკუთვნილი.
ევროპისთვის მთავარი ფინანსური გამოწვევა უკვე არა მხოლოდ ხანძრის ჩაქრობა, არამედ პრევენცია ხდება. ევროკომისია სახელმწიფოებს მოუწოდებს მეტი თანხა მიმართონ ტყეების მართვაზე, მცენარეული მასის გაწმენდაზე, წყლის რესურსების აღდგენასა და ადრეული გაფრთხილების სისტემებზე, რადგან სტიქიის შემდეგ ზარალის ანაზღაურება ხშირად გაცილებით ძვირი ჯდება.
წყაროები:
ევროკომისია, 2026 წლის სახანძრო მზადყოფნა, 777 მეხანძრე, 22 თვითმფრინავი და 5 შვეულმფრენი:
https://commission.europa.eu/news-and-media/news/eu-ready-summer-wildfires-2026-06-02_en
ევროკომისია, 2026 წლის rescEU-ის სახანძრო რესურსები და მიმდინარე ოპერაციები:
https://civil-protection-humanitarian-aid.ec.europa.eu/what/civil-protection/wildfires_en
ევროკომისია, UCPM-ის €3.6-მილიარდიანი ბიუჯეტი და დაფინანსების წყაროები:
https://civil-protection-humanitarian-aid.ec.europa.eu/funding-evaluations/financing-civil-protection_en
ევროკომისია, €600 მილიონი 12 ახალი სახანძრო თვითმფრინავისთვის:
https://germany.representation.ec.europa.eu/nachrichten-und-veranstaltungen/pressemitteilungen/kommission-finanziert-neue-loschflugzeuge-fur-resceu-flotte-mit-600-mio-euro-2024-03-25_de
ევროკომისია, 2028-2034 წლებში €10.7 მილიარდის დაგეგმილი დაფინანსება:
https://commission.europa.eu/topics/budget/eu-budget-2028-2034-explained/protecting-people-and-building-preparedness-and-resilience_en
Reuters, ევროპაში 2026 წელს დამწვარი ფართობი და ხანძრების მასშტაბი:
https://www.reuters.com/business/environment/rainfall-offers-new-hope-fight-against-belgiums-biggest-wildfire-2026-08-17/
Reuters, ხანძრების ეკონომიკური ზარალი და €15 მილიარდზე მეტი ხარჯი:
https://www.reuters.com/business/environment/eu-push-countries-invest-nature-wildfire-costs-spiral-2026-08-06/
Reuters, ევროკავშირის სახანძრო პოლიტიკა და დაფინანსების გაზრდის გეგმები:
https://www.reuters.com/business/environment/wildfire-response-must-evolve-keep-pace-with-climate-change-eu-says-2026-07-29/
