UBS-ის 2026 წლის „გლობალური სიმდიდრის ანგარიშმა“ კიდევ ერთხელ აჩვენა, რომ მსოფლიო ეკონომიკაში სიმდიდრე იზრდება, თუმცა ეს ზრდა თანაბრად არ ნაწილდება. ანგარიშის მიხედვით, 2025 წელს გლობალური პირადი სიმდიდრე დოლარში 10.8%-ით გაიზარდა, რაც ბოლო წლების ერთ-ერთი ყველაზე სწრაფი ტემპია. ამავე პერიოდში მსოფლიოში თითქმის ერთი მილიონი ახალი დოლარის მილიონერი გაჩნდა, ანუ საშუალოდ დღეში 2 600-ზე მეტი ადამიანი გადავიდა მილიონერთა კატეგორიაში. UBS-ის შეფასებით, მონაცემები 56 ბაზარს მოიცავს, რომლებიც გლობალური სიმდიდრის 92%-ზე მეტს წარმოადგენს.

თუმცა მთავარი ეკონომიკური სურათი მხოლოდ მილიონერთა რაოდენობის ზრდით არ იკითხება. UBS-ის ანგარიშის ყველაზე მნიშვნელოვანი გზავნილი ისაა, რომ საშუალო სიმდიდრე იზრდება, მაგრამ ტიპური ადამიანის მდგომარეობა ბევრ ქვეყანაში არ უმჯობესდება. Reuters-ის მიერ გამოქვეყნებული შეჯამების მიხედვით, 2025 წელს საშუალო სიმდიდრის ზრდის მიუხედავად, მედიანური სიმდიდრე UBS-ის მიერ შესწავლილი ქვეყნების უმეტესობაში შემცირდა. მედიანური მაჩვენებელი უკეთ აჩვენებს საშუალო ადამიანის ფინანსურ მდგომარეობას, რადგან მას არ აბერებს ყველაზე მდიდარი ჯგუფის აქტივების ზრდა.

სხვა სიტყვებით, მსოფლიო ქაღალდზე მდიდრდება, მაგრამ ამ ზრდის მნიშვნელოვანი ნაწილი ფინანსურ აქტივებში, უძრავ ქონებასა და საფონდო ბაზრებზე კონცენტრირდება. ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რადგან მოსახლეობის დიდ ნაწილს არ აქვს საკმარისი მონაწილეობა კაპიტალის ბაზრებში, აქციებში, საინვესტიციო ფონდებში ან მაღალშემოსავლიან აქტივებში. შედეგად, როდესაც ბაზრები იზრდება, ყველაზე სწრაფად მდიდრდებიან ისინი, ვისაც უკვე აქვს კაპიტალი.

UBS-ის მონაცემებით, მილიონერთა რაოდენობა 2025 წელს 1.5%-ით გაიზარდა. ახალი მილიონერების თითქმის ნახევარი ამერიკის შეერთებულ შტატებზე მოდის, სადაც ამ კატეგორიას 440 000-ზე მეტი ადამიანი დაემატა. მილიონერთა რაოდენობის ზრდა დაფიქსირდა ჩინეთში, იაპონიაში, გერმანიაში, დიდ ბრიტანეთსა და საფრანგეთშიც, რომელთაგან თითოეულს საერთო ჯამში 2 მილიონზე მეტი დოლარის მილიონერი ჰყავს.

ამავე დროს, UBS-ის ანგარიშში ჩანს, რომ დოლარში დათვლილი სიმდიდრის ზრდა ნაწილობრივ ვალუტის კურსებმაც გააძლიერა. 2025 წელს აშშ დოლარის დასუსტებამ ევროპის, ახლო აღმოსავლეთისა და აფრიკის რეგიონში სიმდიდრის მაჩვენებლები დოლარში უფრო სწრაფად გაზარდა. სწორედ ამ რეგიონში დაფიქსირდა ყველაზე მაღალი ზრდა, 17.5%, მაშინ როცა ამერიკის რეგიონში ზრდა 8.5% იყო, აზია წყნარი ოკეანის რეგიონში კი 5.9%.

ეკონომიკური ეფექტი მასშტაბურია. UBS პირად სიმდიდრეზე საუბრობს, ხოლო Boston Consulting Group-ის 2026 წლის გლობალური სიმდიდრის ანგარიშის მიხედვით, გლობალური ფინანსური სიმდიდრე 2025 წელს 10.7%-ით გაიზარდა და 333 ტრილიონ დოლარს მიაღწია. ეს ნიშნავს, რომ წინა წელთან შედარებით ფინანსურ აქტივებში დაახლოებით 32 ტრილიონ დოლარზე მეტი დამატებითი სიმდიდრე შეიქმნა. BCG-ის შეფასებით, უძრავი და სხვა რეალური აქტივების ჩათვლით, გლობალურმა წმინდა სიმდიდრემ 550 ტრილიონ დოლარს მიაღწია, რაც წლიურად 9.3%-იანი ზრდაა. ამ გათვლით, გლობალურ წმინდა სიმდიდრეს ერთ წელიწადში დაახლოებით 47 ტრილიონ დოლარამდე დაემატა.

ეს რიცხვები აჩვენებს, რატომ არის სიმდიდრის განაწილება არა მხოლოდ სოციალური, არამედ მაკროეკონომიკური საკითხიც. თუ დამატებითი სიმდიდრე ძირითადად მაღალი შემოსავლის მქონე ჯგუფებში გროვდება, მისი ნაწილი ფინანსურ ბაზრებზე, უძრავ ქონებაში ან ოფშორულ სტრუქტურებში რჩება. თუ სიმდიდრის ზრდა ფართო საშუალო ფენამდე მიდის, ის უფრო მეტად გარდაიქმნება მოხმარებად, მცირე ბიზნესის ინვესტიციად, განათლების ხარჯად და შიდა მოთხოვნის ზრდად. შესაბამისად, სიმდიდრის ზრდის ხარისხი ეკონომიკისთვის ისეთივე მნიშვნელოვანია, როგორც მისი მოცულობა.

სურათს კიდევ უფრო ამძაფრებს მილიარდერთა დინამიკა. The Guardian-ის მიერ UBS-ზე დაყრდნობით გამოქვეყნებული მონაცემებით, მსოფლიოში მილიარდერთა რაოდენობა 13%-ით გაიზარდა და 3 302 ადამიანს მიაღწია. მილიარდერთა საშუალო სიმდიდრე 25%-ით გაიზარდა, რაც გლობალური საშუალო სიმდიდრის 10.8%-იან ზრდას მნიშვნელოვნად აღემატება. UBS-ის ეკონომისტი ჯეიმს მაზო ამ ზრდას დიდწილად საფონდო ბაზრებსა და ხელოვნური ინტელექტის ბუმს უკავშირებს, რადგან მილიარდერთა სიმდიდრის დიდი ნაწილი საჯარო კომპანიების აქციებშია კონცენტრირებული.

ეს ტენდენცია აჩვენებს, რომ 2025 წლის სიმდიდრის ზრდა მხოლოდ ეკონომიკური აღდგენის შედეგი არ ყოფილა. მისი მთავარი მამოძრავებელი გახდა აქტივების ფასების ზრდა, განსაკუთრებით აქციების, ტექნოლოგიური კომპანიების, უძრავი ქონებისა და ოქროს მიმართულებით. BCG-ის შეფასებით, 2025 წელს აქციები 13.2%-ით გაძვირდა, ოქრო კი დაახლოებით 44%-ით გაიზარდა. ეს ნიშნავს, რომ ის ოჯახები და ინვესტორები, ვისაც ასეთი აქტივები ჰქონდათ, ბევრად უფრო სწრაფად გამდიდრდნენ, ვიდრე მხოლოდ ხელფასზე დამოკიდებული ადამიანები.

სწორედ აქ ჩნდება მთავარი წინააღმდეგობა: სიმდიდრის ზრდა ეკონომიკურ წარმატებად გამოიყურება, მაგრამ თუ საშუალო ოჯახი საკუთარ ფინანსურ მდგომარეობაში გაუმჯობესებას ვერ გრძნობს, ეს ზრდა სოციალურ დაძაბულობად იქცევა. მაღალი ქონებრივი უთანასწორობა ამცირებს სოციალურ მობილობას, ზრდის საცხოვრებლის ხელმისაწვდომობის პრობლემას და უფრო დიდ წნეხს ქმნის საჯარო ბიუჯეტებზე, რადგან დაბალი და საშუალო შემოსავლის ჯგუფებს ინფლაციის, ჯანდაცვის, განათლებისა და საცხოვრებლის ხარჯების დაფარვა უფრო უჭირთ.

World Inequality Report 2026-ის მიხედვით, გლობალური უთანასწორობა კვლავ უკიდურესად მაღალია. ანგარიშის შეფასებით, მსოფლიოს ყველაზე მდიდარი 10% გლობალური სიმდიდრის დაახლოებით სამ მეოთხედს ფლობს, მაშინ როცა მსოფლიოს ქვედა 50%-ის ხელში სიმდიდრის მხოლოდ 2%-ია. კიდევ უფრო ვიწრო ზედა ფენაში კონცენტრაცია მეტად მკვეთრია: ყველაზე მდიდარი 0.001%, ანუ 60 000-ზე ნაკლები ადამიანი, დღეს მსოფლიოს ქვედა ნახევარზე სამჯერ მეტ სიმდიდრეს აკონტროლებს.

თუ ამ უთანასწორობის პროპორციას BCG-ის 550 ტრილიონ დოლარიან გლობალურ წმინდა სიმდიდრის მასშტაბზე მხოლოდ ილუსტრაციისთვის დავდებთ, გამოდის, რომ ზედა 10%-ის ხელში შეიძლება დაახლოებით 412 ტრილიონ დოლარის მასშტაბის აქტივები იყოს კონცენტრირებული, ხოლო მსოფლიოს ქვედა ნახევრის წილი დაახლოებით 11 ტრილიონ დოლარს უტოლდება. ეს არ არის ერთი და იგივე მეთოდოლოგიით გაკეთებული ოფიციალური გაერთიანებული გამოთვლა, მაგრამ მასშტაბის წარმოსაჩენად კარგად აჩვენებს, რამდენად დიდი უფსკრულია ქონებრივ ჯგუფებს შორის.

ფისკალური თვალსაზრისით, ასეთი სურათი მთავრობებისთვის ორმაგ გამოწვევას ქმნის. ერთი მხრივ, სიმდიდრის ზრდა ზრდის საგადასახადო ბაზის პოტენციალს, განსაკუთრებით კაპიტალის მოგების, დივიდენდების, ქონებისა და მემკვიდრეობის მიმართულებით. მეორე მხრივ, თუ ეს სიმდიდრე დაბალ გადასახადიან იურისდიქციებში, ოფშორულ სტრუქტურებში ან საერთაშორისო საინვესტიციო პლატფორმებში გადადის, ადგილობრივი ბიუჯეტები მისგან სრულ სარგებელს ვერ იღებენ. სწორედ ამიტომ, გლობალურ დონეზე კვლავ აქტუალური ხდება კაპიტალის დაბეგვრის, მინიმალური ქონებრივი გადასახადის, მემკვიდრეობის გადასახადისა და საგადასახადო გამჭვირვალობის საკითხები. World Inequality Report 2026 პირდაპირ აღნიშნავს, რომ მინიმალური ქონებრივი გადასახადები მულტიმილიონერებზე შეიძლება იქცეს განათლების, ჯანდაცვისა და კლიმატური ადაპტაციის დაფინანსების ერთ-ერთ წყაროდ.

ამ დებატს მოწინააღმდეგეებიც ჰყავს. მათი არგუმენტია, რომ მაღალი გადასახადები კაპიტალზე ინვესტიციებს შეამცირებს, მდიდარი ადამიანებისა და კომპანიების მიგრაციას დააჩქარებს და ეკონომიკურ აქტივობას სხვა ქვეყნებში გადაიტანს. თუმცა UBS-ის მთავარი ეკონომისტი პოლ დონოვანი ევროპაში მდიდრების გადასახლების შიშს გადაჭარბებულად აფასებს. მისი შეფასებით, ხშირ შემთხვევაში კაპიტალის მფლობელები შეიძლება საცხოვრებელ ადგილს ცვლიდნენ, მაგრამ მათი ბიზნესსაქმიანობა და ეკონომიკური აქტივობა ავტომატურად არ გადადის სხვა ქვეყანაში.

ეს განსხვავება მნიშვნელოვანია პოლიტიკისთვისაც. თუ მთავრობა მხოლოდ გადასახადების ზრდაზე ფიქრობს, შეიძლება კაპიტალის ნაწილი მართლაც დაკარგოს. მაგრამ თუ პოლიტიკა მოიცავს კაპიტალის ბაზრების გაღრმავებას, მცირე ინვესტორებისთვის ფინანსურ ინსტრუმენტებზე წვდომის გაზრდას, საპენსიო და საინვესტიციო სისტემების განვითარებას, განათლების დაფინანსებას და საცხოვრებლის ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესებას, სიმდიდრის ზრდა უფრო ფართო ეკონომიკურ ეფექტად შეიძლება გადაიქცეს.

UBS-ის ანგარიშში კიდევ ერთი საყურადღებო დეტალია. 2000 წელს იმ ზრდასრულთა წილი, რომელთა აქტივებიც 10 000 დოლარზე ნაკლები იყო, თითქმის 75% იყო, 2025 წელს კი ეს მაჩვენებელი 41%-ზე ოდნავ მეტია. ეს ნიშნავს, რომ გრძელვადიან პერსპექტივაში გლობალური სიმდიდრის პირამიდა ნაწილობრივ შეიცვალა და უფრო მეტი ადამიანი გადავიდა მაღალ ქონებრივ კატეგორიებში. თუმცა ეს პოზიტიური ტენდენცია არ აუქმებს იმ ფაქტს, რომ ბოლო წლებში სიმდიდრის ზრდა ზედა ფენებში ბევრად სწრაფი იყო.

ბიზნესისთვის ამ ტენდენციას რამდენიმე პრაქტიკული შედეგი აქვს. პირველია პრემიუმ და ლუქს სეგმენტის ზრდა, რადგან მილიონერთა და მულტიმილიონერთა რაოდენობა იზრდება. მეორეა ფინანსური მომსახურების ბაზრის გაფართოება, მათ შორის კერძო ბანკინგის, აქტივების მართვის, საგადასახადო დაგეგმვისა და მემკვიდრეობის დაგეგმვის მიმართულებით. BCG-ის მონაცემებით, 2025 წელს საზღვარგარეთ მართული სიმდიდრე 8.4%-ით გაიზარდა და 15.6 ტრილიონ დოლარს მიაღწია, ხოლო ახალი ტრანსსასაზღვრო ნაკადების თითქმის 90% მსოფლიოს ათ უმსხვილეს ფინანსურ ცენტრზე მოდის.

მესამე შედეგი უკვე უფრო რთულია. თუ საშუალო ფენის რეალური ქონებრივი მდგომარეობა სუსტდება, მასობრივი მოხმარების ბაზრები წნეხის ქვეშ ექცევა. ეს აისახება საცალო ვაჭრობაზე, იპოთეკურ ბაზარზე, ავტომობილებზე, ტურიზმზე და ყველა იმ სექტორზე, რომელიც ფართო მომხმარებლის მსყიდველუნარიანობაზეა დამოკიდებული. სწორედ ამიტომ, გლობალური სიმდიდრის ზრდა ავტომატურად არ ნიშნავს ყველა ბიზნესისთვის უკეთეს გარემოს. მოგებულია ის სექტორები, რომლებიც მაღალი შემოსავლის მქონე მომხმარებელს ემსახურება, ხოლო ფართო მოხმარების სექტორებისთვის გადამწყვეტი რჩება ხელფასების, ინფლაციისა და კრედიტის ხელმისაწვდომობის დინამიკა.

საბოლოოდ, UBS-ის ანგარიში აჩვენებს არა უბრალოდ იმას, რომ მსოფლიოში მილიონერთა რაოდენობა იზრდება, არამედ იმას, რომ გლობალური ეკონომიკა უფრო აქტივებზე დაფუძნებული ხდება. ვისაც აქციები, უძრავი ქონება, ოქრო, ბიზნესკაპიტალი ან საინვესტიციო პორტფელი აქვს, ის ზრდის ტალღას უფრო სწრაფად მიჰყვება. ვისაც მხოლოდ შრომითი შემოსავალი აქვს, მისთვის სიმდიდრის გლობალური ზრდა ხშირად სტატისტიკად რჩება და არა რეალურ გაუმჯობესებად.

ამიტომ მთავარი კითხვა მომდევნო წლებისთვის იქნება არა ის, რამდენი ახალი მილიონერი გაჩნდება მსოფლიოში, არამედ ის, რამდენად შეძლებენ ქვეყნები სიმდიდრის ზრდის გადაქცევას ფართო ეკონომიკურ სარგებლად. თუ კაპიტალის ზრდა მხოლოდ ზედა ფენებში დარჩება, მსოფლიო უფრო მდიდარი, მაგრამ უფრო არასტაბილური გახდება. თუ ფინანსურ აქტივებზე წვდომა, განათლება, დაბალანსებული საგადასახადო პოლიტიკა და საშუალო ფენის ქონებრივი გაძლიერება ერთდროულად განვითარდება, სიმდიდრის ზრდა შეიძლება უფრო მდგრად ეკონომიკურ მოდელად იქცეს.

წყაროები: