ევროპის ატმისა და ნექტარინის ბაზარი ივლისის მეორე ნახევარში გაზრდილი მოსავლის, მიმწოდებელ ქვეყნებს შორის გამწვავებული კონკურენციისა და სხვადასხვა ბაზარზე მნიშვნელოვნად განსხვავებული ფასების ფონზე შევიდა.
იტალიაში მწარმოებლების ფასები გასული წლის მაჩვენებლებზე დაბალია, საფრანგეთის ბაზარზე კი პროდუქციის გარკვეულ კატეგორიებზე მიწოდება შეზღუდულია და ფასები შედარებით მაღალ ნიშნულზე ნარჩუნდება. ესპანეთში სეზონის დაგეგმვაზე გავლენას მოსავლის ჩვეულებრივზე ადრე აღება და წარმოების ხარჯების ზრდა ახდენს.
ევროპაში ატმისა და ნექტარინის მოსავალი იზრდება
წინასწარი პროგნოზით, 2026 წელს ევროპაში გადასამუშავებელი ატმის გამოკლებით, ატმისა და ნექტარინის მოსავალი დაახლოებით 2.74 მილიონ ტონას მიაღწევს. ეს 2025 წელს მიღებულ 2.53 მილიონ ტონასთან შედარებით 8%-ით მეტია.
გადასამუშავებლად განკუთვნილი ატმის მოსავალი ცალკე, დაახლოებით 665 ათას ტონად არის შეფასებული, რაც გასული წლის მაჩვენებელს 10%-ით აღემატება.
ევროპაში ატმის, ნექტარინისა და ბრტყელი ატმის უმსხვილეს მწარმოებლად კვლავ ესპანეთი რჩება. ქვეყანაში მოსავალი დაახლოებით 1.2 მილიონ ტონას მიაღწევს და წლიურად დაახლოებით 5%-ით გაიზრდება.
იტალიაში წარმოება 3%-ით, 867 ათას ტონამდე გაიზრდება, ხოლო საფრანგეთში მოსალოდნელია 224 ათასი ტონა პროდუქცია, რაც გასულ წელთან შედარებით 4%-ით მეტია.
ყველაზე მნიშვნელოვანი ზრდა საბერძნეთშია მოსალოდნელი. 2025 წლის ყინვებით დაზარალებული სეზონის შემდეგ, წელს ატმისა და ნექტარინის წარმოებამ შესაძლოა 455 ათას ტონას მიაღწიოს, რაც 35%-იან ზრდას ნიშნავს.
იტალიაში მწარმოებლის ფასები შემცირებულია
იტალიის ოფიციალური მონაცემებით, ივლისის მეორე კვირაში ატმისა და ნექტარინის ძირითადი სახეობების ფასი გასული წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით დაბალი იყო.
თეთრბილობიანი ატმის საშუალო ფასი კილოგრამზე 0.85 ევროს შეადგენდა, რაც წლიურად 15.3%-იანი შემცირებაა. ყვითელბილობიანი ატამი საშუალოდ 0.86 ევრო ღირდა და მისი ფასი 9.2%-ით იყო შემცირებული.
თეთრბილობიანი ნექტარინის საშუალო ფასი კილოგრამზე 0.95 ევრო იყო, რაც 2025 წლის მაჩვენებელზე 9.3%-ით ნაკლებია. ყვითელბილობიანი ნექტარინი კი საშუალოდ 0.84 ევრო ღირდა, ანუ მისი ფასი 12.8%-ით შემცირდა.
ფასები მნიშვნელოვნად განსხვავდებოდა რეგიონების მიხედვითაც. მაგალითად, ყვითელბილობიანი ატამი რავენაში კილოგრამზე 1.05 ევრო ღირდა, ბოლონიაში — 0.90 ევრო, ხოლო კოზენცაში — 0.75 ევრო. ფასზე გავლენას ახდენს წარმოების ადგილი, ჯიში, ზომა და პროდუქციის ხარისხი.
საფრანგეთში მიწოდება მოთხოვნას ვერ აკმაყოფილებს
საფრანგეთის ბაზარზე ვითარება განსხვავებულია. ქვეყნის სამხრეთ-აღმოსავლეთში ნექტარინზე მოთხოვნა ხელმისაწვდომ მიწოდებას აღემატება.
15 ივლისის მონაცემებით, რონ-ალპის რეგიონში წარმოებული პირველი კატეგორიის, AA ზომის თეთრბილობიანი ნექტარინის ფასი მიწოდების ეტაპზე კილოგრამზე დაახლოებით 2.90 ევროს შეადგენდა. იმავე ხარისხისა და ზომის ყვითელბილობიანი ატამი კი დაახლოებით 2.80 ევრო ღირდა.
ესპანეთიდან იმპორტირებული პროდუქციის ფასი შედარებით დაბალი იყო. სენ-შარლის საიმპორტო ბაზარზე ესპანური ყვითელბილობიანი ატამი საშუალოდ 1.40 ევრო ღირდა, ხოლო პარიზის რანჟის ბაზარზე AA ზომის პროდუქციის ფასი კილოგრამზე 2.40 ევროს აღწევდა.
ფასებს შორის ასეთი განსხვავება წარმოშობას, ნაყოფის ზომას, შეფუთვასა და გაყიდვის ეტაპს უკავშირდება. შესაბამისად, ერთიანი „ევროპული ატმის ფასით“ ბაზრის ზუსტად შეფასება შეუძლებელია.
კატალონიაში წარმოების ხარჯი კილოგრამზე 0.585 ევროა
ესპანელი ფერმერებისთვის სულ უფრო მნიშვნელოვანი საკითხი ხდება წარმოების გაძვირება.
კვლევის მიხედვით, 2026 წელს კატალონიაში ატმის, ნექტარინისა და ბრტყელი ატმის წარმოების საშუალო ხარჯი ერთ ჰექტარზე 14 298 ევროს შეადგენს. ეს 2020-2024 წლების საშუალო მაჩვენებელზე 10-15%-ით მეტია.
ჰექტარზე დაახლოებით 24 431 კილოგრამი მოსავლის პირობებში, უშუალოდ ბაღში ერთი კილოგრამი პროდუქციის წარმოება საშუალოდ 0.585 ევრო ჯდება.
შეფუთვისა და კომერციული ხარჯების დამატების შემდეგ, ერთი კილოგრამი შეფუთული ხილის სავარაუდო თვითღირებულება 1.234 ევრომდე იზრდება. კვლევის ავტორები განმარტავენ, რომ ეს მაჩვენებელი რეკომენდებული გასაყიდი ფასი არ არის და იგი წარმოების ეკონომიკური ეფექტიანობისა და სავაჭრო მოლაპარაკებების შესაფასებლად უნდა გამოიყენონ.
ადრეულმა მოსავალმა შესაძლოა ესპანეთში სეზონი შეამციროს
კატალონიაში კურკოვანი ხილის მოსავლის აღება ჩვეულებრივზე ადრე მიმდინარეობს. ზოგიერთი ჯიშის კრეფა ბოლო წლებთან შედარებით დაახლოებით ათი დღით, ისტორიულ კალენდართან შედარებით კი თითქმის ოცი დღით ადრე დაიწყო.
შუა სეზონის უფრო მსხვილი ნაყოფის გამოჩენამ ბაზარზე პროდუქციის არჩევანი გაზარდა და კამპანიის დასაწყისში არსებული ფასების კლების ნაწილი შეამცირა.
თუმცა დაჩქარებულმა სეზონმა შესაძლოა მოსავლის აღების კამპანიის უფრო ადრე დასრულება გამოიწვიოს. ასეთ შემთხვევაში, სეზონის ბოლო კვირებში მიწოდება შემცირდება და სავაჭრო ქსელებთან შეთანხმებული მიწოდების პროგრამებისა და მარაგების სწორად დაგეგმვის მნიშვნელობა გაიზრდება.
ხარისხიან და სტანდარტულ პროდუქციას შორის სხვაობა იზრდება
ევროპის ატმის ბაზარზე ერთდროულად შეინიშნება როგორც ჭარბი, ისე არასაკმარისი მიწოდება. საერთო მოსავალი გაზრდილია და ესპანეთს, იტალიას, საბერძნეთსა და საფრანგეთს შორის კონკურენცია ძლიერდება.
იტალიაში ფერმერების ფასები მნიშვნელოვნად არის შემცირებული, განსაკუთრებით თეთრბილობიან ატამსა და ყვითელბილობიან ნექტარინზე. საფრანგეთში კი პროდუქციის ზოგიერთი კატეგორია კვლავ დეფიციტურია და სტანდარტულ იმპორტირებულ ხილთან შედარებით გაცილებით ძვირად იყიდება.
ასეთ ვითარებაში მიმწოდებლებისთვის გადამწყვეტი ხდება პროდუქციის გემო, ნაყოფის ზომა, სწორად დახარისხება, შენახვის ვადა და სტაბილური მიწოდება. ევროპული წარმოების ზრდასთან ერთად, განსხვავება სტანდარტულ ხილსა და პრემიუმ საცალო ქსელების მოთხოვნების შესაბამის პროდუქციას შორის კიდევ უფრო თვალსაჩინო გახდება.
წყარო: east-fruit.com
