ვენეციაში ერთდღიანი ტურისტებისთვის დაწესებული გადასახადი შესაძლოა ათჯერ გაიზარდოს და 5-ის ნაცვლად 50 ევრო გახდეს. ინიციატივით ქალაქის ახალი მერი სიმონე ვენტურინი გამოვიდა და შესაბამისი თხოვნით იტალიის მთავრობას მიმართა.
გადასახადი განკუთვნილია იმ ვიზიტორებისთვის, რომლებიც ვენეციაში მხოლოდ რამდენიმე საათით ჩადიან და ქალაქში ღამეს არ ათევენ. მისი შემოღების მთავარი მიზანი ისტორიულ ცენტრში ტურისტების ჭარბი ნაკადის შემცირება იყო.
თავდაპირველად გადასახადი 5 ევროს შეადგენდა. მოგვიანებით, მათთვის, ვინც ვიზიტს სპეციალურ ონლაინპლატფორმაზე წინასწარ არ არეგისტრირებდა და თანხას მხოლოდ ქალაქში ჩასვლის დღეს იხდიდა, საფასური 10 ევრომდე გაიზარდა.
თუმცა ქალაქის ხელისუფლების შეფასებით, ამ ზომამ ტურისტების რაოდენობაზე მნიშვნელოვანი გავლენა ვერ მოახდინა. ვიზიტორთა უმრავლესობა ვენეციაში ჩასვლაზე უარს არც 5-ევროიანი და არც 10-ევროიანი გადასახადის გამო ამბობს. ბევრი მათგანი ვიზიტს წინასწარ არც აფორმებს და თანხის ადგილზე გადახდას ამჯობინებს, მიუხედავად იმისა, რომ ასეთ შემთხვევაში ორჯერ მეტის გადახდა უწევს.
მერის განცხადებით, 5-10 ევრო ზედმეტად მცირე თანხაა იმისთვის, რომ ერთდღიანი ტურისტების გადაწყვეტილება შეცვალოს. ქალაქის ადმინისტრაცია ვარაუდობს, რომ გადასახადის 50 ევრომდე გაზრდა ვიზიტორთა ნაკადს უკვე შესამჩნევად შეამცირებს.
სიმონე ვენტურინის თქმით, 50 ევროც არ არის უკიდურესად მაღალი ფასი, რადგან ზოგიერთ ქვეყანაში არქეოლოგიური და სხვა პოპულარული ღირსშესანიშნაობების ბილეთები ამაზე ძვირიც ღირს.
ვენეციის ხელისუფლების შეფასებით, ქალაქს ყოველწლიურად დაახლოებით 25-30 მილიონი ადამიანი სტუმრობს. განსაკუთრებით დატვირთულ დღეებში ისტორიულ ცენტრში ათიათასობით ტურისტი შედის, რომლებიც იქ ღამეს არ ათევენ.
ამგვარი ერთდღიანი ვიზიტორები ქალაქში შედარებით მცირე დროით რჩებიან, მაგრამ ყველაზე ცნობილ მოედნებზე, ხიდებსა და სხვა ღირსშესანიშნაობებთან ერთდროულად იყრიან თავს. შედეგად, ვიწრო ქუჩებსა და საზოგადოებრივ სივრცეებში გადაადგილება ადგილობრივი მოსახლეობისთვისაც რთულდება.
ტურისტების ჭარბი რაოდენობის გამო ვენეციის ისტორიული ცენტრი მხოლოდ ხალხმრავლობის პრობლემას არ აწყდება. ადგილობრივი მოსახლეობა თანდათან კარგავს ყოველდღიური საჭიროების მაღაზიებსა და მომსახურების ობიექტებს, რადგან მათ ადგილს უფრო მომგებიანი, ტურისტებზე ორიენტირებული რესტორნები, სასტუმროები, სუვენირების მაღაზიები და სხვა დაწესებულებები იკავებს.
ტურისტული პოლიცია გადასახადის გადახდის დამადასტურებელ QR-კოდებს ქალაქის მნიშვნელოვან წერტილებში, მათ შორის სანტა-ლუჩიას რკინიგზის სადგურთან ამოწმებს. ვიზიტორს, რომელსაც რეგისტრაცია და გადახდა დადასტურებული არ აქვს, შესაძლოა 300 ევრომდე ჯარიმა დაეკისროს.
ვენეციის მდგომარეობა ევროპის მასშტაბით არსებული უფრო ფართო პრობლემის ნაწილია. მასობრივი ტურიზმი ქალაქების, კუნძულების, სანაპიროებისა და დაცული ბუნებრივი ტერიტორიებისთვის სულ უფრო დიდ გამოწვევად იქცა.
ამ პრობლემის აღსაწერად გამოიყენება ცნება „ჭარბი ტურიზმი“. იგი გულისხმობს ვითარებას, როდესაც მოგზაურების რაოდენობა იმდენად იზრდება, რომ ტურიზმი ადგილობრივი ეკონომიკისთვის სასარგებლო საქმიანობიდან მოსახლეობისა და გარემოსთვის მნიშვნელოვან ტვირთად გარდაიქმნება.
ტერმინი განსაკუთრებით აქტიურად სამეცნიერო ნაშრომებსა და საჯარო დისკუსიებში 2017 წლიდან გამოჩნდა. თუმცა მასობრივი ტურიზმის წინააღმდეგ პროტესტი ევროპაში გაცილებით ადრე დაიწყო. ჯერ კიდევ 1990-იანი წლების შუა პერიოდში მსგავსი გამოსვლები გაიმართა ესპანეთის, საფრანგეთის, მალტისა და იტალიის ქალაქებში.
COVID-19-ის პანდემიამდე ტურიზმის წინააღმდეგ პროტესტი თითქმის ჩვეულებრივ მოვლენად იქცა ბარსელონაში, მაიორკაზე, ვენეციასა და სხვა განსაკუთრებით პოპულარულ მიმართულებებში.
ევროპის ტურიზმის სფეროს წარმომადგენლები ჭარბ ტურიზმს განმარტავენ როგორც მდგომარეობას, როდესაც ტურისტებისა და მათ საჭიროებებზე მორგებული ინფრასტრუქტურის გავლენა ადგილობრივი საზოგადოების ნორმალურ ცხოვრებას აფერხებს.
პრობლემა რამდენიმე მიმართულებით ვლინდება.
პირველ რიგში, ტურისტულად მიმზიდველი უბნები ფაქტობრივად ვიზიტორების განკარგულებაში გადადის. ადგილობრივებს ყოველდღიურად უწევთ ხალხმრავლობასთან, ხმაურთან, ქუჩების გადაკეტვასთან და საზოგადოებრივი ტრანსპორტის გადატვირთვასთან გამკლავება.
მუდმივმა ხმაურმა და საცხოვრებელი გარემოს ცვლილებამ შეიძლება მოსახლეობაში სტრესი, გაღიზიანება და საკუთარი ქალაქისადმი გაუცხოების განცდაც გამოიწვიოს.
ევროპის ყველაზე გადატვირთულ ტურისტულ ქალაქებს შორის ხშირად ასახელებენ დუბროვნიკს, ვენეციას, ბრიუგეს, როდოსს, რეიკიავიკს, ფლორენციას, ჰერაკლიონს, ამსტერდამს, დუბლინსა და ტალინს. ზოგიერთ ამ ქალაქში ვიზიტორთა რაოდენობა ადგილობრივთა რაოდენობას რამდენჯერმე ან ათეულჯერ აღემატება.
მეორე პრობლემა საზოგადოებრივი სივრცეების განაწილებას უკავშირდება. ქალაქის ცენტრალურ ნაწილებში მოსახლეობას ხშირად უწევს ბრძოლა სივრცეებისთვის, სადაც ახალგაზრდული ცენტრი, ხანდაზმულთა თავშეყრის ადგილი ან სხვა საზოგადოებრივი ობიექტი შეიძლებოდა განთავსებულიყო.
დეველოპერებისა და ბიზნესისთვის იმავე სივრცეში ტურისტული რესტორნის, სასტუმროს ან სუვენირების მაღაზიის გახსნა ხშირ შემთხვევაში უფრო მომგებიანია. თუ ქალაქის ხელისუფლება მხოლოდ ეკონომიკური სარგებლის მიხედვით მოქმედებს, ადგილობრივი მოსახლეობის უკმაყოფილება იზრდება.
მესამე პრობლემა ფასების ზრდაა. ტურისტებზე ორიენტირებული ბიზნესი ზრდის როგორც პროდუქტებისა და მომსახურების, ისე უძრავი ქონების ღირებულებას.
განსაკუთრებით მძიმედ ეს საცხოვრებლის ბაზარზე აისახება. ბინების მფლობელებს ხშირად ურჩევნიათ საცხოვრებელი ტურისტებზე მოკლე ვადით და უფრო ძვირად გააქირაონ, ვიდრე ადგილობრივ მცხოვრებლებზე გრძელვადიანად.
ამის შედეგად ქალაქის ცენტრალურ უბნებში ქირა ძვირდება, მუდმივი მოსახლეობა კი უფრო შორეულ რაიონებში გადასვლას იძულებულია. პარალელურად იზრდება საოფისე ფართების ღირებულებაც, რაც ქალაქის ჩვეულებრივ ეკონომიკურ საქმიანობას ართულებს.
მეოთხე მნიშვნელოვანი მიმართულება გარემოზე ზემოქმედებაა. ტურისტების დიდი რაოდენობა ზრდის ხმაურის, ხელოვნური განათების, ნარჩენებისა და დაბინძურების მასშტაბს. ეს ზეწოლას ახდენს არა მხოლოდ ქალაქებზე, არამედ სანაპიროებზე, კუნძულებზე, ტყეებზე, ეროვნულ პარკებსა და სხვა ეკოსისტემებზე.
ზოგჯერ საფრთხეს ერთი შეხედვით სრულიად უწყინარი ქცევაც ქმნის.
მაგალითად, ესპანეთის კუნძულ ტენერიფეზე სპეციალისტებმა ყურადღება მიაქციეს ტურისტებში გავრცელებულ ჩვევას — სანაპიროზე კენჭებისგან პატარა კოშკების აგებას და მათი ფოტოების სოციალურ ქსელებში გამოქვეყნებას.
ქვების ქვედა ნაწილებზე მიკროსკოპული წყალმცენარეები იზრდება, რომლებიც ადგილობრივი კვებითი ჯაჭვის საწყის რგოლს წარმოადგენს. როდესაც ტურისტები ქვებს მუდმივად იღებენ და ადგილს უცვლიან, წყალმცენარეები ზიანდება, რაც შემდეგ პატარა კიბოსნაირებზე, თევზებსა და ქვეწარმავლებზეც მოქმედებს.
ევროპარლამენტის ტრანსპორტისა და ტურიზმის საკითხებზე ჩატარებული კვლევის თანახმად, ჭარბი ტურიზმისგან ხშირად უფრო მეტად ბუნებრივი ტერიტორიები, სანაპიროები და კუნძულები ზარალდება, ვიდრე დიდი ქალაქები.
მედიის ყურადღება ძირითადად ადგილობრივი მოსახლეობის პრობლემებზეა მიმართული, თუმცა მასობრივი ტურიზმის ერთ-ერთი ყველაზე მძიმე შედეგი ეკოსისტემების დაზიანებაა.
ტურისტების მისაღებად სანაპიროებსა და ეროვნულ პარკებს სჭირდებათ გამართული ნარჩენების შეგროვებისა და გადამუშავების სისტემები, წყლის მიწოდება და კანალიზაცია. დიდი ნაკადის დროს ეს ინფრასტრუქტურა ხშირად საკმარისი აღარ არის.
ბუნებრივ ტერიტორიებზე ტურისტები ნიადაგსა და მცენარეულ საფარს ტკეპნიან, რაც ადგილობრივ ბიომრავალფეროვნებას აზიანებს. პრობლემას ქმნის ხმაური და ღამის განათებაც.
ზოგიერთი დამსვენებელი სამახსოვროდ იღებს ნიჟარას, ქვას, გირჩს, მცენარეს ან ბუნების სხვა მცირე ნაწილს. ერთი ნივთის წაღება უმნიშვნელოდ შეიძლება ჩანდეს, მაგრამ ათასობით ტურისტის შემთხვევაში შედეგი ეკოსისტემისთვის უკვე სერიოზულია.
ვიზიტორებმა ბუნებრივ გარემოში შესაძლოა უცხო სახეობებიც შეიტანონ. თესლები ფეხსაცმლის ძირებს შეიძლება მიეკროს, მწერები ტანსაცმელს გამოჰყვეს, სოკოს სპორები კი სხვადასხვა ნივთით გავრცელდეს.
შესაფერის პირობებში ასეთმა უცხო სახეობებმა შეიძლება სწრაფად გამრავლება დაიწყონ და ადგილობრივ მცენარეებსა და ცხოველებს კონკურენცია გაუწიონ.
რატომ ჩნდება ჭარბი ტურიზმი
ტურიზმის გავლენას ადგილობრივ საზოგადოებებზე მეცნიერები ჯერ კიდევ მეოცე საუკუნეში სწავლობდნენ.
1975 წელს იორკის უნივერსიტეტის ეკონომიკის პროფესორმა ჯორჯ დოქსიმ შეიმუშავა ე.წ. გაღიზიანების ინდექსი, რომელიც აჩვენებს, როგორ იცვლება ადგილობრივი მოსახლეობის დამოკიდებულება ტურისტების რაოდენობის ზრდასთან ერთად.
პირველი ეტაპია ეიფორია. ამ დროს ტურისტები ცოტანი არიან, ადგილობრივები მათ სიხარულით ხვდებიან და სტუმრების ჩამოსვლას ეკონომიკურ შესაძლებლობად აღიქვამენ.
მეორე ეტაპია აპათია. ტურისტები უკვე ქალაქის ყოველდღიური გარემოს ნაწილად იქცევიან, თუმცა მოსახლეობის ცხოვრებაზე ჯერ კიდევ გადამწყვეტ გავლენას არ ახდენენ.
მესამე ეტაპზე ჩნდება გაღიზიანება. ხალხმრავლობა, ხმაური, ფასების ზრდა და ინფრასტრუქტურის გადატვირთვა ადგილობრივ მოსახლეობაში უკმაყოფილებას იწვევს.
მეოთხე ეტაპია ანტაგონიზმი, როდესაც ტურისტების რაოდენობა იმდენად დიდია, რომ ადგილობრივები მათ მიმართ აშკარა უარყოფით დამოკიდებულებას გამოხატავენ.
ჭარბი ტურიზმის ერთ-ერთ ხელშემწყობ ფაქტორად მოგზაურობის ხანგრძლივობის შემცირებაც სახელდება. როდესაც ადამიანს ქალაქის სანახავად მხოლოდ ერთი დღე ან რამდენიმე საათი აქვს, ის ცდილობს, რაც შეიძლება სწრაფად მოინახულოს ყველა მთავარი ღირსშესანიშნაობა.
ამის გამო ტურისტები ერთსა და იმავე ადგილებში ერთდროულად იყრიან თავს. სწორედ ასეთ ვითარებას აწყდება ვენეცია ათიათასობით ერთდღიანი ვიზიტორის მიღებისას.
კვლევების მიხედვით, 1995-დან 2015 წლამდე ტურისტების მიერ ქალაქებში გატარებული საშუალო დრო დაახლოებით 15 პროცენტით შემცირდა.
2017 წელს მოგზაურობისა და ტურიზმის მსოფლიო საბჭომ საკონსულტაციო კომპანია McKinsey & Company-სთან ერთად ჭარბი ტურიზმის დიაგნოსტიკის ერთ-ერთი პირველი მასშტაბური მეთოდი შეიმუშავა.
შეფასება ცხრა მაჩვენებელს ეფუძნებოდა. მათ შორის იყო ტურისტებისა და ადგილობრივი მოსახლეობის თანაფარდობა, საქალაქთაშორისო მგზავრობებისა და ფრენების ზრდის ტემპი, ასევე ტურისტულ და არასეზონურ პერიოდებში ავიამგზავრების რაოდენობის სხვაობა.
მეთოდი მსოფლიოს 68 ქალაქში გამოცადეს. ყველაზე პრობლემურ მიმართულებებს შორის ვენეცია და დუბროვნიკი აღმოჩნდა — ორივე ქალაქში ცხრა მაჩვენებლიდან ექვსი მაღალი რისკის ზონაში იყო.
ევროპარლამენტის ტრანსპორტისა და ტურიზმის კომიტეტმაც შეიმუშავა ევროპულ მიმართულებებზე მორგებული შეფასების სისტემა.
მისი საშუალებით შესაძლებელია არა მხოლოდ დიდი ქალაქების, არამედ სოფლების, კუნძულების, სანაპიროებისა და ბუნებრივი ტურისტული ადგილების შეფასებაც. მაჩვენებლებს შორისაა ტურისტების რაოდენობა ერთ კვადრატულ კილომეტრზე, ვიზიტორებისა და ადგილობრივების თანაფარდობა და მოკლევადიანი გაქირავებისთვის განკუთვნილი საცხოვრებლების წილი.
როგორ ებრძვიან ევროპული ქალაქები ჭარბ ტურიზმს
ევროპის ქალაქები და რეგიონები ძირითადად სამ მიდგომას იყენებენ.
პირველია ტურისტების რაოდენობის პირდაპირი შეზღუდვა. ეს შეიძლება განხორციელდეს მოკლევადიანი საცხოვრებლის გაქირავების რეგულირებით, ახალი სასტუმროების მშენებლობის შეზღუდვით ან კონკრეტულ ღირსშესანიშნაობებზე დაშვების კონტროლით.
მეორე მიდგომაა ტურისტული ნაკადების დროისა და სივრცის მიხედვით გადანაწილება. ხელისუფლება ცდილობს, ვიზიტორები ერთსა და იმავე ადგილას ერთდროულად არ შეიკრიბონ.
მესამე გზა ტურისტების ქცევის რეგულირებაა. ამისთვის ქალაქები აწესებენ აკრძალვებსა და ჯარიმებს, რათა საზოგადოებრივი წესრიგი, ადგილობრივი მოსახლეობის სიმშვიდე და ბუნებრივი გარემო დაიცვან.
მოკლევადიანი საცხოვრებლის შეზღუდვა
ბუნებრივ ტერიტორიაზე ტურისტული განთავსების რეგულირება შედარებით მარტივია. ხელისუფლებას შეუძლია სანაპიროზე ახალი სასტუმროების მშენებლობა შეზღუდოს ან ეროვნულ პარკში კარვებისთვის კონკრეტული ადგილები გამოყოს.
ქალაქებში ვითარება უფრო რთულია, რადგან პრაქტიკულად ნებისმიერი ბინა შეიძლება ტურისტულ საცხოვრებლად იქცეს.
თუ ბინის მფლობელი მუდმივ მაცხოვრებელზე გრძელვადიანად გაქირავების ნაცვლად ტურისტებზე დღიურად გაქირავებას გადაწყვეტს, ამას არა მხოლოდ მეზობლები, არამედ მთელი უბანი გრძნობს.
Airbnb თავდაპირველად გაზიარების ეკონომიკის პრინციპზე შეიქმნა. იდეა იყო, რომ ადამიანი, რომელიც გარკვეული პერიოდით სახლიდან მიდიოდა, საკუთარ საცხოვრებელს დროებით სხვას უთმობდა.
თუმცა დროთა განმავლობაში პლატფორმა ტურისტული ბინების დიდ ბაზრად გადაიქცა. პოპულარული ქალაქების საცხოვრებელ კორპუსებში მთელი წლის განმავლობაში ერთმანეთის შემცვლელი ტურისტები დასახლდნენ.
მაგალითად, 2019 წელს ბარსელონაში Airbnb-ზე განთავსებული საცხოვრებლების დიდი ნაწილი წელიწადში 60 დღეზე მეტი ხნით ქირავდებოდა, რაც მიუთითებდა, რომ ისინი მხოლოდ დროებით გაზიარებული სახლები აღარ იყო და რეალურად ტურისტულ ბიზნესად ფუნქციონირებდა.
ამ პრობლემის გამო ევროპულმა ქალაქებმა საცხოვრებლის გაქირავებაზე განსხვავებული წესები შემოიღეს.
პრაღასა და პარიზში შეზღუდულია დღეების რაოდენობა, რომლის განმავლობაშიც ბინის მოკლევადიანად გაქირავებაა შესაძლებელი.
ამსტერდამის ყველაზე ტურისტულ რაიონებში მოკლევადიანი გაქირავება მკაცრად შეიზღუდა.
ლისაბონში კი ბინების მფლობელებს შესთავაზეს, საცხოვრებელი ქალაქისთვის მიექირავებინათ. ასეთ შემთხვევაში მფლობელი გარანტირებულ შემოსავალს იღებს, ხოლო მუნიციპალიტეტს შეუძლია ბინა მუდმივ მოსახლეზე გააქირაოს და მეზობლების სიმშვიდეც დაიცვას.
ტურისტული ნაკადების მართვა
ერთდღიანი ვიზიტორებით დატვირთული ქალაქები უშუალოდ ხალხის მოძრაობის მართვასაც ცდილობენ. ეს განსაკუთრებით ეხება სანაპირო ქალაქებს, რომლებიც საკრუიზო გემებიდან ჩამოსულ ათასობით მგზავრს ერთდროულად იღებენ.
ვენეციის ცენტრში დიდი საკრუიზო გემები 2021 წლიდან აღარ შედიან.
იტალიის ქალაქ პორტოფინოში ტურისტებს შეიძლება ჯარიმა დაეკისროთ, თუ ისინი პოპულარულ ადგილებში ზედმეტად დიდხანს ჩერდებიან და ვიწრო ქუჩებში საცობს ქმნიან.
ნეაპოლში ერთ-ერთ ყველაზე პოპულარულ ტურისტულ ქუჩაზე ცალმხრივი მოძრაობის წესი შემოიღეს, რათა ფეხით მოსიარულეთა ნაკადი უკეთ გაეკონტროლებინათ.
ბარსელონაში კი დიდი ტურისტული ჯგუფების გადაადგილება შეზღუდეს.
ვენეციის მიერ ერთდღიანი ტურისტებისთვის გადასახადის დაწესებაც სწორედ ნაკადის მართვის მცდელობაა. ქალაქი ფინანსური ბარიერის გამოყენებით ცდილობს, ვიზიტორთა ნაწილმა მოგზაურობა სხვა დღისთვის დაგეგმოს, ქალაქში ღამე გაათიოს ან საერთოდ სხვა მიმართულება აირჩიოს.
თუმცა 5-10 ევრო საკმარისი შემაკავებელი ზომა არ აღმოჩნდა. სწორედ ამიტომ განიხილება მისი 50 ევრომდე გაზრდა.
ტურისტების ქცევის შეცვლა
ევროპის ქალაქები და რეგიონები ტურისტების ქცევის დასარეგულირებლად ჯარიმებსაც აქტიურად იყენებენ.
ხშირად აკრძალულია ნაგვის დაყრა, ხმაური, ბუნებრივი ობიექტების დაზიანება და ადგილობრივი ცხოველების არასათანადო საკვებით გამოკვება.
ზოგიერთ ადგილზე განსაკუთრებული წესებიც მოქმედებს.
სარდინიაზე განიხილავდნენ ტურისტებისთვის საკუთარი ჩანთებისა და დასაფენების შეტანის შეზღუდვას ლა-პელოზას სანაპიროზე. ეს ადგილი თეთრი ქვიშითაა ცნობილი და დაცულ ტერიტორიად მიიჩნევა.
ხელისუფლების შეშფოთება უკავშირდებოდა იმას, რომ ჩანთებსა და პირსახოცებს ქვიშა მიჰყვება. ერთი ადამიანის მიერ უნებლიეთ წაღებული რაოდენობა მცირეა, მაგრამ ათასობით დამსვენებლის შემთხვევაში სანაპირო მნიშვნელოვან დანაკარგს განიცდის.
ვენეციაში აკრძალულია ქალაქში მხოლოდ საცურაო კოსტიუმით სიარული და ხიდების საფეხურებსა თუ სხვა ღირსშესანიშნაობებთან საკვების მიღება, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც ამის შემდეგ ნარჩენები რჩება.
რომში შადრევნებში ბანაობისთვის ტურისტს შეიძლება 450 ევროს ოდენობის ჯარიმა დაეკისროს.
ბრიუგეში ორგანიზებული ჯგუფის წევრს შეიძლება 250 ევროს გადახდა მოუხდეს, თუ ის არალიცენზირებული გიდის მომსახურებით სარგებლობს.
ქალაქში ტურების ჩატარება მხოლოდ ოფიციალურად ლიცენზირებულ გიდებს შეუძლიათ. 25-ზე მეტი ადამიანისგან შემდგარ ჯგუფებს ყურსასმენების გამოყენებაც ევალებათ, რათა გიდის ხმამ ადგილობრივი მოსახლეობა არ შეაწუხოს.
ზოგიერთ ქალაქსა და რეგიონში ალკოჰოლთან დაკავშირებული ტურიზმის შეზღუდვებიც მოქმედებს.
ბალეარის კუნძულებზე ებრძვიან ე.წ. მთვრალ ტურიზმს — ღამის ბარ-ტურებს, უკონტროლო წვეულებებსა და ღამით ალკოჰოლის გაყიდვას.
პრაღაში კი შეზღუდვების ქვეშ მოექცა ტურისტული „ლუდის ველოსიპედები“, რომლებიც ქალაქის დათვალიერებას, ალკოჰოლის დეგუსტაციასა და ჯგუფურ გადაადგილებას აერთიანებდა.
ამსტერდამში ცენტრალური რაიონების ბარებსა და რესტორნებს შაბათ-კვირას ღამის ორ საათზე გვიან მუშაობა ეზღუდებათ. ზოგიერთ ყველაზე დატვირთულ უბანში ტურისტების შესვლა ღამის პირველი საათის შემდეგაც იზღუდება, რათა მოსახლეობა ხმაურისგან დაიცვან.
მასობრივი ტურიზმიდან პასუხისმგებლიან მოგზაურობამდე
ტურიზმის სფეროს ექსპერტები აღნიშნავენ, რომ ცალკეული გადასახადი, ჯარიმა ან აკრძალვა ჭარბი ტურიზმის პრობლემას მთლიანად ვერ გადაჭრის.
ტურიზმი ეკონომიკური სარგებლის გარდა გავლენას ახდენს სოციალურ გარემოზე, საცხოვრებლის ხელმისაწვდომობაზე, ქალაქის ინფრასტრუქტურასა და ბუნებრივ ეკოსისტემებზე. ამიტომ მისი მართვაც კომპლექსურ მიდგომას მოითხოვს.
ერთ-ერთ მთავარ მიმართულებად პასუხისმგებლიანი და მდგრადი ტურიზმის განვითარება განიხილება.
ამ მიდგომის მიხედვით, ტურისტული მომსახურების მიმწოდებლებმა — სასტუმროებმა, ბინების გამქირავებლებმა, რესტორნებმა, სატრანსპორტო კომპანიებმა და ტურების ორგანიზატორებმა — გარემოსა და ადგილობრივ საზოგადოებაზე მიყენებული ზიანი უნდა შეამცირონ.
ეს შეიძლება გულისხმობდეს ეკოლოგიურად უსაფრთხო მასალების გამოყენებას, ადგილობრივი პროდუქტების შეძენას, ადგილობრივი ბიზნესის მხარდაჭერას, ნარჩენების შემცირებასა და ვიზიტორებისთვის ქალაქის რეალური ცხოვრების გაცნობას.
ტურისტმა ქალაქი მხოლოდ სანახაობების ერთობლიობად არ უნდა აღიქვას. პოპულარული მოედნების, ხიდების, მუზეუმებისა და პლაჟების მიღმა იქ ადამიანები ცხოვრობენ, მუშაობენ, სწავლობენ და ყოველდღიური საჭიროებები აქვთ.
ვენეციაში ტურისტული გადასახადის შესაძლო 50 ევრომდე გაზრდა სწორედ ამ უფრო ფართო ევროპული ტენდენციის ნაწილია.
ქალაქები ცდილობენ ტურიზმიდან მიღებული ეკონომიკური სარგებელი შეინარჩუნონ, მაგრამ ამავე დროს დაიცვან ადგილობრივი მოსახლეობა, ისტორიული ცენტრები და ბუნებრივი გარემო.
ვენეციის შემთხვევა აჩვენებს, რომ მცირე გადასახადი მილიონობით ვიზიტორის ქცევის შესაცვლელად საკმარისი არ აღმოჩნდა. ახლა ქალაქის ხელისუფლება გაცილებით მკაცრ ზომას განიხილავს, რომელიც ერთდღიან მოგზაურებს აიძულებს, ვიზიტი წინასწარ დაგეგმონ და ქალაქში ჩასვლის რეალური ღირებულება გაითვალისწინონ.
საბოლოო მიზანი ტურისტების სრულად შეჩერება არ არის. მთავარი ამოცანაა ისეთი ბალანსის პოვნა, როდესაც მოგზაურობა ქალაქის ეკონომიკას ეხმარება, მაგრამ თავად ქალაქს საცხოვრებლად აუტანელ ადგილად არ აქცევს.
წყაროები:
