SpaceX-მა Starship-ის მე-13 საცდელი ფრენა განახორციელა. დაახლოებით ერთსაათიანი მისიის შემდეგ კოსმოსური ხომალდი ინდოეთის ოკეანეში კონტროლირებადი დაშვებით დაბრუნდა და წინა ტესტებისგან განსხვავებით, დაშვების შემდეგ მთლიანობა შეინარჩუნა.
124-მეტრიანი Starship ტეხასში მდებარე Starbase-ის კოსმოდრომიდან გაუშვეს. მისიის ფარგლებში ხომალდი დაახლოებით 200 კილომეტრის სიმაღლეზე ავიდა და Starlink-ის 20 სატესტო თანამგზავრი განათავსა. SpaceX-ის ინფორმაციით, ყველა მათგანმა დაგეგმილი დავალება შეასრულა.
გაშვებისას Super Heavy-ის პირველი საფეხურის 33-ვე ძრავა ჩაირთო. თუმცა დედამიწაზე დაბრუნებისას ძრავების ნაწილის ხელახლა ამოქმედება ვერ მოხერხდა, რის გამოც ბუსტერი დაგეგმილზე მაღალი სიჩქარით დაეშვა და მექსიკის ყურეში ჩავარდა. ამის მიუხედავად, მისიის მთავარი ნაწილი, Starship-ის ორბიტალური ფრენა, ტვირთის განთავსება და ატმოსფეროში დაბრუნება, წარმატებით დასრულდა.
ტესტის ერთ-ერთი მთავარი მიზანი ხომალდის თბოდამცავი სისტემის შემოწმება იყო. რამდენიმე თანამგზავრზე დამონტაჟებულმა კამერებმა Starship-ის თბოდამცავი ფარის ფოტოები გადაიღო, თავად ხომალდზე განთავსებულმა სენსორებმა კი ატმოსფეროში დაბრუნებისას წარმოქმნილი ტემპერატურისა და დატვირთვის შესახებ მონაცემები შეაგროვა. SpaceX-ის დამფუძნებლის, ილონ მასკის განცხადებით, კომპანიამ საჭირო ინფორმაცია მიიღო.
მე-13 ფრენა განხორციელდა მას შემდეგ, რაც აშშ-ის ფედერალურმა საავიაციო ადმინისტრაციამ Starship-ის წინა, მე-12 ტესტთან დაკავშირებული გამოძიება დაასრულა. FAA-ს ცნობით, წინა მისიის დროს Super Heavy-ის დაკარგვის ყველაზე სავარაუდო მიზეზები იყო ძრავის სისტემის კომპონენტებზე სითბოს ზემოქმედება და ძრავის განგაშის სისტემის არასწორი პარამეტრები. SpaceX-მა ტექნიკურ და პროგრამულ უზრუნველყოფაში ოთხი მაკორექტირებელი ცვლილება შეიტანა, რის შემდეგაც მარეგულირებელმა მე-13 ფრენის ჩატარება დაუშვა.
Starship-ის გამოცდებს მნიშვნელობა აქვს არა მხოლოდ SpaceX-ის სამომავლო მარსის გეგმებისთვის, არამედ NASA-ს Artemis-ის პროგრამისთვისაც. სააგენტომ Starship-ის მოდიფიცირებული ვერსია ასტრონავტების მთვარის ორბიტიდან ზედაპირზე გადასაყვანად შეარჩია. შესაბამისად, პროგრამის წარმატებისთვის SpaceX-ს ჯერ კიდევ უნდა დაამტკიცოს ხომალდის უსაფრთხო დაბრუნება, ორბიტაზე საწვავის შევსება და მრავალჯერადი გამოყენების შესაძლებლობა.
წყაროები:
SpaceX, Starship-ის მე-13 საცდელი ფრენის ოფიციალური გვერდი:
https://www.spacex.com/launches/starship-flight-13
SpaceX, განხორციელებული გაშვებების არქივი:
https://www.spacex.com/launches
FAA, Starship/Super Heavy-ის პროექტისა და ნებართვების ოფიციალური გვერდი:
https://www.faa.gov/space/stakeholder_engagement/spacex_starship
FAA, მე-12 ფრენის გამოძიების დასრულებისა და მე-13 ფრენის დაშვების განცხადება:
https://www.faa.gov/newsroom/statements/general-statements
NASA, Human Landing System პროგრამა:
https://www.nasa.gov/humans-in-space/human-landing-system/
NASA, SpaceX-ის Starship HLS-ის შესახებ:
https://www.nasa.gov/reference/human-landing-systems/
