ამერიკის უმსხვილესი ტექნოლოგიური კომპანიების აქციები მკვეთრად გაუფასურდა, რადგან ინვესტორებში ხელოვნური ინტელექტის ინფრასტრუქტურაზე სწრაფად მზარდი დანახარჯების მიმართ ეჭვები გაძლიერდა. 23 ივლისის სავაჭრო სესიის შუა მონაკვეთში Bloomberg Magnificent Seven Index 4.8%-ით დაეცა, რის შედეგადაც Apple-ის, Microsoft-ის, Alphabet-ის, Amazon-ის, Meta-ს, Nvidia-სა და Tesla-ს ჯამური საბაზრო ღირებულება დაახლოებით $767 მილიარდით შემცირდა. დღის განმავლობაში ზარალი კიდევ გაიზარდა და ზოგიერთი შეფასებით დაახლოებით $797 მილიარდს, უფრო ფართო დათვლით კი თითქმის $900 მილიარდს მიაღწია. განსხვავება მონაცემების დაფიქსირების დროსა და გამოყენებულ მეთოდოლოგიას უკავშირდება. ამიტომ $767 მილიარდი სესიის შუალედური და არა საბოლოო მაჩვენებელია.

გაყიდვების ტალღა Alphabet-ისა და Tesla-ს კვარტალური ანგარიშების გამოქვეყნებას მოჰყვა. ორივე კომპანიამ აჩვენა, რომ ხელოვნურ ინტელექტთან, მონაცემთა ცენტრებთან, ავტონომიურ სისტემებსა და გამოთვლით ინფრასტრუქტურასთან დაკავშირებული ხარჯები სწრაფად იზრდება. Alphabet-ის შემოსავალი მეორე კვარტალში 24%-ით, $119.8 მილიარდამდე გაიზარდა, ხოლო Google Cloud-ის შემოსავალი 82%-ით, $24.8 მილიარდამდე. ძლიერი საოპერაციო შედეგების მიუხედავად, Alphabet-ის აქციებზე ზეწოლა კაპიტალური დანახარჯების მკვეთრმა ზრდამ მოახდინა.

Alphabet-ის კვარტალურმა კაპიტალურმა დანახარჯებმა $44.9 მილიარდი შეადგინა, რაც წლიურად დაახლოებით გაორმაგებული მაჩვენებელია. კომპანიამ 2026 წლის ინვესტიციების პროგნოზიც გაზარდა და ახლა $195 მილიარდიდან $205 მილიარდამდე ხარჯვას ელოდება. თანხის ძირითადი ნაწილი სერვერებს, ხელოვნური ინტელექტის ჩიპებს, მონაცემთა ცენტრებსა და ქსელურ ინფრასტრუქტურას მოხმარდება. ამ ხარჯების ფონზე Alphabet-ის თავისუფალი ფულადი ნაკადი კვარტალში უარყოფითი გახდა, რამაც ინვესტორებში კითხვები გააჩინა, რამდენად სწრაფად შეძლებს კომპანია მრავალმილიარდიანი ინვესტიციების მოგებად გარდაქმნას.

Tesla-ს აქციების ვარდნასაც არა მხოლოდ მიმდინარე შედეგები, არამედ ხელოვნურ ინტელექტზე, რობოტაქსებზე, ჰუმანოიდურ რობოტებსა და საწარმოო შესაძლებლობებზე გაზრდილი დანახარჯები განაპირობებდა. კომპანიის მეორე კვარტლის ანგარიშის შემდეგ აქციები მკვეთრად დაეცა, რადგან მოგების მაჩვენებელმა ინვესტორების მოლოდინი ვერ გაამართლა, კაპიტალური დანახარჯები კი წლიურად მნიშვნელოვნად გაიზარდა. Tesla-ს მიერ გამოქვეყნებული ანგარიშის მიხედვით, კომპანიამ კვარტალში $1.1 მილიარდის წმინდა მოგება მიიღო, თუმცა ბაზრის ყურადღება ძირითადად მომავალი ინვესტიციების მასშტაბზე და მათი ამონაგების ვადაზე გამახვილდა.

პრობლემა მხოლოდ Alphabet-სა და Tesla-ს არ ეხება. JPMorgan-ის მონაცემებით, Microsoft-ის, Alphabet-ის, Amazon-ისა და სხვა მსხვილი ტექნოლოგიური კომპანიების 2026 წლის ერთობლივი კაპიტალური დანახარჯები დაახლოებით $730 მილიარდამდე შეიძლება გაიზარდოს. ეს თანხა სრულად AI-ზე არ იხარჯება, თუმცა ძირითადი ზრდა სწორედ მონაცემთა ცენტრებით, სერვერებით, ჩიპებით, ენერგომომარაგებითა და ღრუბლოვანი ინფრასტრუქტურით არის გამოწვეული.

Reuters-ის მიერ LSEG-ის მონაცემებზე დაყრდნობით მომზადებული ანალიზის თანახმად, Microsoft-ის, Alphabet-ის, Amazon-ის, Meta-სა და Oracle-ის კაპიტალური დანახარჯები 2025-დან 2027 წლამდე დაახლოებით $534 მილიარდით გაიზრდება, მაშინ როდესაც მათი წლიური საოპერაციო ფულადი ნაკადის ზრდა დაახლოებით $340 მილიარდია. ეს ნიშნავს, რომ ყოველ დამატებით გამომუშავებულ ერთ დოლარზე კომპანიები დაახლოებით $1.57-ის ახალ ინვესტიციას განახორციელებენ. არსებული ტენდენციის გაგრძელების შემთხვევაში, 2027 წლისთვის ამ ხუთი კომპანიის ერთობლივმა კაპიტალურმა ხარჯებმა შესაძლოა მათ თავისუფალ ფულად ნაკადს გადააჭარბოს.

Futurum Equities-ის მთავარი საბაზრო სტრატეგი შეი ბოლორი აღნიშნავს, რომ AI ტექნოლოგიური კომპანიების ტრადიციულ ბიზნესმოდელს ცვლის. მისი შეფასებით, კომპანიები, რომლებიც ადრე მსუბუქი აქტივების მქონე პროგრამულ პლატფორმებად მიიჩნეოდნენ, ახლა სულ უფრო მეტად ემსგავსებიან კაპიტალტევად ინფრასტრუქტურულ ბიზნესებს, რადგან პროგრამული უზრუნველყოფის, რეკლამისა და ღრუბლოვანი სერვისების ზრდა ძვირად ღირებული ფიზიკური ინფრასტრუქტურის მშენებლობაზე ხდება დამოკიდებული.

TradeStation-ის გლობალური საბაზრო სტრატეგიის ხელმძღვანელის, დევიდ რასელის შეფასებით, მხოლოდ მოგების ზრდა საკმარისი აღარ იქნება, თუ კაპიტალური ხარჯები კომპანიების ფულად რესურსებს შეამცირებს. Winthrop Capital Management-ის უფროსი ტრეიდერი ფრედი ლავრიკი კი მიიჩნევს, რომ მომდევნო ორიდან სამ წლამდე ტექნოლოგიურმა კომპანიებმა უნდა დაამტკიცონ, რომ AI მათ დამატებით შემოსავალს, უკეთეს მარჟებსა და ფულადი ნაკადების ზრდას მოუტანს. წინააღმდეგ შემთხვევაში ბაზარი დაიწყებს კითხვების დასმას, ხომ არ გასცდა საინვესტიციო ციკლი ეკონომიკურად გამართლებულ მასშტაბს.

ამასთან, გაყიდვების ტალღის მხოლოდ AI ხარჯებით ახსნა სრულ სურათს არ იძლევა. ტექნოლოგიურ აქციებზე ზეწოლას ნავთობის ფასის ზრდა, ინფლაციის განახლებული საფრთხე, აშშ-ის სახელმწიფო ობლიგაციების შემოსავლიანობის მატება და საპროცენტო განაკვეთებთან დაკავშირებული გაურკვევლობაც აძლიერებდა. მაღალი განაკვეთები განსაკუთრებით მოქმედებს სწრაფად მზარდ კომპანიებზე, რომელთა შეფასების დიდი ნაწილი მომავალ მოგებაზეა დაფუძნებული.

მიმდინარე ვარდნა ჯერ არ ნიშნავს, რომ ინვესტორებმა ხელოვნური ინტელექტის გრძელვადიანი პოტენციალის რწმენა დაკარგეს. Microsoft-ის AI ბიზნესის წლიური შემოსავლის ტემპმა უკვე $37 მილიარდს გადააჭარბა, ხოლო Amazon-ის AWS და Google Cloud სწრაფ ზრდას აჩვენებენ. ბაზრის მოთხოვნა ახლა შეიცვალა: ინვესტორები აღარ კმაყოფილდებიან მხოლოდ ახალი მოდელებითა და მონაცემთა ცენტრების მასშტაბური გეგმებით. მათ სურთ დაინახონ, როდის და რა მოცულობით გადაიქცევა ეს დანახარჯები მოგებად და თავისუფალ ფულად ნაკადად.

ამრიგად, $767 მილიარდის დაკარგვა უფრო მეტად ინვესტორთა მოთხოვნების გამკაცრებას ასახავს, ვიდრე AI ბუმის დასრულებას. ტექნოლოგიური გიგანტებისთვის შემდეგი ეტაპი იქნება იმის დამტკიცება, რომ რეკორდული კაპიტალური ინვესტიციები არა მხოლოდ ტექნოლოგიურ უპირატესობას, არამედ მდგრად ფინანსურ ამონაგებსაც ქმნის.

წყაროები

Reuters, AI ინვესტიციები და თავისუფალი ფულადი ნაკადები:
https://www.reuters.com/business/ai-investment-boom-puts-big-techs-free-cash-flow-under-pressure-2026-07-22/

Reuters, 2026 წლის AI კაპიტალური ხარჯების პროგნოზი:
https://www.reuters.com/business/ai-spending-earnings-hopes-fed-outlook-set-sway-us-stocks-second-half-2026-06-30/

Alphabet, 2026 წლის მეორე კვარტლის ოფიციალური ანგარიში:
https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1652044/000165204426000066/googexhibit991q22026.htm

Alphabet, ფინანსური შედეგების PDF:
https://s206.q4cdn.com/479360582/files/doc_financials/2026/q2/2026q2-alphabet-earnings-release.pdf

Tesla, 2026 წლის მეორე კვარტლის ოფიციალური ანგარიში:
https://assets-ir.tesla.com/tesla-contents/IR/TSLA-Q2-2026-Update.pdf

Bloomberg-ის მასალაზე დაფუძნებული საბაზრო მონაცემები:
https://finance.yahoo.com/markets/stocks/articles/magnificent-7-loses-767-billion-165322426.html

The Business Times, სავაჭრო სესიის განახლებული შედეგი:
https://www.businesstimes.com.sg/companies-markets/magnificent-7-lose-us797-billion-ai-sceptics-dump-tech-stocks