საქართველოს სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის მიგნებებით, „საქართველოს ნავთობისა და გაზის კორპორაციაში“ არასამუშაო დროს, შვებულებებისა და მივლინებების პერიოდში სათანადო დასაბუთების გარეშე 30 332 ლიტრი საწვავი ჩაისხა. დასკვნა აჩენს კითხვებს სახელმწიფო კომპანიაში შიდა კონტროლის ხარისხზე, რესურსების მართვაზე და ფინანსური დისციპლინის ეფექტიანობაზე, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც საქმე ქვეყნისთვის სტრატეგიული მნიშვნელობის ენერგოკომპანიას ეხება.
აუდიტის მიხედვით, საწვავის მოხმარების ნაწილი დაფიქსირდა ისეთ პერიოდებში, როდესაც თანამშრომლები სამუშაო ადგილზე არ უნდა ყოფილიყვნენ — მათ შორის არასამუშაო საათებში, ოფიციალურ შვებულებაში ან მივლინებაში ყოფნისას. ეს ნიშნავს, რომ საწვავის გაცემისა და გამოყენების კონტროლის მექანიზმები სრულად გამართული არ ყოფილა, ან მოქმედი სისტემა რეალურ მონიტორინგს ვერ უზრუნველყოფდა.
„საქართველოს ნავთობისა და გაზის კორპორაცია“ ქვეყნის ენერგოსექტორის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი სახელმწიფო კომპანიაა. ის ფლობს მაგისტრალური გაზსადენების სისტემას, მონაწილეობს სტრატეგიულ ინფრასტრუქტურულ პროექტებში და ქვეყნის ენერგოუსაფრთხოების ერთ-ერთი საყრდენია. სწორედ ამიტომ მსგავსი მიგნებები მხოლოდ შიდა ადმინისტრაციული საკითხი აღარ არის — ეს საზოგადოებრივი ინტერესის თემაცაა.
ანალიტიკოსები აღნიშნავენ, რომ მსგავსი შემთხვევები რამდენიმე სისტემურ პრობლემაზე მიუთითებს:
- საწვავის ხარჯვის სუსტი აღრიცხვა
- GPS ან სატრანსპორტო მონიტორინგის არასაკმარისი გამოყენება
- შიდა აუდიტისა და ზედამხედველობის ხარვეზები
- პასუხისმგებლობის ბუნდოვანი განაწილება
- სახელმწიფო კომპანიებში დაბალი ანგარიშვალდებულების კულტურა
თუ საწვავის მსგავსი რესურსები მკაცრად არ კონტროლდება, ეს დროთა განმავლობაში მნიშვნელოვან ფინანსურ დანაკარგად შეიძლება გადაიქცეს.
ეკონომიკური კუთხით ეს საკითხი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია. საწვავი ოპერაციული ხარჯის ერთ-ერთი მთავარი კომპონენტია როგორც კერძო, ისე საჯარო სექტორში. როდესაც სახელმწიფო კომპანია რესურსებს არაეფექტიანად ხარჯავს, საბოლოოდ ზიანდება ბიუჯეტი, ხოლო ირიბად — გადასახადის გადამხდელი მოქალაქე.
ბიზნესისა და ინვესტიციების თვალსაზრისითაც ასეთი დასკვნები უარყოფითი სიგნალია. საერთაშორისო საფინანსო ინსტიტუტები და პარტნიორები დიდ ყურადღებას აქცევენ სახელმწიფო საწარმოების კორპორაციულ მართვას. როდესაც აუდიტი სისტემურ კონტროლში სისუსტეებს ასახელებს, ეს გავლენას ახდენს ქვეყნის ინსტიტუციურ რეპუტაციაზე.
სპეციალისტები გამოსავლად ასახელებენ:
- საწვავის სრულად ციფრულ აღრიცხვას
- ავტომობილებზე GPS და რეალური გარბენის კონტროლს
- საწვავის ლიმიტების ავტომატურ სისტემას
- პერიოდულ შიდა შემოწმებებს
- პასუხისმგებელი მენეჯერების ანგარიშვალდებულებას
- აუდიტის რეკომენდაციების სწრაფ შესრულებას
მსოფლიო პრაქტიკა აჩვენებს, რომ სახელმწიფო კომპანიებში მცირე ადმინისტრაციული ხარვეზებიც დროთა განმავლობაში დიდ ფინანსურ პრობლემად იქცევა. ამიტომ ეფექტიანი მართვა მხოლოდ ხარჯების დაზოგვა არ არის — ეს ნდობისა და პროფესიონალიზმის საკითხიცაა.
საბოლოოდ, 30 332 ლიტრი საწვავის ისტორია მხოლოდ ერთი ციფრი არ არის. მთავარი კითხვა არის სისტემა — რამდენად მკაცრად და თანამედროვე სტანდარტებით იმართება საქართველოს სტრატეგიული სახელმწიფო აქტივები.
წყაროები:
• საქართველოს ნავთობისა და გაზის კორპორაცია
https://www.gogc.ge/
• სახელმწიფო აუდიტის სამსახური
https://www.sao.ge/
