სამხრეთ კავკასიაში გეოპოლიტიკური დაპირისპირება ახალ ეტაპზე გადადის. რუსეთმა მკვეთრად გააკრიტიკა ევროკავშირის გადაწყვეტილება, სომხეთში ახალი სამოქალაქო მისია გაგზავნოს, რომლის მიზანიც კიბერუსაფრთხოების, დეზინფორმაციისა და საგარეო ჩარევის წინააღმდეგ ბრძოლაა. მოსკოვის შეფასებით, ეს ნაბიჯი სომხეთს „ანტირუსულ ფორპოსტად“ აქცევს. (radiotavisupleba.ge)

ევროკავშირის საგარეო საქმეთა მინისტრებმა მისიის შექმნას 21 აპრილს დაუჭირეს მხარი. ოფიციალური განმარტებით, ორწლიანი პროგრამა სომხურ სახელმწიფო ინსტიტუტებს დაეხმარება ე.წ. ჰიბრიდულ საფრთხეებთან გამკლავებაში — მათ შორის დეზინფორმაციასთან, კიბერშეტევებთან და უცხოურ გავლენის ოპერაციებთან. ევროკავშირის უმაღლესმა წარმომადგენელმა, კაია კალასმა, განაცხადა, რომ სომხეთს ბოლო პერიოდში მსგავსი ზეწოლის ნიშნები აქვს და პარტნიორებს მხარდაჭერა სჭირდებათ.

რუსეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროს წარმომადგენელმა, მარია ზახაროვამ, განაცხადა, რომ ევროკავშირი ამ ფორმატით ცდილობს სომხეთის შიდა პროცესებზე გავლენის მოხდენას და ქვეყანას დასავლური გეოპოლიტიკური თამაშების ნაწილად აქცევს. კრემლის პოზიციასთან დაახლოებული რუსი ანალიტიკოსების შეფასებით, ერევნის დასავლეთთან დაახლოება მოსკოვისთვის სამხრეთ კავკასიაში პოზიციების დაკარგვის რისკს ქმნის.

ექსპერტების ნაწილის აზრით, რუსეთის ასეთი მკვეთრი რეაქცია შემთხვევითი არ არის. ბოლო წლებში სომხეთისა და რუსეთის ურთიერთობები მნიშვნელოვნად გაცივდა, განსაკუთრებით მას შემდეგ, რაც სომხეთი  უკმაყოფილო დარჩა CSTO-ს პასიურობით რეგიონული უსაფრთხოების საკითხებში. უსაფრთხოების მკვლევრების შეფასებით, ერევანი სწორედ ამიტომ ცდილობს პარტნიორების დივერსიფიკაციას და დასავლეთთან უფრო მჭიდრო კავშირების შექმნას.

პარალელურად, ევროპელი ანალიტიკოსების შეფასებით, ევროკავშირისთვის სომხეთი სამხრეთ კავკასიაში ახალი სტრატეგიული პარტნიორია. მათი აზრით, ევროკავშირი ცდილობს რეგიონში მხოლოდ ეკონომიკური მოთამაშე აღარ იყოს და უსაფრთხოების მიმართულებითაც გაზარდოს გავლენა.

რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი?

სპეციალისტების შეფასებით, სომხეთში ევროკავშირის ახალი მისია ნიშნავს:

  • ევროკავშირის უფრო ღრმა ჩართულობას სამხრეთ კავკასიაში
  • რუსეთის გავლენის შემცირების მცდელობას რეგიონში
  • სომხეთის უსაფრთხოების ახალი მოდელის ძიებას
  • კიბერუსაფრთხოების და დეზინფორმაციის საკითხების უსაფრთხოების ცენტრალურ თემად ქცევას

ანალიტიკური შეფასება

გეოპოლიტიკის ექსპერტების აზრით, თუ ადრე კავკასიაში გავლენა სამხედრო ბაზებით, ენერგეტიკული მილსადენებით და შეიარაღებით იზომებოდა, ახლა მას ემატება კიბერუსაფრთხოება, არჩევნების დაცვა და საინფორმაციო სივრცის კონტროლი. სწორედ ამიტომ ევროკავშირის ახალი მისია ბევრად უფრო სერიოზულია, ვიდრე ერთი შეხედვით ჩანს.

რეგიონული მკვლევრების განცხადებით, სომხეთი ცდილობს უსაფრთხოების მრავალვექტორულ მოდელზე გადასვლას, ხოლო რუსეთი ამას საკუთარი გავლენის სივრცის შემცირებად აღიქვამს.

წყაროები: