რუსეთის ეკონომიკა ზედაპირზე სტაბილურად გამოიყურება, თუმცა შიგნით დაგროვილი პრობლემები სულ უფრო მძიმდება — ასეთ შეფასებას აკეთებს Eesti Pank-ის ეკონომისტი პიტერ ლუიკმელი. მისი თქმით, სამხედრო მობილიზაციით, ემიგრაციითა და შრომითი რესურსების შემცირებით გამოწვეული მუშახელის მწვავე დეფიციტი უკვე ეკონომიკის ერთ-ერთ მთავარ შემაფერხებელ ფაქტორად იქცა.
ლუიკმელის შეფასებით, რუსეთში უმუშევრობის დონე დაახლოებით 2%-ის ფარგლებშია, რაც ფორმალურად დაბალი მაჩვენებელია, თუმცა რეალურად ეს ნიშნავს, რომ შრომის ბაზარზე თავისუფალი მუშახელი თითქმის აღარ დარჩა. შედეგად, საწარმოებს თანამშრომლების მოძიება უჭირთ, ხელფასები სწრაფად იზრდება, ხოლო ბიზნესს ოპერაციული ხარჯები ემატება.
მისი თქმით, ომის ეკონომიკა რუსეთს ძალიან ძვირი უჯდება. სამხედრო სექტორში ადამიანური რესურსების გადატანამ სამოქალაქო ეკონომიკა დაასუსტა — განსაკუთრებით მომსახურების, მშენებლობისა და მცირე ბიზნესის მიმართულებით. ახალგაზრდების ნაწილი ემიგრაციაში წავიდა, ნაწილი კი მობილიზაციის შიშით საზღვარგარეთ სწავლასა და მუშაობას არჩევს.
რუსეთის ცენტრალური ბანკიც ინფლაციის გამო ზეწოლის ქვეშ რჩება. მიუხედავად იმისა, რომ ძირითადი განაკვეთი ბოლო პერიოდში 21%-დან 15%-მდე შემცირდა, მონეტარული პოლიტიკა კვლავ მკაცრია, რადგან ფასების ზრდა ოფიციალურ 4%-იან სამიზნე ნიშნულს მნიშვნელოვნად აღემატება. ეს ნიშნავს, რომ სესხი ძვირია, ინვესტიცია შეზღუდულია და ეკონომიკის ზრდა ხელოვნურად მუხრუჭდება.
ერთ-ერთი ყველაზე დაზარალებული სექტორი მშენებლობაა. მაღალი საპროცენტო განაკვეთები, მუშახელის ნაკლებობა და შემცირებული მოთხოვნა პროექტების ნაწილს აჩერებს. მიუხედავად სახელმწიფო სუბსიდიებისა, ბაზარი სრულად გამოცოცხლებას ვერ ახერხებს.
ამ ფონზე რუსეთის მთავარი საყრდენი კვლავ ენერგეტიკაა. Urals crude oil-ის ფასი ბოლო პერიოდში მაღალი იყო, რაც მოსკოვს დამატებით შემოსავალს აძლევს. რუსეთი ნავთობს ძირითადად China-სა და სხვა პარტნიორ ქვეყნებზე ყიდის, მათ შორის ისეთ ბაზრებზე, სადაც ახლო აღმოსავლეთის მიწოდების შეფერხებებმა მოთხოვნა გაზარდა.
თუმცა ანალიტიკოსების შეფასებით, ეს სტაბილურობა მყიფეა. თუ Strait of Hormuz-ში ვითარება დასტაბილურდება და ნავთობის ფასები დაეცემა, რუსეთის ბიუჯეტური შემოსავლები სწრაფად შემცირდება. ასეთ შემთხვევაში შიდა ეკონომიკური პრობლემები — კადრების დეფიციტი, ინფლაცია და დაბალი პროდუქტიულობა — უფრო მკვეთრად გამოჩნდება.
International Monetary Fund-ის განახლებული პროგნოზით, რუსეთის ეკონომიკური ზრდა მცირედით გაუმჯობესდა, თუმცა ზრდის ტემპი კვლავ სუსტია. სწორედ ეს მიუთითებს, რომ მაღალი ნავთობის ფასების მიუხედავად, შიდა შეზღუდვები ეკონომიკას მძიმე ტვირთად აწევს.
საბოლოოდ, რუსეთის ეკონომიკის მთავარი პრობლემა დღეს სანქციები კი არა, ადამიანური რესურსების გამოფიტვა ხდება. როცა მუშახელი ფრონტზეა, ემიგრაციაშია ან გაურკვევლობის გამო ეკონომიკურ პროცესებს ტოვებს, ნავთობიდან მიღებული შემოსავალიც ვეღარ უზრუნველყოფს მდგრად განვითარებას.
წყაროები:
- Eesti Pank – https://www.eestipank.ee/en
- International Monetary Fund – https://www.imf.org/en/Countries/RUS
- Bank of Russia – https://www.cbr.ru/eng/
- Reuters – https://www.reuters.com/world/europe/
