მეცნიერები სულ უფრო ხმამაღლა აფრთხილებენ მსოფლიო საზოგადოებას ერთ-ერთ ყველაზე საშიშ კლიმატურ საფრთხეზე — ატლანტის ოკეანის მთავარი დინების სისტემის შესაძლო მკვეთრ შესუსტებაზე ან კოლაფსზე. საუბარია AMOC-ზე (Atlantic Meridional Overturning Circulation), რომელიც დედამიწის კლიმატის ერთ-ერთი მთავარი რეგულატორია.
ეს სისტემა თბილ წყლებს ტროპიკებიდან ჩრდილოეთ ატლანტიკაში გადააქვს და სწორედ ამიტომ დასავლეთ ევროპას შედარებით რბილი კლიმატი აქვს. თუ AMOC მნიშვნელოვნად დასუსტდა, შედეგები შეიძლება მთელ პლანეტაზე აისახოს.
ახალი კვლევების მიხედვით, XXI საუკუნის ბოლომდე AMOC შესაძლოა 43%-59%-ით შესუსტდეს, რაც წინა შეფასებებზე უფრო მძიმე სცენარია. მკვლევრები აღნიშნავენ, რომ ეს ცვლილება შეიძლება გაცილებით ადრე დაიწყოს, ვიდრე აქამდე ეგონათ.
შესაძლო შედეგები განსაკუთრებით მძიმეა:
- ჩრდილოეთ ევროპაში მკვეთრი აცივება
- სამხრეთ ევროპასა და აფრიკაში გვალვების გაძლიერება
- აშშ-ის აღმოსავლეთ სანაპიროზე ზღვის დონის ზრდა
- წვიმების რეჟიმის შეცვლა
- სოფლის მეურნეობისა და საკვების უსაფრთხოების პრობლემები მსოფლიოში
მეცნიერები ხაზს უსვამენ, რომ სრული „გამორთვა“ ჯერ დადასტურებული პროგნოზი არ არის, თუმცა სისტემის შესუსტება უკვე რეალურ ტენდენციად ითვლება. სწორედ ამიტომ ბევრ ქვეყანაში ამ საფრთხეს უკვე ეროვნული უსაფრთხოების დონეზე განიხილავენ.
ეს არის კლიმატური პროცესი, რომელიც თვალით არ ჩანს, მაგრამ მის შედეგებს მთელი მსოფლიო იგრძნობს.
წყაროები:
- Science Advances – AMOC weakening research
- CNN Climate Report on Atlantic currents
- Live Science – Nations need to prepare now
- NASA / climate background sources
- Washington Post / Reuters AMOC risk coverage
