საქართველოში საგზაო ჯარიმების შემცირების საკითხი მხოლოდ მძღოლების უკმაყოფილება აღარ არის. ეს უკვე გადაიქცა უფრო ფართო დისკუსიად, სადაც ერთმანეთს უპირისპირდება ორი არგუმენტი: ერთი მხრივ, უსაფრთხოებისთვის მკაცრი სანქციების აუცილებლობა, მეორე მხრივ, მათი სოციალური და ეკონომიკური ტვირთი მოქალაქეებისთვის.

საკითხი განსაკუთრებით აქტუალური გახდა მას შემდეგ, რაც 2026 წლის 1 მაისიდან საგზაო წესების დარღვევებზე ჯარიმები გაიზარდა. ცვლილებები შეეხო სიჩქარის გადაჭარბებას, მანევრირების წესების დარღვევას, ღვედის გამოუყენებლობას, მობილურით სარგებლობას, დგომა, გაჩერების წესების დარღვევას და BUS LANE-ზე მოძრაობას. შსს ცვლილებებს საგზაო უსაფრთხოების მძიმე სტატისტიკით ხსნიდა. 2025 წელს საქართველოში ავტოსაგზაო შემთხვევებს 469 ადამიანი ემსხვერპლა, ხოლო 8 191 დაშავდა.

თუმცა, რამდენიმე კვირაში ხელისუფლებამ თავადაც აღიარა, რომ მხოლოდ ჯარიმების ზრდა საკმარისი შედეგის მომტანი არ აღმოჩნდა. პრემიერ-მინისტრ ირაკლი კობახიძის განცხადებით, ბოლო ერთი წლის მონაცემებით, გაზრდილ ჯარიმებსა და საგზაო დარღვევების შემცირებულ სტატისტიკას შორის პირდაპირი კორელაცია არ ჩანს. მისი თქმით, იმის გათვალისწინებითაც, რომ ჯარიმები მოსახლეობას ტვირთად აწვება, მათი შემცირების საკითხი შეიძლება განიხილონ.

ჯარიმების შემცირების მომხრეების მთავარი არგუმენტი ის არის, რომ ყველა დარღვევა ერთნაირი რისკის მატარებელი არ არის. მათი შეფასებით, სიჩქარის გადაჭარბება, წითელ შუქზე გავლა და სახიფათო მანევრი პირდაპირ უკავშირდება ადამიანის სიცოცხლეს, მაგრამ პარკირების ან დგომა, გაჩერების დარღვევა ხშირ შემთხვევაში ინფრასტრუქტურული პრობლემის შედეგია.

ამ პოზიციას იზიარებს ურბანისტებისა და სატრანსპორტო სფეროს სპეციალისტების ნაწილი. მათი თქმით, თბილისში, ბათუმსა და სხვა დიდ ქალაქებში პარკირების პრობლემა წლებია მოუგვარებელია. მოქალაქეს ხშირად არ აქვს ალტერნატივა, სად გააჩეროს მანქანა, შემდეგ კი მას გაზრდილი ჯარიმის გადახდა უწევს. ოპოზიციის წარმომადგენლები პარკირებასთან დაკავშირებული ჯარიმების შემცირებასაც ითხოვენ და აცხადებენ, რომ თბილისში დღეში დაახლოებით 1 100 ჯარიმა იწერება არასწორი პარკირებისთვის.

ამ არგუმენტის ეკონომიკური მხარეც მნიშვნელოვანია. BM.GE-ის მონაცემებით, 2026 წლის პირველ კვარტალში მოძრაობის წესების დარღვევისთვის ბიუჯეტში რეკორდული, დაახლოებით 80 მილიონი ლარის ჯარიმები შევიდა. ეს აჩენს კითხვას, ჯარიმა რეალურად პრევენციის ინსტრუმენტია, თუ ფისკალური შემოსავლის წყაროდაც იქცა.

ჯარიმების შემცირების მოწინააღმდეგეები საკითხს სხვა კუთხით უყურებენ. მათი პოზიციაა, რომ ქვეყანაში, სადაც ავტოსაგზაო შემთხვევების შედეგად ყოველწლიურად ასობით ადამიანი იღუპება, სანქციების შემსუბუქება შეიძლება არასწორი სიგნალი იყოს. მათი აზრით, ჯარიმების შემცირება მხოლოდ მაშინ შეიძლება, თუ პარალელურად გამკაცრდება აღსრულება, გაიზრდება ვიდეოკონტროლი და რეალურად ამუშავდება ქულათა სისტემა.

სწორედ აქ ჩნდება საკითხის მთავარი ბალანსი. პრობლემა, როგორც ჩანს, არც მხოლოდ მაღალ ჯარიმებშია და არც მხოლოდ მათ შემცირებაში. თუ ჯარიმა მაღალია, მაგრამ დარღვევა მაინც გრძელდება, სისტემა არ მუშაობს. თუ ჯარიმა შემცირდება, მაგრამ კონტროლი არ გაძლიერდება, უსაფრთხოების რისკი შეიძლება გაიზარდოს.

სატრანსპორტო სფეროს სპეციალისტები გამოსავლად რამდენიმე მიმართულებას ასახელებენ: მეტი კამერა და არა მხოლოდ ცნობილ წერტილებზე, ქულათა სისტემის დაკავშირება ვიდეომონიტორინგთან, გზების უკეთესი მონიშვნა, პარკირების ინფრასტრუქტურის განვითარება და დარღვევების რისკის მიხედვით დაყოფა. სიცოცხლისთვის სახიფათო დარღვევებზე სანქცია მკაცრი უნდა დარჩეს, ხოლო ნაკლებად სახიფათო, მაგრამ მასობრივ დარღვევებზე სახელმწიფომ ჯერ ინფრასტრუქტურული პრობლემა უნდა გადაჭრას.

საბოლოო ჯამში, საგზაო ჯარიმების საკითხი მხოლოდ თანხის შემცირება ან გაზრდა არ არის. ეს არის კითხვა, როგორი საგზაო პოლიტიკა სჭირდება ქვეყანას, დამსჯელი, შემოსავლების მომტანი თუ რეალურად პრევენციული. თუ მთავრობა ჯარიმებს შეამცირებს, მაგრამ არ შეცვლის აღსრულების სისტემას, შედეგი შეიძლება მხოლოდ დროებითი სოციალური შვება იყოს. თუ ჯარიმები დარჩება მაღალი, მაგრამ უსაფრთხოება არ გაუმჯობესდება, საზოგადოებრივი უკმაყოფილება გაიზრდება.

ამიტომ ყველაზე რაციონალური გზა შეიძლება იყოს შერეული მოდელი: სახიფათო დარღვევებზე მკაცრი კონტროლი, პარკირებისა და დგომა, გაჩერების ნაწილში უფრო მოქნილი მიდგომა, და ტექნოლოგიური აღსრულება, რომელიც მძღოლს დარღვევის „ყიდვის“ შესაძლებლობას აღარ დაუტოვებს.

წყაროები: