ევროკავშირში გაუყიდავი ტანსაცმლის განადგურება აიკრძალა - EU-ს წილი საქართველოს ტექსტილის იმპორტში 30.5%-ია
ევროკავშირში მსხვილ კომპანიებს გაუყიდავი ტანსაცმლის, ფეხსაცმლისა და მოდის აქსესუარების განადგურება აეკრძალათ. ახალი მოთხოვნა 2026 წლის 19 ივლისიდან ამოქმედდა, ხოლო საშუალო ზომის კომპანიებზე 2030 წლის 19 ივლისიდან გავრცელდება.
რეგულაციის მიზანია, შემცირდეს ჯერ კიდევ გამოსაყენებელი პროდუქციის ნარჩენად ქცევა და მოდის ინდუსტრიაში ხელახალი გამოყენება, გადაყიდვა და გადამუშავება წახალისდეს.
ევროკომისიის გადაწყვეტილებით, მსხვილმა კომპანიებმა გაუყიდავი პროდუქციის განადგურების ნაცვლად ალტერნატიული გზები უნდა გამოიყენონ. მათ შორისაა საქონლის ფასდაკლებით ან სხვა ბაზრებზე გაყიდვა, საქველმოქმედო და სოციალურ ორგანიზაციებზე გადაცემა, ხელახალი გამოყენება, შეკეთება, წარმოებაში დაბრუნება ან მასალების გადამუშავება.
განადგურება მხოლოდ კონკრეტულ გამონაკლის შემთხვევებში იქნება დასაშვები, მაგალითად მაშინ, როდესაც პროდუქცია დაზიანებულია, ჯანმრთელობის ან უსაფრთხოების რისკს ქმნის, ან მისი ხელახალი გამოყენება ობიექტურად შეუძლებელია.
რა გავლენა შეიძლება ჰქონდეს რეგულაციას საქართველოზე?
ევროკავშირის გადაწყვეტილება უშუალოდ საქართველოში მოქმედ კომპანიებს არ ავალდებულებს, თუმცა შესაძლოა გავლენა მოახდინოს ევროპიდან ტანსაცმლისა და ტექსტილის ნაწარმის ექსპორტის მოდელზე.
ევროპული ბრენდები და საცალო ქსელები იძულებული იქნებიან, გაუყიდავი მარაგებისთვის ახალი არხები მოძებნონ. მათ შორის შესაძლოა იყოს ფასდაკლების პლატფორმები, აუთლეტები, მეორადი ტანსაცმლის ბაზარი, საქველმოქმედო ქსელები და ევროკავშირის გარეთ არსებული ალტერნატიული სავაჭრო მიმართულებები.
ამან საქართველოს ბაზარზე ევროპული ბრენდების წინა სეზონის კოლექციების, აუთლეტ-პროდუქციისა და მეორადი ტანსაცმლის მიწოდება შესაძლოა გაზარდოს. თუმცა ეს ავტომატურად არ ნიშნავს, რომ ევროპიდან იმპორტი აუცილებლად მოიმატებს — საბოლოო შედეგი ბრენდების კომერციულ სტრატეგიაზე, ლოგისტიკურ ხარჯებსა და ადგილობრივ მოთხოვნაზე იქნება დამოკიდებული.
ტექსტილის იმპორტი 6.8%-ით გაიზარდა
სტატისტიკის ეროვნული სამსახურის წინასწარი მონაცემებით, 2026 წლის იანვარ-მაისში საქართველოში ტექსტილის მასალებისა და ნაწარმის იმპორტის ღირებულებამ 279.9 მილიონ დოლარს გადააჭარბა.
2025 წლის ანალოგიურ პერიოდში იმპორტი დაახლოებით 262.3 მილიონ დოლარს შეადგენდა. შესაბამისად, წლიური ზრდა 6.8% იყო.
მონაცემები ფართო სასაქონლო კატეგორიას მოიცავს და მასში მზა ტანსაცმელთან ერთად სხვადასხვა სახის ტექსტილის მასალები და ნაწარმიც ერთიანდება.
ევროკავშირის წილი 30.5%-ს შეადგენს
2026 წლის პირველ ხუთ თვეში ევროკავშირის 27 ქვეყნიდან საქართველოში 85.5 მილიონ დოლარამდე ღირებულების ტექსტილის მასალები და ნაწარმი შემოვიდა.
ეს საქართველოს ამ კატეგორიის მთლიანი იმპორტის დაახლოებით 30.5%-ია. შესაბამისად, ტექსტილის ბაზარზე ევროკავშირი საქართველოსთვის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან მომწოდებლად რჩება.
ევროკავშირის ქვეყნებს შორის ლიდერი ესპანეთი იყო, საიდანაც საქართველოში 32 მილიონი დოლარის ღირებულების პროდუქცია შემოვიდა. ეს ევროკავშირიდან განხორციელებული ტექსტილის იმპორტის დაახლოებით 37%-ს შეადგენს.
ხუთი უმსხვილესი ევროპული მომწოდებლის მონაცემები ასეთია:
ესპანეთი — 32 მილიონი დოლარი;
იტალია — 13.65 მილიონი დოლარი;
გერმანია — 7.38 მილიონი დოლარი;
ნიდერლანდები — 6.50 მილიონი დოლარი;
პოლონეთი — 5.86 მილიონი დოლარი.
აღნიშნულ ხუთ ქვეყანაზე ევროკავშირიდან საქართველოში განხორციელებული ტექსტილის იმპორტის დაახლოებით 76.5% მოდიოდა.
ახალი შესაძლებლობა აუთლეტებისა და მეორადი ბაზრისთვის
გაუყიდავი პროდუქციის განადგურების აკრძალვამ შესაძლოა ევროპაში მოდის ინდუსტრიის მარაგების მართვის მოდელი შეცვალოს. კომპანიებს მეტი ინტერესი ექნებათ, პროდუქცია სრულ ფასად გაყიდვის შემდეგაც შეინარჩუნონ ეკონომიკურ ბრუნვაში.
ეს ახალ შესაძლებლობებს ქმნის აუთლეტ-ქსელებისთვის, ფასდაკლების მაღაზიებისთვის, მეორადი ტანსაცმლის ბიზნესისთვის, საქველმოქმედო ორგანიზაციებისა და ტექსტილის გადამმუშავებელი საწარმოებისთვის.
საქართველოსთვის საინტერესო მიმართულება შესაძლოა გახდეს ევროპული კომპანიების გაუყიდავი, თუმცა გამოსაყენებლად ვარგისი პროდუქციის ლეგალური და გამჭვირვალე რეალიზაცია. ამასთან, ბაზრის ზრდას თან უნდა ახლდეს პროდუქციის წარმომავლობის, ხარისხისა და შესაბამისი საბაჟო დოკუმენტაციის კონტროლი.
ახალი წესების მთავარი მიზანი ტანსაცმლის ექსპორტის ზრდა კი არა, გარემოზე მოდის ინდუსტრიის გავლენის შემცირებაა. თუმცა ევროკავშირის მასშტაბისა და საქართველოს იმპორტში მისი მნიშვნელოვანი წილის გათვალისწინებით, რეგულაციამ საშუალოვადიან პერიოდში ადგილობრივ სავაჭრო ბაზარზეც შეიძლება მოახდინოს გავლენა.
