გერმანიის კანცლერ ფრიდრიხ მერცს პოლიტიკური კომუნიკაციის პრობლემა უკვე მხოლოდ იმიჯის საკითხი აღარ არის. ეს პრობლემა პირდაპირ უკავშირდება იმას, შეძლებს თუ არა „ქრისტიან დემოკრატიული კავშირისა“ და „სოციალ დემოკრატიული პარტიის“ შავ წითელი კოალიცია იმ რეფორმების გატარებას, რომლებზეც გერმანიის ეკონომიკური მოდელის მომავალია დამოკიდებული.

მერცმა თავადაც აღიარა, რომ საზოგადოებასთან კავშირის დამყარება უჭირს. ვიურცბურგში, „კათოლიკური დღის“ ფარგლებში გამართულ დისკუსიაზე მან განაცხადა, რომ უფრო გასაგებად უნდა ახსნას, რატომ არის მთავრობის კურსი სწორი და რატომ უნდა იყოს ის მოქალაქეებისთვის მისაღები. ეს აღიარება გერმანიისთვის განსაკუთრებით მგრძნობიარე მომენტში გაისმა. ქვეყანა ერთდროულად დგას ეკონომიკური სტაგნაციის, მოსახლეობის დაბერების, სოციალური ხარჯების ზრდის, თავდაცვის ბიუჯეტის გაფართოების, ინფრასტრუქტურის ჩამორჩენისა და ულტრამემარჯვენე „ალტერნატივა გერმანიისთვის“ გაძლიერების წინაშე.

გერმანიის პრობლემა ის არის, რომ მთავრობას რეფორმები სჭირდება, მაგრამ საზოგადოებას ჯერ ვერ უხსნის, რატომ უნდა გადაიხადოს ამ რეფორმების ფასი. მერცი თითქმის ყოველდღე საუბრობს ჯანდაცვის, პენსიების, გადასახადებისა და სოციალური სისტემის გადახედვის აუცილებლობაზე, თუმცა მისი გზავნილები ხშირად ან აგრესიულად აღიქმება, ან ბუნდოვნად. სწორედ აქ ჩნდება კომუნიკაციის კრიზისი: რეფორმა, რომელსაც მოქალაქე ვერ იგებს, პოლიტიკურად ძვირი ხდება, ხოლო რეფორმა, რომელსაც მოქალაქე არ ენდობა, ეკონომიკურადაც რთულად განსახორციელებელია.

მერცი პოლიტიკაში ყოველთვის ძლიერ ორატორად მიიჩნეოდა. ის მკვეთრი ფრაზებით, პირდაპირი ტონითა და დებატებში სწრაფი რეაქციით გამოირჩეოდა. თუმცა ოპოზიციური რიტორიკა და კანცლერის კომუნიკაცია ერთმანეთისგან განსხვავებული უნარებია. ოპოზიციაში მკვეთრი ფორმულირებები ხშირად ამომრჩევლის მობილიზებას ემსახურება, ხელისუფლებაში კი იგივე სტილი შეიძლება გაურკვევლობას, შიშს და უკმაყოფილებას აძლიერებდეს. სწორედ ეს დაემართა მერცს რამდენიმე თემაზე, მათ შორის მიგრაციის, პენსიებისა და სოციალური სახელმწიფოს მომავალზე საუბრისას.

გერმანიის მთავრობისთვის ყველაზე დიდი გამოწვევა ახლა „მოლოდინების მართვაა“. კოალიციამ მოსახლეობას სწრაფი ეკონომიკური აღდგენა, რეფორმების შემოდგომა და სახელმწიფო მართვის უფრო ეფექტიანი მოდელი დაჰპირდა. რეალობაში კი რეფორმების ნაწილი გაჭიანურდა, კოალიციის შიგნით უთანხმოება გაიზარდა, ხოლო საზოგადოებაში უკმაყოფილებამ მოიმატა. Reuters-ის შეფასებით, შავ წითელ კოალიციაში დავა განსაკუთრებით გამწვავდა გადასახადების, სოციალური ხარჯების, ჯანდაცვისა და კეთილდღეობის სისტემის რეფორმების გარშემო. ამ ფონზე მერცის დაბალი რეიტინგი უკვე პირადი პოპულარობის პრობლემა აღარ არის. ის მთავრობის ეკონომიკური დღის წესრიგის განხორციელების რისკად იქცა.

ფინანსური სურათი ამას კიდევ უფრო ამძაფრებს. გერმანიის 2026 წლის ფედერალური ბიუჯეტი 524.5 მილიარდ ევროს შეადგენს. ახალი ვალის მოცულობა 180 მილიარდ ევროს აჭარბებს, რაც პანდემიის პერიოდის შემდეგ ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი მაჩვენებელია. პირდაპირი ინვესტიციები 58.3 მილიარდ ევროს შეადგენს, ხოლო სპეციალური ფონდების ჩათვლით მთლიანი ინვესტიციები 126.7 მილიარდ ევრომდე იზრდება. ეს არის სახელმწიფოს მცდელობა, ეკონომიკა სტაგნაციიდან გამოიყვანოს, ინფრასტრუქტურა განაახლოს, თავდაცვა გააძლიეროს და კერძო სექტორს მეტი სტიმული მისცეს.

ამავე დროს, გერმანია 500 მილიარდი ევროს სპეციალურ ინფრასტრუქტურულ და კლიმატურ ფონდს იყენებს, რომელიც 12 წელზეა გათვლილი. ეს არის ისტორიული ფისკალური შემობრუნება ქვეყნისთვის, რომელიც წლების განმავლობაში მკაცრი საბიუჯეტო დისციპლინის სიმბოლოდ ითვლებოდა. ევროკომისიის პროგნოზით, გერმანიის ბიუჯეტის დეფიციტი 2026 წელს მთლიანი შიდა პროდუქტის 3.7 პროცენტამდე, 2027 წელს კი 4.1 პროცენტამდე გაიზრდება. ეს ნიშნავს, რომ გერმანია ეკონომიკური ზრდის სტიმულირებას ვალის ზრდის ფასად ცდილობს.

ბიზნესისთვის ეს ორმაგი სიგნალია. ერთი მხრივ, სახელმწიფო ხარჯების ზრდა, ინფრასტრუქტურული ინვესტიციები და თავდაცვის შეკვეთები კომპანიებისთვის ახალ შესაძლებლობებს ქმნის. მეორე მხრივ, თუ საზოგადოება ვერ დაიჯერებს, რომ ეს ხარჯები რეალურ შედეგს მოიტანს, პოლიტიკური წინააღმდეგობა გაიზრდება. ასეთ პირობებში ინვესტორები უფრო ფრთხილები ხდებიან, კომპანიები გადაწყვეტილებებს აჭიანურებენ, ხოლო რეფორმების გაურკვევლობა ბიზნესგარემოს პროგნოზირებადობას ასუსტებს.

მერცის კომუნიკაციის პრობლემა განსაკუთრებით მწვავედ ჩანს პენსიების საკითხში. გერმანია სწრაფად ბერდება, შრომის ბაზარზე კადრების დეფიციტია, ხოლო საპენსიო სისტემაზე ზეწოლა იზრდება. როდესაც მერცმა თქვა, რომ სახელმწიფო პენსია მომავალში საუკეთესო შემთხვევაში მხოლოდ საბაზისო უზრუნველყოფის ფუნქციას შეასრულებს, ამან კოალიციურ პარტნიორ „სოციალ დემოკრატიულ პარტიაში“ მწვავე უკმაყოფილება გამოიწვია. ეკონომიკური თვალსაზრისით, მისი გზავნილი გასაგებია: გერმანიას სჭირდება მეტი კერძო დანაზოგი, კაპიტალის ბაზარზე მეტი ჩართულობა და საპენსიო სისტემის გრძელვადიანი მდგრადობა. პოლიტიკური თვალსაზრისით კი ეს ფრაზა მოქალაქეებისთვის შეიძლება ნიშნავდეს, რომ სახელმწიფო მათ სიბერეში ნაკლებად დაიცავს.

სწორედ აქ ჩანს მერცის მთავარი სისუსტე. ის ხშირად სწორ ეკონომიკურ პრობლემაზე საუბრობს, მაგრამ ისე, რომ სოციალური შიში უფრო ძლიერდება, ვიდრე რეფორმისადმი მხარდაჭერა. ანალიტიკოსების, ეკონომისტებისა და პოლიტიკური კომუნიკაციის სპეციალისტების შეფასებით, გერმანიის მსგავს სოციალური სახელმწიფოს მოდელში რეფორმა ვერ გაიყიდება მხოლოდ ციფრებით. მოქალაქეებს უნდა ესმოდეთ, რა იცვლება, რატომ იცვლება, ვის შეეხება ტვირთი და რა სარგებელს მიიღებს ქვეყანა რამდენიმე წელიწადში.

კომუნიკაციის კრიზისი „ალტერნატივა გერმანიისთვის“ გაძლიერებასაც კვებავს. როდესაც მთავრობა რთულ რეფორმებზე საუბრობს, მაგრამ ერთიან და გასაგებ გზავნილს ვერ აყალიბებს, პროტესტული პარტიები უფრო მარტივ პასუხებს სთავაზობენ ამომრჩეველს. გამოკითხვებში „ალტერნატივა გერმანიისთვის“ ხშირად უკვე უსწრებს ან უტოლდება მმართველ ბლოკს. ეს ბიზნესისთვისაც მნიშვნელოვანი რისკია, რადგან პოლიტიკური რადიკალიზაცია ზრდის რეგულაციურ, საგარეო პოლიტიკურ და საინვესტიციო გაურკვევლობას.

გერმანიის ეკონომიკა ახლა იმ ეტაპზეა, როცა მას ერთდროულად სჭირდება მეტი ინვესტიცია, მეტი შრომითი რესურსი, უფრო ეფექტიანი ბიუროკრატია, იაფი და სტაბილური ენერგია, ძლიერი თავდაცვა და სოციალური სისტემის მდგრადობა. OECD-ის შეფასებით, გერმანიაში ზრდის პოტენციალის გასაძლიერებლად აუცილებელია საჯარო ინვესტიციების ზრდა, დაგეგმვისა და ნებართვების პროცედურების გამარტივება, ენერგეტიკული ინფრასტრუქტურის განვითარება და შრომის ბაზარზე კადრების დეფიციტის შემცირება. ეს ყველაფერი პოლიტიკური კაპიტალის გარეშე ვერ განხორციელდება.

ამიტომ მერცის პრობლემა არა მხოლოდ ის არის, რომ ხალხს ვერ ელაპარაკება. მისი პრობლემა ის არის, რომ გერმანიის ახალი ეკონომიკური კურსი ჯერ ვერ იქცა საზოგადოებისთვის გასაგებ ისტორიად. მოქალაქე ხედავს ვალის ზრდას, პენსიების გაურკვევლობას, ფასების წნეხს, მიგრაციის დებატებს და კოალიციურ კონფლიქტებს, მაგრამ ნაკლებად ხედავს საბოლოო მიზანს. თუ მერცი ამ სიცარიელეს ვერ შეავსებს, რეფორმები არა ეკონომიკური განახლების, არამედ პოლიტიკური desgaste-ის წყაროდ იქცევა.

შეფასებით ნაწილში ანალიტიკოსები ხშირად ერთ დასკვნამდე მიდიან: გერმანიის მთავრობას დღეს მხოლოდ კარგი ეკონომიკური პროგრამა არ სჭირდება. მას სჭირდება პოლიტიკური ნარატივი, რომელიც მოქალაქეებს აუხსნის, რატომ არის დროებითი დისკომფორტი საჭირო გრძელვადიანი სტაბილურობისთვის. მერცს შეუძლია ციფრებით და არგუმენტებით საუბარი, მაგრამ კანცლერის ამოცანა მხოლოდ არგუმენტების ჩამოთვლა არ არის. კანცლერმა უნდა შექმნას ნდობა.

თუ ეს ვერ მოხდება, გერმანიის 2026 წლის ბიუჯეტი, 500 მილიარდი ევროს საინვესტიციო ფონდი და თავდაცვისა და ინფრასტრუქტურის ისტორიული გაფართოება შეიძლება ტექნიკურად ძლიერი, მაგრამ პოლიტიკურად სუსტი პროექტი აღმოჩნდეს. ხოლო თუ მერცი საზოგადოებასთან კავშირს აღადგენს, მისი კომუნიკაციის კრიზისი შესაძლოა გარდამტეხ მომენტად იქცეს, როცა გერმანია მკაცრი ფისკალური კულტურიდან უფრო აქტიურ, ინვესტიციებზე ორიენტირებულ ეკონომიკურ მოდელზე გადავა.

წყაროები: