ევროკავშირის საგარეო პოლიტიკის ხელმძღვანელმა კაია კალასმა განაცხადა, რომ ჩინეთს, რუსეთსა და ნაწილობრივ შეერთებულ შტატებსაც ევროპის დასუსტება და გახლეჩა აწყობთ, რადგან „ევროპა გაცილებით ძლიერია, როდესაც ის ერთიანად დგას“. განცხადება ევროკავშირის შიგნით მზარდი გეოპოლიტიკური დაძაბულობისა და ტრანსატლანტიკური ურთიერთობების გარშემო არსებული გაურკვევლობის ფონზე გაკეთდა.
კალასის თქმით, თანამედროვე მსოფლიო სულ უფრო მეტად გადადის ძალთა კონკურენციის ფაზაში, სადაც ევროკავშირის ერთიანობა უკვე არა მხოლოდ პოლიტიკური, არამედ ეკონომიკური და უსაფრთხოების ფაქტორიც გახდა. მისი შეფასებით, ევროკავშირის დაშლა ან შიდა დაპირისპირებების გაღრმავება მნიშვნელოვნად გააძლიერებდა როგორც რუსეთის, ისე ჩინეთის გლობალურ გავლენებს, ხოლო ევროპას საერთაშორისო კონკურენციაში ბევრად უფრო სუსტ მოთამაშედ აქცევდა.
კაია კალასი, რომელიც ევროკავშირის ერთ-ერთ ყველაზე მკვეთრ ანტირუსულ პოლიტიკოსად ითვლება, ბოლო თვეებში განსაკუთრებით აქტიურად საუბრობს ევროპის უსაფრთხოების, თავდაცვისა და სტრატეგიული ავტონომიის გაძლიერების აუცილებლობაზე. ბრიუსელში სულ უფრო ხშირად ისმის მოსაზრება, რომ უკრაინის ომმა ევროკავშირს აჩვენა, რამდენად მოწყვლადია ევროპა სამხედრო, ენერგეტიკული და ტექნოლოგიური დამოკიდებულებების პირობებში.
ევროკავშირში განსაკუთრებულ შეშფოთებას იწვევს ჩინეთსა და რუსეთს შორის მზარდი თანამშრომლობაც. ევროპელი ანალიტიკოსების ნაწილი მიიჩნევს, რომ პეკინი და მოსკოვი ცდილობენ, დასავლური ბლოკის შიგნით პოლიტიკური განხეთქილებები გააღრმავონ და ევროკავშირის საერთო საგარეო პოლიტიკის ფორმირება გაართულონ. ბრიუსელში განსაკუთრებით ყურადღებით აკვირდებიან ჩინეთის ეკონომიკურ გავლენებს ევროპაში, მათ შორის ინფრასტრუქტურულ პროექტებს, ტექნოლოგიურ სექტორსა და სტრატეგიულ ინვესტიციებს.
ამ ფონზე, აშშ-ევროპის ურთიერთობებშიც გარკვეული დაძაბულობა შეინიშნება. დონალდ ტრამპის ადმინისტრაციის პირობებში ევროპაში იზრდება შიში, რომ ვაშინგტონი შესაძლოა უფრო მეტად კონცენტრირდეს აზიაზე და ჩინეთის შეკავებაზე, ხოლო ევროპული უსაფრთხოების პასუხისმგებლობის დიდი ნაწილი თავად ევროკავშირს გადააბაროს. სწორედ ამიტომ ევროკავშირში სულ უფრო აქტიურად განიხილავენ თავდაცვის ხარჯების ზრდას, ევროპული სამხედრო ინდუსტრიის გაძლიერებასა და დამოუკიდებელი უსაფრთხოების პოლიტიკის ფორმირებას.
სპეციალისტების შეფასებით, კაია კალასის განცხადება ასახავს იმ განწყობას, რომელიც ბოლო წლებში ევროკავშირის ინსტიტუტებში ძლიერდება — რომ მსოფლიო ახალი გეოპოლიტიკური ბლოკების ფორმირების ეტაპზე გადავიდა. ანალიტიკოსების ნაწილი ფიქრობს, რომ ევროკავშირი ცდილობს, ერთდროულად შეინარჩუნოს პარტნიორობა აშშ-სთან, შეამციროს დამოკიდებულება ჩინეთზე და გააგრძელოს რუსეთის შეკავების პოლიტიკა, თუმცა ეს ბალანსი სულ უფრო რთული ხდება.
ექსპერტები ასევე აღნიშნავენ, რომ ევროპის ეკონომიკური მასშტაბი, ტექნოლოგიური შესაძლებლობები და საერთო ბაზარი ევროკავშირს კვლავ ერთ-ერთ ყველაზე ძლიერ ეკონომიკურ ცენტრად ტოვებს. სწორედ ამიტომ, მათი შეფასებით, ევროკავშირის შიდა ერთიანობა მომავალ წლებში შესაძლოა მსოფლიო პოლიტიკის ერთ-ერთ მთავარ განმსაზღვრელ ფაქტორად იქცეს.
ამასთან, ბრიუსელში იზრდება განცდა, რომ გლობალური კონკურენცია უკვე მხოლოდ სამხედრო სფეროში აღარ მიმდინარეობს. ბრძოლა მიმდინარეობს ენერგეტიკაზე, ხელოვნურ ინტელექტზე, ნახევარგამტარებზე, ლოგისტიკურ დერეფნებსა და საერთაშორისო ფინანსურ სისტემებზე, სადაც ევროკავშირი ცდილობს საკუთარი დამოუკიდებელი როლის შენარჩუნებას.
წყაროები:
- Reuters
https://www.reuters.com/ - Politico
https://www.politico.com/ - European External Action Service
https://www.eeas.europa.eu/ - The Guardian
https://www.theguardian.com/ - Bloomberg
https://www.bloomberg.com/ - Euronews
https://www.euronews.com/ - Financial Times
https://www.ft.com/ - Business Insider
https://www.businessinsider.com/
