კლიმატის ცვლილებების, ენერგეტიკული კრიზისისა და გლობალური ემისიების შემცირების ფონზე, საერთაშორისო სამეცნიერო წრეებში ახალი და საკმაოდ დისკუსიური მიმართულება ძლიერდება — sogenannte „გენდერული ემისიების“ კვლევა. ბოლო წლებში გამოქვეყნებული რამდენიმე ფართომასშტაბიანი კვლევის მიხედვით, კაცები საშუალოდ უფრო მაღალ ნახშირბადოვან კვალს ტოვებენ, ვიდრე ქალები, რაც ძირითადად ტრანსპორტის, ხორცის მოხმარებისა და ენერგოინტენსიური ცხოვრების სტილის განსხვავებას უკავშირდება.

ყველაზე დიდი ყურადღება მიიპყრო მრავალეროვნულმა კვლევამ, რომელიც ჟურნალ Norma: International Journal for Masculinity Studies-ში გამოქვეყნდა და რომელშიც 13 ქვეყნის 22 მეცნიერი მონაწილეობდა. კვლევის ავტორები აცხადებენ, რომ კაცების ქცევის გარკვეული მოდელები — განსაკუთრებით ავტომობილების ხშირი გამოყენება, ხორცის მაღალი მოხმარება, ენერგოინტენსიური ინდუსტრიების დომინირება და სამხედრო სექტორში მაღალი ჩართულობა — გარემოზე გაცილებით დიდ ზეწოლას ქმნის.

საფრანგეთში ჩატარებულმა კიდევ ერთმა კვლევამ, რომელიც დაახლოებით 15 000 ადამიანის მონაცემებს ეყრდნობოდა, აჩვენა, რომ კაცები საკვებისა და ტრანსპორტის მიმართულებით საშუალოდ 26%-ით მეტ სათბურის აირებს წარმოქმნიან, ვიდრე ქალები. მკვლევარების შეფასებით, განსხვავების მთავარი მიზეზი წითელი ხორცის მოხმარება და ავტომობილებზე დამოკიდებულებაა. კვლევის ავტორები აღნიშნავენ, რომ შემოსავლისა და განათლების ფაქტორების გათვალისწინების შემდეგაც კი განსხვავება დაახლოებით 18%-ს შეადგენს.

სპეციალისტების განცხადებით, საკითხი მხოლოდ ინდივიდუალურ ჩვევებს არ ეხება. კვლევების მიხედვით, მსოფლიოს ყველაზე მაღალემისიური სექტორების — მძიმე მრეწველობის, ნავთობის, ქიმიური ინდუსტრიის, სამთო მოპოვებისა და სამხედრო ინფრასტრუქტურის — მართვაში კაცები დომინირებენ. ანალიტიკოსების შეფასებით, სწორედ ეს ქმნის所谓 „გენდერულ კლიმატურ სხვაობას“, რომელიც თანამედროვე კლიმატის პოლიტიკის ნაწილადაც კი შეიძლება იქცეს.

კვლევებში განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა ხორცის მოხმარებას. Stanford University-ისა და გაეროს სურსათისა და სოფლის მეურნეობის ორგანიზაციის მონაცემებით, მეცხოველეობის სექტორი გლობალური სათბურის აირების დაახლოებით 14-18%-ზეა პასუხისმგებელი. მეცნიერები აღნიშნავენ, რომ მაღალი ხორცისმჭამელი დიეტა მნიშვნელოვნად ზრდის ნახშირბადის კვალს, განსაკუთრებით საქონლის ხორცის შემთხვევაში, რომლის წარმოება დიდ რაოდენობით მიწას, წყალსა და ენერგიას მოითხოვს.

კვლევების ნაწილი ასევე მიუთითებს კულტურულ ფაქტორებზე. სპეციალისტების შეფასებით, ბევრ საზოგადოებაში ავტომობილი, დიდი ძრავის მქონე ტრანსპორტი და ხორცის მაღალი მოხმარება „ტრადიციულ მასკულინურობასთან“ ასოცირდება, რაც ეკოლოგიურად უფრო მძიმე ქცევით მოდელებს აძლიერებს. მკვლევარები ხაზს უსვამენ, რომ კლიმატის პოლიტიკა მომავალში შესაძლოა ცხოვრების სტილისა და სოციალური ნორმების ცვლილებასაც შეეხოს.

ამავე დროს, მეცნიერები პირდაპირ აღნიშნავენ, რომ ყველა კაცი ერთნაირად არ მოქმედებს გარემოზე და კვლევების მიზანი კონკრეტული სქესის დადანაშაულება არ არის. ავტორების შეფასებით, საუბარია სტატისტიკურ ტენდენციებზე, რომლებიც ეკონომიკურ, კულტურულ და სოციალურ მოდელებთანაა დაკავშირებული. ისინი ასევე აღნიშნავენ, რომ ბევრი კაცი აქტიურად მონაწილეობს გარემოსდაცვით მოძრაობებში, განახლებადი ენერგიის პროექტებსა და ეკოლოგიური ცხოვრების წესის პოპულარიზაციაში.

კლიმატის ეკონომიკის ანალიტიკოსები მიიჩნევენ, რომ მსგავსი კვლევები გლობალურ ESG-პოლიტიკასა და მდგრადობის სტრატეგიებზეც მოახდენს გავლენას. მათი შეფასებით, მომავალში კომპანიები და მთავრობები უფრო დეტალურად შეისწავლიან მომხმარებელთა ქცევას, ტრანსპორტის არჩევანს, კვების მოდელებსა და ემისიების სოციალურ ფაქტორებს.

ექსპერტების ნაწილი ასევე აღნიშნავს, რომ თანამედროვე კლიმატის კრიზისი მხოლოდ ტექნოლოგიური პრობლემა აღარ არის — ის სოციალური და კულტურული სისტემების გარდაქმნასაც მოითხოვს. სპეციალისტების შეფასებით, სწორედ ამიტომ იზრდება ინტერესი არა მხოლოდ ენერგეტიკისა და მწვანე ტექნოლოგიების, არამედ ადამიანის ქცევის, მოხმარების ჩვევებისა და ცხოვრების სტილის მიმართაც.

წყაროები: