საქართველოში მიუსაფარი ძაღლების პრობლემა უკვე მხოლოდ მუნიციპალური გამოწვევა აღარ არის — საკითხი თანდათან საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის, უსაფრთხოების, მუნიციპალური ინფრასტრუქტურისა და სახელმწიფო პასუხისმგებლობის ერთ-ერთ ყველაზე მწვავე თემად გადაიქცა. სწორედ ამ ფონზე მთავრობა რეგიონებში ძაღლების იდენტიფიკაციისთვის 102 092 მიკროჩიპის შესყიდვას გეგმავს. ინფორმაცია სახელმწიფო შესყიდვების სისტემაში გამოქვეყნებულ დოკუმენტაციასა და სურსათის ეროვნული სააგენტოს 2026 წლის პროგრამას უკავშირდება.
გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს სურსათის ეროვნული სააგენტო რეგიონებში ქუჩის ძაღლებისა და კატების კონტროლის პროგრამისთვის 102 092 ერთეული საიდენტიფიკაციო მიკროჩიპის შეძენას გეგმავს. სატენდერო დოკუმენტაციის მიხედვით, ერთი ჩიპის სავარაუდო ღირებულება 4.25 ლარია. პარალელურად, სააგენტო 341 ერთეული წამკითხველი მოწყობილობის შესყიდვასაც აპირებს.
დოკუმენტაციის თანახმად, მიკროჩიპები განკუთვნილია ცხოველების კანქვეშ იმპლანტაციისთვის და უნდა აკმაყოფილებდეს ISO 11784/11785 საერთაშორისო სტანდარტებს. ჩიპები უნდა იყოს ანტიმიგრაციული, ბიოშუშის კაფსულაში მოთავსებული, წყალგაუმტარი და კოროზიისგან დაცული. თითოეულ მათგანს ექნება უნიკალური 15-ნიშნა საიდენტიფიკაციო კოდი.
სისტემა მუშაობს პასიურ RFID ტექნოლოგიაზე და არ საჭიროებს ბატარეას. ჩიპების წაკითხვა სპეციალური სკანერით 3-10 სანტიმეტრის მანძილიდან იქნება შესაძლებელი. სააგენტო ასევე ითხოვს, რომ პროდუქცია გამოყენებული იყოს ევროკავშირის ქვეყნებში, აშშ-ში, კანადაში, ავსტრალიასა და იაპონიაში ან ჰქონდეს ICAR-ის საერთაშორისო სერტიფიკატი.
ტენდერის პირობებით, მიკროჩიპები უნდა მიეწოდოს სტერილურ ერთჯერად შპრიცებთან და შტრიხკოდიანი სტიკერებით. სააგენტო თითოეული პარტიის შემოწმების უფლებას იტოვებს და ხარვეზის აღმოჩენის შემთხვევაში მიმწოდებელი ვალდებული იქნება პროდუქცია სრულად ჩაანაცვლოს.
გამარჯვებულმა კომპანიამ პროდუქცია ხელშეკრულების გაფორმებიდან მაქსიმუმ 60 დღეში უნდა მიაწოდოს სააგენტოს თბილისის ოფისში, ხოლო წინადადებების მიღება 25 მაისამდე გაგრძელდება.
პროექტი „ძაღლების პოპულაციის მართვის პროგრამის“ ნაწილია, რომელსაც გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს სისტემაში მოქმედი სურსათის ეროვნული სააგენტო ახორციელებს. ოფიციალური განმარტებით, პროგრამის მიზანია ძაღლების მიკვლევადობის უზრუნველყოფა, ცოფის პრევენცია და მიუსაფარი ცხოველების რაოდენობის შემცირება.
სახელმწიფო ამჯერად პრობლემის მიმართ უფრო ცენტრალიზებული მოდელით მიდის. თუ აქამდე მიუსაფარი ცხოველების მართვა ძირითადად მუნიციპალიტეტების ფრაგმენტულ და ხშირად არაეფექტიან მიდგომებზე იყო დამოკიდებული, ახლა ხელისუფლება ცდილობს ერთიანი მონაცემთა ბაზისა და იდენტიფიკაციის სისტემის შექმნას. მიკროჩიპი თითოეული ძაღლისთვის უნიკალურ ელექტრონულ კოდს ნიშნავს, რაც სახელმწიფოს საშუალებას აძლევს დაადგინოს, ცხოველი პატრონიანია თუ არა, აქვს თუ არა ჩატარებული ვაქცინაცია და იყო თუ არა სტერილიზებული.
სწორედ პატრონიანი ძაღლების უკონტროლო გამრავლება და მიტოვება სახელდება პრობლემის ერთ-ერთ მთავარ წყაროდ. „ქართული ოცნების“ აღმასრულებელმა მდივანმა მამუკა მდინარაძემ ჯერ კიდევ 2025 წელს განაცხადა, რომ ქვეყანაში დაახლოებით 300-350 ათასი მიუსაფარი ძაღლია და სახელმწიფოს ახალი რეგულაციები სწორედ ამ მასშტაბის საპასუხოდ სჭირდებოდა. მისი თქმით, პანდემიის პერიოდში შინაური ცხოველების მიტოვების შემთხვევებმა მნიშვნელოვნად იმატა.
თუმცა, სპეციალისტებისთვის მთავარი კითხვაა: შეძლებს თუ არა მხოლოდ მიკროჩიპირება პრობლემის რეალურად მოგვარებას?
ცხოველთა დაცვის სფეროში მომუშავე ჯგუფების ნაწილი მიიჩნევს, რომ ტექნოლოგიური იდენტიფიკაცია მხოლოდ მცირე კომპონენტია და არა ძირითადი გამოსავალი. მათი შეფასებით, საქართველოში სისტემური ჩავარდნაა როგორც სტერილიზაციის პოლიტიკაში, ისე მუნიციპალური თავშესაფრების ინფრასტრუქტურაში, მოქალაქეების პასუხისმგებლობის კონტროლსა და ცხოველთა დაცვის კანონმდებლობის აღსრულებაში.
ფაქტობრივად, სახელმწიფოს დღევანდელი ნაბიჯი უფრო „ინვენტარიზაციის მცდელობას“ ჰგავს — ხელისუფლება პირველად ცდილობს ზუსტად დაინახოს, რამდენი ცხოველია ქვეყანაში, ვის ეკუთვნის და სად გადაადგილდება. ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ცოფის შემთხვევების ფონზე. ბოლო თვეებში საქართველოში არაერთ მუნიციპალიტეტში დაფიქსირდა ცოფთან დაკავშირებული შემთხვევები და გარკვეულ რეგიონებში კარანტინიც გამოცხადდა.
პროგრამის მიხედვით, თვითმმართველი ქალაქების გარდა, რეგიონებში პატრონიანი ძაღლების რეგისტრაცია და მიკროჩიპირება სახელმწიფო ბაზაში განხორციელდება. პარალელურად იგეგმება ანტირაბიული ვაქცინაცია და მდედრი ძაღლების სტერილიზაცია. მიუსაფარი და ნახევრადმიუსაფარი ძაღლები კი სხვადასხვა მუნიციპალურ თავშესაფარში უნდა გადაიყვანონ.
თუმცა, სწორედ თავშესაფრების საკითხია ერთ-ერთი ყველაზე პრობლემური მიმართულება. საქართველოში მუნიციპალური ინფრასტრუქტურა ამ დრომდე ვერ პასუხობს არსებული პოპულაციის მასშტაბს. ხშირია ბრალდებები გადატვირთულ თავშესაფრებზე, არასათანადო პირობებზე და არასაკმარის ვეტერინარულ რესურსებზე. ხელისუფლება ახლა აცხადებს, რომ ახალი მუნიციპალური თავშესაფრები ქვემო ქართლში, სამეგრელო-ზემო სვანეთსა და სამცხე-ჯავახეთში უნდა აშენდეს.
ეკონომიკური მხარეც არანაკლებ მნიშვნელოვანია. მიუსაფარი ცხოველების პრობლემა უკვე პირდაპირ ურტყამს ტურიზმს, რეგიონულ უსაფრთხოებასა და სოფლის მეურნეობასაც. ბოლო წლებში გახშირდა შემთხვევები, როდესაც მოქალაქეები ძაღლების თავდასხმებზე საუბრობენ, განსაკუთრებით ბავშვებისა და სოფლის ტერიტორიებზე გადაადგილების დროს. მეორე მხარეს კი ცხოველთა უფლებადამცველები ხელისუფლებას არაჰუმანურ მიდგომებში ადანაშაულებენ და ამბობენ, რომ პრობლემა წლების განმავლობაში დაგროვილი უპასუხისმგებლობის შედეგია.
საბოლოოდ, 102 ათასი მიკროჩიპის შესყიდვა მხოლოდ ტექნიკური ამბავი აღარ არის — ეს სახელმწიფოს მცდელობაა, პირველად გადაიყვანოს პრობლემა ქაოსური რეაგირების რეჟიმიდან ცენტრალიზებულ მართვაზე. თუმცა, შედეგი მთლიანად იმაზე იქნება დამოკიდებული, შეძლებს თუ არა ხელისუფლება პარალელურად ინფრასტრუქტურის, კანონმდებლობის აღსრულებისა და საზოგადოების პასუხისმგებლობის სისტემურად შეცვლას. წინააღმდეგ შემთხვევაში, მიკროჩიპები შესაძლოა მხოლოდ სტატისტიკურ ინსტრუმენტად დარჩეს და არა რეალურ გამოსავლად.
წყაროები:
- BM.ge
- საქართველოს პირველი არხი / სურსათის ეროვნული სააგენტო
- Front News Georgia
- სახელმწიფო შესყიდვების სისტემაში გამოქვეყნებული დოკუმენტაცია
