გერმანიის ქალაქ დიუსელდორფში გამართული უჩვეულო გამოფენის შემდეგ, ევროპაში ისტორიის „სურნელებით შენახვის“ იდეა კიდევ უფრო მასშტაბურ პროექტად იქცევა — პოლონეთში მსოფლიოში პირველი კულტურული და ისტორიული სურნელების ბიბლიოთეკა იქმნება.
დიუსელდორფის Kunstpalast-ის მუზეუმში გამოფენამ „The Secret Power of Scents“ („სურნელების საიდუმლო ძალა“) დიდი ყურადღება მიიპყრო, რადგან ვიზიტორებს ისტორიის არა მხოლოდ ნახვა, არამედ „შეყნოსვაც“ შეეძლოთ. გამოფენაზე სპეციალურად აღადგინეს:
- შუასაუკუნეების პარიზის ქუჩების მძაფრი სუნი;
- რელიგიური რიტუალების საკმევლისა და მირონის არომატები;
- ომის დენთისა და კვამლის სურნელი;
- და სიყვარულთან დაკავშირებული ისტორიული აფროდიზიაკების არომატები.
ორგანიზატორების თქმით, სუნი ადამიანის მეხსიერებასა და ემოციებზე ყველაზე ძლიერ გავლენას ახდენს, რადგან პირდაპირ ტვინის იმ ნაწილზე მოქმედებს, რომელიც ემოციურ გამოცდილებებს უკავშირდება. სწორედ ამიტომ, გამოფენის მიზანი იყო ისტორიის აღქმის სრულიად ახალი, მრავალსენსორული ფორმის შექმნა — ისეთი გამოცდილების, სადაც ადამიანი წარსულს არა მხოლოდ ხედავს, არამედ ფაქტობრივად „გრძნობს“.
ამავე იდეის განვითარებას ემსახურება პოლონეთში დაწყებული ახალი პროექტიც, სადაც მსოფლიოში პირველი კულტურული და ისტორიული სურნელების ბიბლიოთეკა შეიქმნება. მეცნიერები, ისტორიკოსები და პარფიუმერები სხვადასხვა ეპოქისა და ისტორიული გარემოს სურნელების აღდგენასა და შენახვაზე მუშაობენ. პროექტის ავტორები ამბობენ, რომ სუნი კულტურული მემკვიდრეობის ისეთივე მნიშვნელოვანი ნაწილია, როგორც არქიტექტურა, მხატვრობა ან მუსიკა, თუმცა ისტორიის ამ ნაწილს აქამდე თითქმის არავინ ინახავდა.
ბიბლიოთეკაში შეაგროვებენ:
- ძველი ეკლესიებისა და მონასტრების საკმევლის სურნელებს;
- შუასაუკუნეების ბაზრებისა და სახელოსნოების სუნებს;
- ისტორიული ქალაქების ქუჩების არომატებს;
- სასახლეებისა და ბაღების უნიკალურ სურნელოვან პროფილებს;
- და სხვადასხვა ეპოქის ყოველდღიური ცხოვრების „ყნოსვით მეხსიერებას“.
სპეციალისტები ფიქრობენ, რომ მსგავსი პროექტები მომავალში მუზეუმების, ტურიზმისა და განათლების სრულიად ახალ მიმართულებად შეიძლება იქცეს. ტექნოლოგიებისა და ქიმიური ანალიზის დახმარებით, ევროპა ცდილობს, არა მხოლოდ ისტორიული შენობები და არტეფაქტები, არამედ ეპოქების ემოციური ატმოსფეროც შეინახოს.
ევროპაში სულ უფრო პოპულარული ხდება ე.წ. multisensory museums — მუზეუმები, სადაც ვიზიტორი ისტორიას ერთდროულად ხედავს, ისმენს, ეხება და „ყნოსავს“. დიუსელდორფის გამოფენა და პოლონეთის სურნელების ბიბლიოთეკა სწორედ ამ ახალი კულტურული ტენდენციის ყველაზე გამორჩეულ მაგალითებად უკვე სახელდება.
