გენერალ-მაიორი, სამხედრო ექსპერტი ვახტანგ კაპანაძე გამოცემა "ბათუმელებთან" რუსეთ-უკრაინის ომის მიმდინარე ეტაპს, რუსეთის სამხედრო სტრატეგიას, უკრაინის შესაძლებლობებსა და დასავლეთის მხარდაჭერის მნიშვნელობას აფასებს.

ინტერვიუში ის საუბრობს როგორც ფრონტზე არსებულ ვითარებაზე, ისე იმაზე, რა შეიძლება განსაზღვროს ომის მომდევნო ფაზა და რამდენად რეალურია სწრაფი დასრულების სცენარი.

ვახტანგ კაპანაძის აზრით, რუსეთის მიერ პერიოდულად გამოცხადებული ცეცხლის შეწყვეტის ინიციატივები ხშირად უფრო ტაქტიკური ხასიათისაა, ვიდრე რეალური სამშვიდობო სურვილი. როგორც ის ფიქრობს, მოსკოვი ასეთ ნაბიჯებს იყენებს ძალების გადასაჯგუფებლად, დროის მოსაგებად და საერთაშორისო ასპარეზზე საკუთარი პოზიციების გასაძლიერებლად.

ვახტანგ კაპანაძის განცხადებით, უკრაინამ ომის განმავლობაში დაამტკიცა, რომ შეუძლია თანამედროვე ტექნოლოგიებით უფრო დიდი და რესურსიანი მოწინააღმდეგის შეკავება. მისი შეფასებით, უკრაინის ერთ-ერთი მთავარი უპირატესობა დრონების, დაზვერვისა და მოქნილი ტაქტიკის ეფექტიანი გამოყენებაა.

როგორც ვახტანგ კაპანაძე ფიქრობს, რუსეთს სამხედრო რესურსი ჯერ კიდევ აქვს, თუმცა მთავარი პრობლემა ხარისხია და არა მხოლოდ რაოდენობა. მისი თქმით, ახალი ძალების მობილიზება შესაძლებელია, მაგრამ რთულია მათი სწრაფად მომზადება და ეფექტიან საბრძოლო ერთეულებად ჩამოყალიბება.

ვახტანგ კაპანაძის აზრით, დასავლეთის დახმარება უკრაინისთვის გადამწყვეტ ფაქტორად რჩება. როგორც ის აღნიშნავს, თუ სამხედრო და ფინანსური მხარდაჭერა შენარჩუნდება, უკრაინა შეძლებს თავდაცვის გაგრძელებას და რუსეთზე ზეწოლის შენარჩუნებას.

ვახტანგ კაპანაძის განცხადებით, რუსეთის სტრატეგია ახლა უფრო გამოფიტვის ომზეა აგებული. მისი შეფასებით, კრემლი ცდილობს ხანგრძლივი დაპირისპირებით დაასუსტოს უკრაინაც და დასავლეთის პოლიტიკური ერთობაც.

როგორც ვახტანგ კაპანაძე ფიქრობს, უკრაინისთვის ყველაზე მნიშვნელოვანი ამოცანაა არა მხოლოდ ტერიტორიის დაცვა, არამედ რუსეთისთვის მუდმივი დანაკარგების მიყენება, რათა აგრესიის ფასი კრემლისთვის სულ უფრო მაღალი გახდეს.

ვახტანგ კაპანაძის აზრით, ომის საბოლოო შედეგი მხოლოდ ბრძოლის ველზე არ გადაწყდება. მისი განცხადებით, გადამწყვეტი იქნება ეკონომიკური მდგრადობა, დასავლეთის პოლიტიკური ნება და რუსეთის შიდა რესურსების გამოფიტვის ტემპი.

ინტერვიუში ერთ-ერთ ყველაზე სიმბოლურ მაგალითად სახელდება შემთხვევა, როდესაც უკრაინელებმა რუსი სამხედროები რობოტიზებული სისტემების გამოყენებით დაატყვევეს, რაც, გენერალ-მაიორის შეფასებით, თანამედროვე ომის ისტორიაში შევა. როგორც კაპანაძე აღნიშნავს, ეს შემთხვევა აჩვენებს, რომ ომის ველი რადიკალურად იცვლება — იქ, სადაც ადრე გადამწყვეტი მხოლოდ ცოცხალი ძალა და მძიმე ტექნიკა იყო, დღეს შედეგს ხშირად ტექნოლოგია, ხელოვნური ინტელექტი, დრონები და დისტანციური მართვის სისტემები წყვეტს. ვახტანგ კაპანაძის აზრით, ეს არის ნიშანი, რომ უკრაინა არა მხოლოდ იცავს თავს, არამედ ქმნის ახალი თაობის სამხედრო ტაქტიკას, რომელსაც მომავალში სხვა ქვეყნების არმიებიც შეისწავლიან.

კონტექსტის უკეთ გასაგებად უნდა ვიცოდეთ, უკრაინის არმიის ტექნოლოგიური რევოლუციის პროცესი, თუ როგორ გადაიქცა ფრონტი ინოვაციების ლაბორატორიად და რამდენს ხარჯავს ქვეყანა სამხედრო ტექნოლოგიებზე?

რუსეთთან სრულმასშტაბიანი ომის ფონზე უკრაინის არმია ბოლო წლებში მსოფლიოს ერთ-ერთ ყველაზე სწრაფად ტექნოლოგიურად განვითარებულ ძალად ჩამოყალიბდა. თუ ომის დასაწყისში ქვეყანა ძირითადად დასავლური სამხედრო დახმარებისა და ძველი საბჭოთა სისტემების კომბინაციაზე იყო დამოკიდებული, დღეს უკრაინა უკვე თავად ქმნის და მასობრივად იყენებს დრონებს, ელექტრონული ბრძოლის სისტემებს, რობოტიზებულ პლატფორმებს, ციფრულ მართვის ქსელებსა და ხელოვნურ ინტელექტზე დაფუძნებულ გადაწყვეტილებებს. ანალიტიკოსების შეფასებით, უკრაინის ფრონტი თანამედროვე ომის რეალურ საცდელ პოლიგონად იქცა.

ყველაზე სწრაფი პროგრესი უკრაინამ დრონების მიმართულებით აჩვენა. უკრაინის თავდაცვის სამინისტროს ცნობით, მხოლოდ 2025 წელს სამხედრო ძალებს 3 მილიონი FPV ტიპის დრონი მიეწოდა, ასევე სწრაფად გაიზარდა დამრტყმელი, სადაზვერვო და ჩამჭერი სისტემების წარმოება. სამინისტრო ასევე აცხადებდა, რომ ყოველდღიურად საბრძოლო ნაწილებს თითქმის 1000 ინტერსეპტორი დრონის სისტემა მიეწოდებოდა.

ექსპერტები აღნიშნავენ, რომ უკრაინამ დრონები უბრალოდ დამხმარე იარაღად არ დატოვა — ისინი ბრძოლის ცენტრალურ ელემენტად აქცია. სხვადასხვა შეფასებით, ფრონტზე დანაკარგების უდიდესი ნაწილი სწორედ უპილოტო სისტემების გამოყენებას უკავშირდება. ეს ნიშნავს, რომ არტილერიის ეპოქას თანდათან ცვლის დაბალფასიანი, ზუსტი და მასობრივი დრონების ეპოქა.

მეორე მიმართულებაა სახმელეთო რობოტები. უკრაინაში სწრაფად იზრდება უპილოტო სახმელეთო მანქანების გამოყენება — ისინი გადააქვთ საბრძოლო მასალა, ეხმარებიან დაჭრილების ევაკუაციაში, ახორციელებენ დაზვერვას და ზოგიერთ შემთხვევაში შეტევით ოპერაციებშიც მონაწილეობენ. 2025 წელს ამ სექტორის ზრდა შეფასდა 488%-ად, ხოლო საბაზრო მოცულობამ დაახლოებით 252 მილიონ დოლარს მიაღწია.

უკრაინის ტექნოლოგიური ძალა მხოლოდ სამხედრო ტექნიკაში არ არის. ქვეყანამ შექმნა ციფრული ეკოსისტემა Brave1, რომელიც სახელმწიფოს, არმიასა და სტარტაპებს აკავშირებს. ეს პლატფორმა აჩქარებს ახალი ტექნოლოგიების ტესტირებას, დაფინანსებასა და ფრონტზე დანერგვას. დასავლური ანალიტიკური ცენტრები აღნიშნავენ, რომ უკრაინის უპირატესობა სწორედ სწრაფ ციკლშია — იდეიდან ფრონტამდე გზა ხშირად კვირებში იზომება, მაშინ როცა ტრადიციულ ქვეყნებში ეს წლებია.

რაც შეეხება ფინანსურ მხარეს, უკრაინის სამხედრო-ტექნოლოგიური ბაზარი 2025 წელს დაახლოებით 6.8 მილიარდ დოლარად შეფასდა. ამ თანხაში შედის დრონები, რობოტიკა, ელექტრონული ბრძოლის სისტემები და სხვა თავდაცვითი ინოვაციები. დამატებით, უკრაინის თავდაცვის სამინისტროს ცნობით, 2025 წელს პარტნიორი ქვეყნებიდან 45 მილიარდი დოლარის საერთაშორისო დახმარება იქნა მოზიდული, რომლის ნაწილი პირდაპირ ტექნოლოგიურ შესაძლებლობებს მოხმარდა.

საინტერესოა, რომ უკრაინული ტექნოლოგიებით უკვე დასავლეთიც ინტერესდება. Reuters-ის ინფორმაციით, ამერიკულმა მხარემ უკრაინული ანტიდრონული ტექნოლოგია გამოიყენა ახლო აღმოსავლეთში საკუთარი ობიექტების დასაცავად. ეს უკვე მიანიშნებს, რომ უკრაინა დახმარების მიმღებიდან ნაწილობრივ ტექნოლოგიის ექსპორტიორადაც იქცევა.

ანალიტიკოსების შეფასებით, უკრაინის მთავარი უპირატესობაა:

  • სწრაფი ინოვაცია ომის პირობებში
  • შედარებით იაფი, მაგრამ ეფექტიანი სისტემები
  • ბრძოლის ველზე მუდმივი ტესტირება
  • ძლიერი პროგრამული და საინჟინრო კადრები
  • დასავლურ ტექნოლოგიებთან ინტეგრაციის უნარი

თუმცა პრობლემებიც რჩება. ქვეყნის ენერგოსისტემაზე თავდასხმები ართულებს წარმოებას, დაფინანსება კვლავ მნიშვნელოვნად არის დამოკიდებული პარტნიორებზე, ხოლო რუსეთიც პარალელურად ზრდის საკუთარი სამხედრო წარმოების მასშტაბს.

საბოლოოდ, უკრაინის არმია დღეს აღარ არის მხოლოდ ტრადიციული სამხედრო ძალა. ის გადაიქცა მაღალტექნოლოგიურ საბრძოლო სისტემად, სადაც დრონი, პროგრამული უზრუნველყოფა, მონაცემთა ანალიზი და რობოტიკა ისეთივე მნიშვნელოვანია, როგორც ტანკი ან საარტილერიო ჭურვი. სპეციალისტები მიიჩნევენ, რომ უკრაინაში მიმდინარე ომი მომავალ სამხედრო დოქტრინებს მთელ მსოფლიოში შეცვლის.

წყაროები: