Reuters-ის ინფორმაციით, ამერიკის შეერთებული შტატების თავდაცვის დეპარტამენტში განიხილებოდა იმ მოკავშირე ქვეყნებზე ზეწოლის შესაძლო ნაბიჯები, რომლებმაც უარი თქვეს ირანის წინააღმდეგ სამხედრო ოპერაციებში საკუთარი ბაზებისა და საჰაერო სივრცის გამოყენებაზე. საუბარი შეეხო ორ მნიშვნელოვან პარტნიორს — ესპანეთსა და დიდ ბრიტანეთს.
ინფორმაციის მიხედვით, შიდა სამსახურებრივ მიმოწერაში ფიგურირებდა ორი სიმბოლურად მძიმე ვარიანტი: ნატოს საქმიანობაში ესპანეთის მონაწილეობის შეზღუდვის განხილვა და ფოლკლენდის კუნძულებთან დაკავშირებით ამერიკის პოზიციის გადახედვის იდეა, რაც ლონდონისთვის პირდაპირი პოლიტიკური სიგნალი იქნებოდა.
თუ ეს ცნობები რეალობას შეესაბამება, საქმე გვაქვს საგარეო პოლიტიკის ტრადიციული დიპლომატიიდან გაცილებით მკვეთრ, ტრანზაქციულ მოდელთან, სადაც მოკავშირეობა ავტომატური გარანტია აღარ არის და მხარდაჭერა კონკრეტული სამხედრო თანამშრომლობით იზომება.
ესპანეთის პრემიერ-მინისტრმა პედრო სანჩესმა აღნიშნულ ინფორმაციას მშვიდად უპასუხა და განაცხადა, რომ მადრიდი საერთაშორისო სამართლის ფარგლებში მოკავშირეებთან სრულ თანამშრომლობას აგრძელებს. მისი თქმით, ესპანეთი ერთგული პარტნიორია და გადაწყვეტილებებს სამართლებრივი ჩარჩოების შესაბამისად იღებს.
ესპანეთის პოზიცია განსაკუთრებით მგრძნობიარეა, რადგან ქვეყნის ტერიტორიაზე განთავსებულია ამერიკისთვის სტრატეგიულად მნიშვნელოვანი ინფრასტრუქტურა, მათ შორის მორონის სამხედრო ბაზა და როტას საზღვაო ობიექტი. ამ ბაზებს ხმელთაშუა ზღვის, ჩრდილოეთ აფრიკისა და ახლო აღმოსავლეთის ოპერაციებში დიდი მნიშვნელობა აქვს.
დიდი ბრიტანეთის შემთხვევაში საკითხი კიდევ უფრო სიმბოლურია. ფოლკლენდის კუნძულები ლონდონისთვის ეროვნული სუვერენიტეტისა და სამხედრო პრესტიჟის თემაა. თუ ვაშინგტონი ამ საკითხში ნეიტრალურ ან განსხვავებულ პოზიციას დაიკავებს, ეს ბრიტანეთზე ძლიერი პოლიტიკური ზეწოლის ფორმად აღიქმება.
ანალიტიკოსების შეფასებით, ეს მიდგომა აჩვენებს, როგორ უყურებს ტრამპის პოლიტიკური წრე საერთაშორისო ურთიერთობებს — პარტნიორობა უნდა იყოს ორმხრივად სასარგებლო და უარის შემთხვევაში მოსალოდნელია ფასის გადახდა. ასეთი მიდგომა განსხვავდება ტრადიციული ატლანტიკური პოლიტიკისგან, სადაც ალიანსის ერთიანობა ხშირად უფრო მაღლა იდგა, ვიდრე კონკრეტული უთანხმოება.
თუმცა ამ სტრატეგიას რისკებიც ახლავს. მოკავშირეებზე საჯარო ან ნახევრადსაჯარო ზეწოლამ შესაძლოა ნატოს შიგნით ნდობა შეამციროს, ევროპაში ანტიამერიკული განწყობები გააძლიეროს და ვაშინგტონის გრძელვადიანი გავლენა დაასუსტოს.
ევროპაში ამბობენ, რომ ბოლო წლებში ევროკავშირის ქვეყნებში იზრდება სურვილი, უსაფრთხოების საკითხებში მეტი ავტონომია ჰქონდეთ. თუ ამერიკა პარტნიორებს სანქციის ენით ელაპარაკება, ეს ტენდენცია შეიძლება კიდევ უფრო გაძლიერდეს.
საბოლოოდ, საკითხი მხოლოდ ესპანეთსა და დიდ ბრიტანეთს არ ეხება. ეს არის სიგნალი ყველა მოკავშირისთვის: ტრამპის ეპოქაში მხარდაჭერა შესაძლოა აღარ ეფუძნებოდეს მხოლოდ საერთო ღირებულებებს — მას შეიძლება მოჰყვეს მკაცრი პოლიტიკური ანგარიშიც.
წყაროები:
• Reuters — https://www.reuters.com/
• EFE (ესპანეთის საინფორმაციო სააგენტო) — https://www.efe.com/
• NATO ოფიციალური პორტალი — https://www.nato.int/
• UK Parliament Foreign Affairs Archive — https://www.parliament.uk/
• El País საერთაშორისო ანალიზი — https://english.elpais.com/
