სოციალურ ქსელში გამოქვეყნებულ ვრცელ პოსტში საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრი, პარლამენტის ყოფილი წევრი, ვახტანგ ტალახაძე, საქართველოს ეკონომიკური განვითარების ერთ-ერთ პერსპექტიულ მიმართულებად საინფორმაციო ტექნოლოგიების სექტორს ასახელებს და მიიჩნევს, რომ ქვეყანამ უფრო მეტი ყურადღება უნდა დაუთმოს ციფრული ეკონომიკის, პროგრამული უზრუნველყოფის, ვიდეოთამაშების, ხელოვნური ინტელექტისა და ტექნოლოგიური სტარტაპების განვითარებას.
მისი შეფასებით, საქართველოს არ აქვს ისეთი მასშტაბური ბუნებრივი რესურსები ან ინდუსტრიული შესაძლებლობები, როგორიც მსოფლიოს წამყვან ეკონომიკურ სახელმწიფოებს, თუმცა ქვეყანას შეუძლია კონკურენტული უპირატესობა შექმნას იმ სფეროებში, სადაც მთავარი რესურსი ადამიანური კაპიტალი, ცოდნა და შემოქმედებითი აზროვნებაა.
ტალახაძე მაგალითად ესტონეთს ასახელებს, რომელიც ტერიტორიულად საქართველოზე მცირე ქვეყანაა, თუმცა ბოლო ათწლეულებში ერთ-ერთ ყველაზე წარმატებულ ტექნოლოგიურ ეკოსისტემად ჩამოყალიბდა. მისი თქმით, სწორედ ესტონეთში შეიქმნა Skype, მოგვიანებით კი ისეთი ცნობილი ტექნოლოგიური კომპანიები, როგორიცაა Bolt და Wise. ასევე, ქვეყნის წარმატებულ ციფრულ პროდუქტებს შორის ასახელებს ვიდეოთამაშს Disco Elysium, რომელმაც საერთაშორისო აღიარება მოიპოვა.
პოსტის ავტორის აზრით, თანამედროვე მსოფლიოში ყველაზე ძვირფასი რესურსი ნავთობი, ლითონი ან სხვა ბუნებრივი სიმდიდრე აღარ არის. მისი შეფასებით, ეკონომიკური ღირებულების შექმნის მთავარი წყარო სულ უფრო მეტად იდეები, ინტელექტი და ინოვაციური ტექნოლოგიები ხდება.
ამ კონტექსტში იგი განსაკუთრებულ ყურადღებას ამახვილებს ციფრული გართობის ინდუსტრიაზე, მათ შორის ვიდეოთამაშებზე, ანიმაციაზე, ვირტუალურ რეალობასა და კინოსთვის შექმნილ ვიზუალურ ეფექტებზე. ტალახაძის თქმით, მხოლოდ ვიდეოთამაშების ინდუსტრიის წლიური შემოსავლები უკვე აღემატება ერთად აღებული კინოინდუსტრიისა და მუსიკალური ინდუსტრიის შემოსავლებს.
მისი შეფასებით, საქართველოსთვის განსაკუთრებით საინტერესოა ისეთი მიმართულებები, როგორიცაა:
- პროგრამული უზრუნველყოფისა და აპლიკაციების შექმნა;
- ციფრული სერვისები და ტექნოლოგიური პროდუქტები;
- ხელოვნურ ინტელექტზე დაფუძნებული სტარტაპები;
- ვიდეოთამაშების ინდუსტრია;
- ანიმაცია და ვიზუალური ეფექტები;
- ვირტუალური და გაფართოებული რეალობის ტექნოლოგიები.
ტალახაძე მიიჩნევს, რომ ამ სფეროების განვითარების უპირატესობა ის არის, რომ მათ არ სჭირდება მილიარდობით დოლარის ღირებულების საწარმოო ინფრასტრუქტურა, მძიმე მრეწველობა ან ძვირადღირებული ბუნებრივი რესურსები. მისი თქმით, მთავარი კაპიტალი ადამიანური ცოდნა, ინტერნეტი და შემოქმედებითი პოტენციალია.
პოსტის ავტორი ასევე აღნიშნავს, რომ ტექნოლოგიური ინდუსტრიის განვითარება არა მხოლოდ ეკონომიკური, არამედ კულტურული მნიშვნელობის მატარებელია. მისი შეფასებით, ქართული კულტურის, ისტორიისა და იდენტობის საფუძველზე შექმნილი ციფრული პროდუქტები საერთაშორისო ბაზარზე უნიკალური და კონკურენტუნარიანი შეიძლება გახდეს.
ამასთან, იგი სახელმწიფოს მიმართავს მოწოდებით, რომ ტექნოლოგიური სექტორისთვის შეიქმნას უფრო ხელსაყრელი გარემო, მათ შორის საგადასახადო შეღავათების, საგანმანათლებლო პროგრამებისა და სტარტაპების მხარდამჭერი მექანიზმების საშუალებით.
ტალახაძის აზრით, მნიშვნელოვანია, რომ ნიჭიერ ახალგაზრდებს საკუთარი იდეების განხორციელებისთვის ქვეყნის დატოვება არ უწევდეთ და საერთაშორისო ბაზარზე გასვლა საქართველოდანვე შეძლონ.
პოსტის მნიშვნელოვანი ნაწილი კერძო ინვესტორებისა და ბიზნესის როლსაც ეხება. ავტორი მიიჩნევს, რომ ტექნოლოგიური პროექტების დაფინანსება ხშირად გაცილებით მაღალი პოტენციური უკუგების მატარებელია, ვიდრე ტრადიციული ბიზნესმოდელები და წარმატებული ქართული აპლიკაცია, ვიდეოთამაში ან ტექნოლოგიური პროდუქტი ქვეყანას მილიონობით დოლარის უცხოურ შემოსავალს მოუტანს.
მაგალითისთვის იგი ქართულ სამედიცინო ტექნოლოგიურ კომპანიას „ელიქსს“ და მის მიერ შექმნილ პროდუქტ „არონს“ ასახელებს, რომელიც, მისი შეფასებით, საერთაშორისო მნიშვნელობის ტექნოლოგიური პროდუქტის შექმნის შესაძლებლობას ადასტურებს.
მსოფლიო პრაქტიკა მართლაც აჩვენებს, რომ მცირე სახელმწიფოებს შეუძლიათ მნიშვნელოვანი წარმატების მიღწევა ციფრულ ეკონომიკაში. OECD-ისა და ევროკომისიის მონაცემებით, ესტონეთი, ირლანდია, ფინეთი, სინგაპური და ისრაელი იმ ქვეყნებს შორის არიან, რომლებმაც ეკონომიკური ზრდის მნიშვნელოვანი ნაწილი სწორედ მაღალტექნოლოგიურ სექტორებსა და ინოვაციებზე დააფუძნეს.
ექსპერტების შეფასებით, საქართველოსაც აქვს პოტენციალი, განავითაროს IT სექტორი, განსაკუთრებით პროგრამული უზრუნველყოფის, ხელოვნური ინტელექტის, ბიზნესპროცესების აუთსორსინგის, ციფრული მედიისა და კრეატიული ინდუსტრიების მიმართულებით. თუმცა ამისთვის აუცილებელია განათლების სისტემის ადაპტირება, კვალიფიციური კადრების მომზადება, საინვესტიციო გარემოს გაუმჯობესება და საერთაშორისო ბაზრებთან ინტეგრაციის გაძლიერება.
სწორედ ამ საკითხებზე ამახვილებს ყურადღებას ვახტანგ ტალახაძე საკუთარ პოსტშიც და აღნიშნავს, რომ საქართველოს მთავარი რესურსი შეიძლება სწორედ ადამიანების ცოდნა, ნიჭი და ინოვაციური იდეები აღმოჩნდეს.
