ხელოვნური ინტელექტის შემდეგი დიდი ბრძოლა ეკრანიდან რეალურ სამყაროში გადადის. თუ ბოლო წლები ჩატბოტების, ტექსტის გენერირების, პროგრამირების ავტომატიზაციისა და საოფისე პროდუქტიულობის ზრდის ეპოქად იქცა, ახლა ტექნოლოგიური გიგანტების მთავარი მიზანი ე.წ. ფიზიკური AI ხდება, ანუ სისტემები, რომლებიც მხოლოდ პასუხებს კი არ წერენ, არამედ ხედავენ გარემოს, სწავლობენ მოძრაობას, იყენებენ ხელსაწყოებს და რეალურ სივრცეში მოქმედებენ. სწორედ ამ კონტექსტში ექცევა ყურადღების ცენტრში ჯეფ ბეზოსის საიდუმლოებით მოცული Project Prometheus, რომელიც ხელოვნური ინტელექტის გამოყენებას ინჟინერიაში, წარმოებაში, ავტომობილებში, აეროკოსმოსურ სექტორსა და რთულ ფიზიკურ პროცესებში გეგმავს.

Reuters-ის ცნობით, ჯეფ ბეზოსი Project Prometheus-ში თანააღმასრულებელი დირექტორის როლით დაბრუნდა, რაც მისთვის პირველი ოფიციალური ოპერაციული პოზიციაა 2021 წელს Amazon-ის ხელმძღვანელობიდან წასვლის შემდეგ. კომპანია, რომლის თანადამფუძნებელიც ფიზიკოსი და ქიმიკოსი ვიკ ბაჯაჯია, საწყის ეტაპზევე 6.2 მილიარდი დოლარით დაფინანსდა და ერთ-ერთ ყველაზე კარგად კაპიტალიზებულ ადრეულ AI სტარტაპად იქცა. პროექტი მიზნად ისახავს ხელოვნური ინტელექტის გამოყენებას კომპიუტერების, ავტომობილების, კოსმოსური ტექნიკისა და სამრეწველო წარმოების მიმართულებით.

Project Prometheus-ის მნიშვნელობა იმაშია, რომ ის AI-ის ახალ ეტაპს ასახავს. ტრადიციული ენობრივი მოდელები ძირითადად ინტერნეტში არსებულ ტექსტებზე, კოდზე და გამოსახულებებზე სწავლობენ. ფიზიკურ AI-ს კი რეალური გარემოს, მოძრაობის, მასალების, ხელსაწყოების, ტემპერატურის, ხახუნის, სიმძიმისა და წარმოების პროცესების გაგება სჭირდება. ეს ბევრად რთული ამოცანაა, რადგან ფიზიკურ სამყაროში შეცდომა მხოლოდ არასწორი პასუხი არ არის. შეცდომამ შეიძლება მანქანა, საწარმოო ხაზი, ავტომობილი ან რობოტი დააზიანოს.

ამიტომაც, ფიზიკური AI-ის განვითარება პირდაპირ უკავშირდება სიმულაციებს, რობოტიკას, სენსორებს, ჩიპებს და მონაცემთა ახალ ტიპებს. NVIDIA უკვე ამ მიმართულებით ქმნის Cosmos-ის მსგავს მოდელებს, რომლებიც ფიზიკური AI-ისთვის ვიდეოზე, გამოსახულებაზე და მრავალკამერიან სიმულაციებზე დაფუძნებულ გარემოს ქმნიან. კომპანიის განმარტებით, ასეთი მოდელები დეველოპერებს საშუალებას აძლევს, შექმნან რობოტზე მორგებული სიმულაციები და დახურული ციკლის ტესტირების გარემოები.

ბიზნესის თვალსაზრისით, ეს ნიშნავს, რომ ხელოვნური ინტელექტის ბაზარი მხოლოდ პროგრამულ უზრუნველყოფაზე აღარ იქნება მიბმული. მომდევნო ეტაპი შეეხება საწარმოო ხაზებს, საწყობებს, ლოგისტიკას, საავტომობილო ინდუსტრიას, აეროკოსმოსურ ინჟინერიას, ფარმაცევტულ კვლევებსა და მომსახურების სფეროს. Reuters-ის ცნობით, იაპონური კომპანიების მესამედი უკვე იყენებს ან განიხილავს AI რობოტების დანერგვას, ხოლო ტრანსპორტის წარმოების სექტორში ეს მაჩვენებელი 80 პროცენტამდე აღწევს. მათი მთავარი გამოყენება წარმოებას, სახიფათო სამუშაოებსა და მომხმარებელთან ურთიერთობას უკავშირდება.

ამ ტენდენციას აძლიერებს მუშახელის დეფიციტიც. იაპონია, გერმანია, სამხრეთი კორეა, ამერიკის შეერთებული შტატები და ევროპის მრავალი ქვეყანა დაბერებული მოსახლეობისა და კადრების ნაკლებობის პრობლემას ეჯახება. ასეთ გარემოში რობოტიკა და ფიზიკური AI მხოლოდ ტექნოლოგიური ფუფუნება აღარ არის. ის ხდება ეკონომიკური აუცილებლობა, რომელიც კომპანიებს საშუალებას აძლევს, წარმოება შეინარჩუნონ, ხარჯები შეამცირონ და ადამიანური რესურსის დეფიციტი ნაწილობრივ შეავსონ.

რობოტიკის ბაზარი უკვე სწრაფად იზრდება. International Federation of Robotics-ის მონაცემებით, 2024 წელს მსოფლიოში 542 ათასი ახალი ინდუსტრიული რობოტი დამონტაჟდა, რაც ათი წლის წინანდელ მაჩვენებელზე ორჯერ მეტია. ევროპაში 2024 წელს 85 ათასი რობოტი დამონტაჟდა, ხოლო ევროპული დანადგარების 80 პროცენტი ევროკავშირზე მოდიოდა. ეს აჩვენებს, რომ ავტომატიზაცია უკვე გლობალური წარმოების კონკურენტუნარიანობის ერთ-ერთ მთავარ ფაქტორად იქცა.

ამ ფონზე Project Prometheus-ის სტრატეგია შეიძლება უფრო ფართო ინდუსტრიული ტრანსფორმაციის ნაწილად განვიხილოთ. Financial Times-ის ინფორმაციით, ბეზოსის AI ლაბორატორია 2026 წლის აპრილში 38 მილიარდ დოლარამდე შეფასების ახალ დაფინანსებაზე მუშაობდა, ხოლო Rothschild and Co-ს მიმოხილვაში აღნიშნულია, რომ აპრილში Project Prometheus-მა დამატებით 10 მილიარდი დოლარი მოიზიდა, JP Morgan-ისა და BlackRock-ის მონაწილეობით. იმავე წყაროს მიხედვით, პროექტი რეალურ ექსპერიმენტულ მონაცემებზე, რობოტულ ურთიერთქმედებებსა და საინჟინრო სამუშაო პროცესებზე გაწვრთნილ მოდელებს ავითარებს.

ანალიტიკოსები, ტექნოლოგიური ექსპერტები და ინდუსტრიული ეკონომიკის სპეციალისტები მიიჩნევენ, რომ ფიზიკური AI შესაძლოა უფრო ძვირადღირებული და უფრო გავლენიანი ბაზარი გახდეს, ვიდრე ჩატბოტების პირველი ტალღა. მათი შეფასებით, თუ გენერაციული AI ოფისის პროდუქტიულობას ზრდის, ფიზიკური AI პირდაპირ ეხება იმას, როგორ იწარმოება მანქანები, მედიკამენტები, ელექტრონიკა, რაკეტები, საყოფაცხოვრებო ტექნიკა და ინფრასტრუქტურული კომპონენტები. ეს უკვე მთლიანი ეკონომიკის პროდუქტიულობის საკითხია.

თუმცა, რისკებიც დიდია. პირველ რიგში, ასეთი სისტემების შექმნა უზარმაზარ კაპიტალს მოითხოვს. საჭიროა მონაცემთა ცენტრები, ჩიპები, რობოტული პლატფორმები, სენსორები, უსაფრთხოების სისტემები, სიმულაციები და რეალურ გარემოში ტესტირება. მეორე მხრივ, იზრდება შრომის ბაზრის შოკის რისკი. Goldman Sachs-ის შეფასებით, ხელოვნური ინტელექტის გავლენის ქვეშ გლობალურად 300 მილიონამდე სამუშაო ადგილის ეკვივალენტი შეიძლება მოექცეს, თუმცა კვლევა ასევე მიუთითებს, რომ AI ახალი სამუშაო ადგილების შექმნასაც შეუწყობს ხელს, განსაკუთრებით მონაცემთა ცენტრების, ენერგეტიკისა და ტექნოლოგიური ინფრასტრუქტურის მიმართულებით.

ფიზიკური AI-ს შემთხვევაში ეს დილემა კიდევ უფრო მწვავეა. თუ ჩატბოტები პირველ რიგში ტექსტთან, კოდთან და ოფისის პროცესებთან მუშაობენ, რობოტული AI შეეხება ქარხნის მუშებს, საწყობის პერსონალს, მძღოლებს, ტექნიკოსებს, ოპერატორებს და მომსახურების სფეროს ნაწილს. ამიტომ, სახელმწიფოებისთვის მთავარი გამოწვევა იქნება არა მხოლოდ ინოვაციის წახალისება, არამედ გადამზადების, სოციალური დაცვისა და ახალი ინდუსტრიული პოლიტიკის შექმნა.

Project Prometheus-ის საიდუმლოებით მოცულობა ამ ინტერესს კიდევ უფრო ზრდის. კომპანიას ჯერ არ წარმოუდგენია ფართო საჯარო პროდუქტი, თუმცა მის გარშემო დაგროვილი კაპიტალი, ბეზოსის პირადი ჩართულობა და წამყვანი AI ლაბორატორიებიდან გადმობირებული კადრები მიანიშნებს, რომ ბაზარი ფიზიკურ AI-ს მომავალ დიდ ტექნოლოგიურ პლატფორმად აღიქვამს. The Guardian-ის მიხედვით, პროექტმა უკვე მოიზიდა დაახლოებით 100 თანამშრომელი OpenAI-დან, DeepMind-იდან და Meta-დან, რაც ადრეულ ეტაპზე ძლიერი სამეცნიერო გუნდის შექმნის მცდელობაზე მიუთითებს.

საბოლოოდ, „პრომეთე“ მხოლოდ ერთი სტარტაპის ისტორია არ არის. ის გვაჩვენებს, როგორ გადადის ხელოვნური ინტელექტის გლობალური კონკურენცია ციფრული ტექსტებიდან ფიზიკურ ეკონომიკაში. მომდევნო წლებში გამარჯვებული იქნება არა მხოლოდ ის კომპანია, რომელიც უკეთეს ჩატბოტს შექმნის, არამედ ის, ვინც AI-ს ქარხანაში, ლაბორატორიაში, საწყობში, ავტომობილში, კოსმოსურ ინჟინერიასა და ყოველდღიურ ფიზიკურ სამუშაოში ეფექტიანად გადაიტანს. სწორედ ამიტომ, Project Prometheus-ის გარშემო დაწყებული ბრძოლა შეიძლება ხელოვნური ინტელექტის ახალი ინდუსტრიული ეპოქის დასაწყისი აღმოჩნდეს.

Project Prometheus-ის საწყისი დაფინანსება დაახლოებით 6.2 მილიარდ დოლარს შეადგენს, რაც მას ხელოვნური ინტელექტის სფეროში ერთ-ერთ ყველაზე მსხვილად დაფინანსებულ ადრეულ სტარტაპად აქცევს. მოგვიანებით კომპანიამ დამატებითი, დაახლოებით 10 მილიარდ დოლარიანი საინვესტიციო რაუნდიც დაიწყო, რის შემდეგაც მისი შეფასება დაახლოებით 38 მილიარდ დოლარამდე გაიზარდა. პროექტის მთავარი ფინანსური მხარდამჭერი თავად Jeff Bezos-ია, თუმცა დაფინანსებაში მონაწილეობენ ისეთი მსხვილი საინვესტიციო ჯგუფებიც, როგორებიცაა BlackRock, JPMorgan, DST Global და ARCH Venture Partners. Reuters-ის ინფორმაციით, ბეზოსი პარალელურად ცდილობს ახლო აღმოსავლეთისა და აზიის საინვესტიციო ფონდებიდან დამატებით დაახლოებით 100 მილიარდ დოლარამდე კაპიტალის მოზიდვას, რათა ხელოვნურ ინტელექტზე დაფუძნებული სამრეწველო და ტექნოლოგიური ეკოსისტემა შექმნას. ანალიტიკოსები და ტექნოლოგიური სექტორის სპეციალისტები აღნიშნავენ, რომ ასეთი მასშტაბის დაფინანსება აჩვენებს, რამდენად დიდ ეკონომიკურ პოტენციალს ხედავენ ინვესტორები ე.წ. „ფიზიკურ AI“-ში, რომელიც მომავალში საწარმოო ხაზებს, რობოტიკას, ავტომობილებს, ლოგისტიკასა და სამრეწველო პროცესებს შეცვლის.

წყაროები: