იაპონია კოსმოსური ენერგეტიკის სფეროში ერთ-ერთ ყველაზე ამბიციურ და ფუტურისტულ პროექტზე მუშაობას აგრძელებს — საუბარია sogenannte „Luna Ring“-ზე, რომელიც მთვარის ეკვატორის გარშემო მზის პანელების გიგანტური რგოლის შექმნას ითვალისწინებს. პროექტის მიზანია, კოსმოსში უწყვეტად მიღებული მზის ენერგია მიკროტალღური ან ლაზერული სისტემების მეშვეობით დედამიწაზე გადაიგზავნოს და გლობალური ენერგეტიკული კრიზისის გრძელვადიან ალტერნატივად იქცეს.
კონცეფცია პირველად იაპონურმა საინჟინრო გიგანტმა Shimizu Corporation-მა წარადგინა, თუმცა ბოლო წლებში პროექტის მიმართ ინტერესი მნიშვნელოვნად გაიზარდა, განსაკუთრებით ენერგეტიკული უსაფრთხოების, კლიმატის ცვლილებებისა და ხელოვნური ინტელექტის ეპოქაში მზარდი ელექტროენერგიის მოთხოვნის ფონზე. პროექტის მიხედვით, მთვარის ეკვატორის გასწვრივ დაახლოებით 11 000-კილომეტრიანი მზის პანელების სარტყელი უნდა აშენდეს, რომელიც მუდმივად მიიღებს მზის ენერგიას — ატმოსფეროს, ღრუბლებისა და ღამის ციკლის გარეშე.
მეცნიერების შეფასებით, იდეის მთავარი უპირატესობა სწორედ უწყვეტი ენერგოგენერაციაა. დედამიწაზე მზის ენერგია ამინდზე, სეზონებსა და დღის მონაკვეთზეა დამოკიდებული, მაშინ როდესაც კოსმოსში მზის გამოსხივება პრაქტიკულად მუდმივია. პროექტის ფარგლებში მიღებული ენერგია მიკროტალღურ სხივებად ან ლაზერულ ენერგიად უნდა გარდაიქმნას და შემდეგ დედამიწაზე სპეციალურ მიმღებ სადგურებში გადაიგზავნოს, სადაც ის ისევ ელექტროენერგიად გარდაიქმნება.
პარალელურად, იაპონია უკვე ამზადებს რეალურ სატესტო მისიასაც. ქვეყანა 2026 წელს გეგმავს მცირე ზომის თანამგზავრის — OHISAMA-ს — გაშვებას, რომელიც კოსმოსიდან დედამიწაზე მზის ენერგიის უსადენოდ გადაცემის ტექნოლოგიას გამოცდის. პროექტს მხარს უჭერს იაპონიის ეკონომიკის, ვაჭრობისა და მრეწველობის სამინისტრო, ხოლო ტექნოლოგიურ განვითარებაში ჩართულია Japan Space Systems.
OHISAMA-ს მისია შედარებით მცირე მასშტაბის იქნება — თავდაპირველად მხოლოდ დაახლოებით 1 კილოვატი ენერგიის გადაცემა იგეგმება, თუმცა მეცნიერები მას ტექნოლოგიური გარდატეხის პირველ ნაბიჯად მიიჩნევენ. სპეციალისტების შეფასებით, თუ კოსმოსიდან ენერგიის ეფექტიანი გადაცემა რეალურად დადასტურდება, ეს შეიძლება გახდეს მომავალი მრავალგიგავატიანი კოსმოსური ენერგოსადგურების საფუძველი.
პროექტი განსაკუთრებულ ყურადღებას იაპონიაში 2011 წლის ფუკუშიმის ატომური კატასტროფა-ს შემდეგ იპყრობს. ატომური ენერგეტიკის მიმართ საზოგადოების დამოკიდებულების ცვლილებამ და ენერგოიმპორტზე ქვეყნის ძლიერმა დამოკიდებულებამ ტოკიო ალტერნატიული ენერგიის გრძელვადიანი წყაროების ძიებისკენ უბიძგა. იაპონია დღეს საკუთარი ენერგორესურსების დაახლოებით 90%-ს იმპორტით იღებს, რის გამოც ენერგეტიკული დამოუკიდებლობა ქვეყნის ერთ-ერთ მთავარ სტრატეგიულ მიზნად რჩება.
თუმცა პროექტი უზარმაზარ ტექნოლოგიურ და ფინანსურ გამოწვევებსაც აწყდება. მეცნიერები აღნიშნავენ, რომ ჯერ არ არსებობს ისეთი მასშტაბის კოსმოსური ინფრასტრუქტურის შექმნის ტექნოლოგია, რომელიც მთვარეზე მილიონობით მზის პანელის განთავსებას შეძლებს. პროექტისთვის საჭირო იქნება რობოტიზებული მშენებლობა, მთვარის ზედაპირზე მასალების გადამუშავება, ზუსტი ენერგეტიკული გადაცემა და კოსმოსური ლოგისტიკის სრულიად ახალი სისტემა.
ექსპერტების ნაწილი სკეპტიკურადაც უყურებს იდეას. NASA-სა და სხვადასხვა საერთაშორისო კვლევითი ცენტრების შეფასებით, კოსმოსური მზის ენერგია დედამიწაზე არსებული განახლებადი ენერგიის წყაროებთან შედარებით ჯერ კიდევ ძალიან ძვირი შეიძლება აღმოჩნდეს. მთავარი პრობლემებია გაშვების ხარჯები, ორბიტალური ინფრასტრუქტურის მოვლა და ენერგიის გადაცემის დანაკარგები. მიუხედავად ამისა, ტექნოლოგიური პროგრესი, მსუბუქი მასალები, ხელოვნური ინტელექტი და კოსმოსური კომპანიების მიერ გაშვების ფასების შემცირება ამ მიმართულებას უფრო რეალისტურს ხდის.
ანალიტიკოსები და ენერგეტიკული სექტორის სპეციალისტები მიიჩნევენ, რომ კოსმოსური მზის ენერგია XXI საუკუნის ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვანი ტექნოლოგიური რბოლის მიმართულებად ყალიბდება. მათი შეფასებით, მომავალში სწორედ ის ქვეყნები მიიღებენ სტრატეგიულ უპირატესობას, რომლებიც კოსმოსური ენერგეტიკის, ხელოვნური ინტელექტისა და ორბიტალური ინფრასტრუქტურის განვითარებაში ლიდერობას შეძლებენ.
ექსპერტების ნაწილი ასევე აღნიშნავს, რომ „Luna Ring“ შესაძლოა მხოლოდ ენერგეტიკული პროექტი არ იყოს — ის გლობალური ეკონომიკისა და გეოპოლიტიკის მომავალი მოდელის სიმბოლოდაც განიხილება, სადაც ენერგია უკვე არა მიწიდან, არამედ პირდაპირ კოსმოსიდან მოვა.
წყაროები:
- Shimizu Corporation — Luna Ring
https://www.shimz.co.jp/en/topics/dream/content02/ - Reuters
https://www.reuters.com - The Jerusalem Post
https://www.jpost.com/science/article-892366 - Economic Times
https://m.economictimes.com/news/new-updates/japan-plans-giant-11000-km-solar-ring-around-the-moon-to-send-limitless-energy-to-earth-how-futuristic-project-would-work/articleshow/131035762.cms - Japan Space Systems
https://www.jspacesystems.or.jp - NASA Space-Based Solar Power Research
https://www.nasa.gov - National Space Society
https://nss.org/japan-tackles-clean-energy-from-space/ - Nature Energy
https://www.nature.com/nenergy/ - arXiv — Space-based Solar Power
https://arxiv.org/abs/2206.08373
