საქართველოს ეროვნული ბანკი ინფლაციის მიზნობრივ მაჩვენებელთან დაბრუნების ვადას კიდევ ერთხელ წევს. თუ რამდენიმე თვის წინ რეგულატორი ვარაუდობდა, რომ ინფლაცია 3%-იან სამიზნესთან უფრო სწრაფად მიუახლოვდებოდა, ახლა პროგნოზი უკვე 2027 წელზეა გადატანილი. ეროვნული ბანკის შეფასებით, მიმდინარე ინფლაციური წნეხის მთავარი წყარო გლობალური ფაქტორებია, განსაკუთრებით კი ენერგორესურსების გაძვირება და ახლო აღმოსავლეთში მიმდინარე გეოპოლიტიკური დაძაბულობა. თუმცა ეკონომისტების ნაწილი მიიჩნევს, რომ პრობლემა მხოლოდ საგარეო ფაქტორებით არ აიხსნება და ინფლაციის შენელების პროცესი გაცილებით რთული იქნება, ვიდრე ამას ოფიციალური პროგნოზები ვარაუდობს.

საქსტატის მონაცემებით, 2026 წლის მაისში წლიურმა ინფლაციამ 5.7% შეადგინა. მიუხედავად იმისა, რომ მაჩვენებელი აპრილთან შედარებით მცირედით შემცირდა, ის მაინც თითქმის ორჯერ აღემატება ეროვნული ბანკის 3%-იან სამიზნეს. ინფლაციის შემცირების ტენდენცია გარკვეულ ოპტიმიზმს ქმნის, თუმცა ეკონომისტები აღნიშნავენ, რომ ეს ჯერ კიდევ არ ნიშნავს ფასების სტაბილურობის აღდგენას.

ეროვნული ბანკის პირველი ვიცე-პრეზიდენტის, ეკატერინე მიქაბაძის განცხადებით, ინფლაციის ზრდაზე გადამწყვეტი გავლენა ნავთობისა და სხვა ენერგორესურსების გაძვირებამ მოახდინა. მართლაც, საერთაშორისო ბაზრებზე ნავთობის ფასმა მაისსა და ივნისში მნიშვნელოვანი მერყეობა განიცადა. საერთაშორისო სავალუტო ფონდისა და მსოფლიო ბანკის შეფასებით, ახლო აღმოსავლეთში არსებული დაძაბულობა გლობალური ინფლაციის ერთ-ერთ მთავარ რისკად რჩება. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ჰორმუზის სრუტე, საიდანაც მსოფლიოს ნავთობის მნიშვნელოვანი ნაწილი გადის. ნებისმიერი შეფერხება ამ დერეფანში ავტომატურად ზრდის ენერგორესურსების ფასებს და საბოლოოდ გავლენას ახდენს იმპორტდამოკიდებულ ქვეყნებზე, მათ შორის საქართველოზეც.

საქართველოს ეკონომიკის სპეციფიკა სწორედ იმაში მდგომარეობს, რომ ქვეყანა მნიშვნელოვანწილად დამოკიდებულია იმპორტირებულ საწვავზე, ბუნებრივ აირზე, სურსათსა და სამომხმარებლო საქონელზე. შესაბამისად, საერთაშორისო ფასების ცვლილება ადგილობრივ ბაზარზე შედარებით სწრაფად აისახება. ეროვნული ბანკის მონეტარული პოლიტიკა გარკვეულწილად ამცირებს შიდა მოთხოვნას, თუმცა გარე შოკების სრულად განეიტრალება პრაქტიკულად შეუძლებელია.

ეკონომისტების ნაწილი მიიჩნევს, რომ ინფლაციის კლების პროცესი გაგრძელდება. მათი შეფასებით, ბოლო წლების განმავლობაში განხორციელებულმა მკაცრმა მონეტარულმა პოლიტიკამ, მაღალი საპროცენტო განაკვეთების გამოყენებამ და ფინანსური სისტემის სტაბილურობამ ინფლაციური მოლოდინების კონტროლი შესაძლებელი გახადა. ამ პოზიციას იზიარებს ეკონომისტი აკაკი ცომაიაც, რომლის შეფასებით, თუ ახალი საგარეო შოკები არ განვითარდა, ინფლაცია ეტაპობრივად შემცირდება და სამიზნე მაჩვენებელს მიუახლოვდება.

თუმცა არსებობს განსხვავებული ხედვაც. ანალიტიკოსების ნაწილი ყურადღებას ამახვილებს იმაზე, რომ ინფლაციის ოფიციალური მაჩვენებელი ხშირად ვერ ასახავს იმ ფასობრივ წნეხს, რომელსაც მომხმარებელი ყოველდღიურ ცხოვრებაში გრძნობს. განსაკუთრებით ეს ეხება სურსათს, საცხოვრებელ ხარჯებსა და ყოველდღიური მოხმარების პროდუქტებს. მათი შეფასებით, ტურისტული სეზონის დაწყება, მომსახურების სექტორში მოთხოვნის ზრდა და საერთაშორისო ბაზრებზე არსებული გაურკვევლობა ფასების შემცირების პროცესს მნიშვნელოვნად შეაფერხებს.

საინტერესოა, რომ ინფლაციის თემა მხოლოდ ფასების ზრდას არ უკავშირდება. ის პირდაპირ მოქმედებს ბიზნესის ფინანსურ მდგომარეობაზე, ინვესტიციებზე, დაკრედიტებაზე და ეკონომიკურ ზრდაზე. როდესაც ინფლაცია მაღალია, იზრდება სესხების ღირებულება, ბიზნესის საოპერაციო ხარჯები და ინვესტორების გაურკვევლობაც. სწორედ ამიტომ ეროვნული ბანკები მსოფლიოს მასშტაბით ინფლაციას ერთ-ერთ მთავარ ეკონომიკურ გამოწვევად მიიჩნევენ.

საერთაშორისო სავალუტო ფონდის უახლესი პროგნოზით, 2026 წელს გლობალური ინფლაცია შემცირების ტრაექტორიას შეინარჩუნებს, თუმცა მსოფლიოს უმეტეს რეგიონში სამიზნე მაჩვენებლებთან დაბრუნება მოსალოდნელზე ნელი იქნება. ევროპის ცენტრალური ბანკი, ამერიკის ფედერალური სარეზერვო სისტემა და ინგლისის ბანკიც მსგავს გამოწვევებზე საუბრობენ. ფაქტობრივად, საქართველო იმავე პრობლემის წინაშე დგას, რომლის წინაშეც მსოფლიოს ბევრი ქვეყანა აღმოჩნდა: ინფლაცია კლებას იწყებს, მაგრამ მისი სრულად კონტროლი რთული რჩება.

ფინანსური თვალსაზრისით, ინფლაციის შემცირება სახელმწიფო ბიუჯეტისთვისაც მნიშვნელოვანია. ფინანსური თვალსაზრისით, ინფლაციის შემცირება სახელმწიფო ფინანსებისთვისაც მნიშვნელოვანია. 2026 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტი 28.7 მილიარდ ლარზე მეტს შეადგენს. მაღალი ინფლაცია ზრდის სახელმწიფო შესყიდვებისა და სხვადასხვა საბიუჯეტო პროგრამის ხარჯებს, ხოლო გარკვეულ შემთხვევებში ვალის მომსახურების ღირებულებაზეც ახდენს გავლენას. ეკონომისტების შეფასებით, ფასების სტაბილურობა ქვეყნის ფისკალური და ეკონომიკური მდგრადობის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი წინაპირობაა.

ექსპერტების შეფასებით, 2027 წლამდე ინფლაციის ტრაექტორიას სამი მთავარი ფაქტორი განსაზღვრავს. პირველი არის საერთაშორისო ენერგეტიკული ბაზარი და ნავთობის ფასები. მეორე, ლარის კურსის დინამიკა. მესამე კი გლობალური ეკონომიკური გარემო, მათ შორის სავაჭრო პარტნიორ ქვეყნებში ეკონომიკური ზრდისა და მოთხოვნის ტემპი. თუ ეს ფაქტორები ხელსაყრელი იქნება, ინფლაციის 3%-იან მიზანთან დაბრუნება რეალისტური გახდება. თუ გლობალური რისკები შენარჩუნდება, ეროვნული ბანკის პროგნოზის გადახედვა მომავალშიც არ არის გამორიცხული.

საბოლოოდ, ინფლაციის მიზნობრივ მაჩვენებელთან დაბრუნების ვადის კიდევ ერთი წლით გადატანა მიუთითებს, რომ ფასების სტაბილურობის აღდგენა საქართველოშიც და მსოფლიოშიაც გაცილებით რთული პროცესია, ვიდრე რამდენიმე წლის წინ ჩანდა. ინფლაცია უკვე აღარ არის მხოლოდ მონეტარული პოლიტიკის საკითხი. მასზე ერთდროულად მოქმედებს ენერგეტიკა, გეოპოლიტიკა, საერთაშორისო ვაჭრობა, ტურიზმი, ლოგისტიკა და მომხმარებლის მოლოდინები. სწორედ ამიტომ 2027 წელი შეიძლება იქცეს იმ ტესტად, რომელიც აჩვენებს, შეძლებს თუ არა საქართველოს ეკონომიკა საბოლოოდ დაბრუნდეს დაბალი და სტაბილური ინფლაციის გარემოში.

წყაროები: