საქართველოს სასაწყობე ბაზარი სწრაფი ზრდის ეტაპზე გადავიდა. ქვეყანაში სასაწყობე ფართების საერთო მოცულობა 1.77 მილიონ კვადრატულ მეტრს შეადგენს, თუმცა თანამედროვე სტანდარტების შესაბამისი დიდი საწყობების მიწოდება კვლავ შეზღუდულია. დეფიციტმა იჯარის ღირებულება გაზარდა და მსხვილი კომპანიებისთვის საკუთარი სადისტრიბუციო ცენტრების მშენებლობა უფრო მიმზიდველი გახადა.
Galt & Taggart-ის მონაცემებით, სასაწყობე ფართების დაახლოებით 71% თბილისშია თავმოყრილი. დედაქალაქზე 1.26 მილიონი კვადრატული მეტრი მოდის, ბათუმზე 340 ათასი, ფოთზე კი 170 ათასი კვადრატული მეტრი. ეს განაწილება აჩვენებს, რომ ბაზარი ძირითადად სამომხმარებლო ვაჭრობის ცენტრსა და ქვეყნის მთავარ საპორტო ქალაქებშია კონცენტრირებული.
თბილისში საწყობის საშუალო თვიური ქირა ერთ კვადრატულ მეტრზე $6.3-ს შეადგენს, ბათუმში კი $5.4-ს. Galt & Taggart-ის შეფასებით, მაღალ ფასს მოთხოვნის სწრაფი ზრდა და ხარისხიანი ფართების დეფიციტი განაპირობებს. თბილისში მთავარი მამოძრავებელი ფაქტორი გაზრდილი სამომხმარებლო დანახარჯებია, ხოლო ბათუმსა და ფოთში მოთხოვნას ტვირთბრუნვის ზრდა აძლიერებს.
ბაზრის მთავარი პრობლემა მხოლოდ ფართების რაოდენობა არ არის. 2024 წელს დიდი საწყობების მხოლოდ 12% აკმაყოფილებდა A ან A-მინუს კლასის სტანდარტს. სწორედ ამ დეფიციტმა დააჩქარა ახალი პროექტების დაგეგმვა 2025 წლიდან. მაღალი კლასის საწყობი, როგორც წესი, გულისხმობს მაღალ ჭერს, გამართულ სატვირთო მისადგომებს, ტემპერატურისა და ტენიანობის კონტროლის შესაძლებლობას, ხანძარსაწინააღმდეგო სისტემებსა და თანამედროვე მარაგების მართვის ინფრასტრუქტურას.
კვლევის ავტორთა შეფასებით, კომპანიას, რომელსაც მინიმუმ 7 000 კვადრატული მეტრი სასაწყობე სივრცე სჭირდება, არსებულ ფასებში საკუთარი A კლასის ობიექტის აშენება შეიძლება დაქირავებაზე ფინანსურად უფრო ხელსაყრელი გაუხდეს. ამის შედეგად დაგეგმილ მიწოდებაში იზრდება იმ საწყობების წილი, რომლებსაც კომპანიები საკუთარი მოხმარებისთვის აშენებენ და არა გასაქირავებლად.
რატომ იზრდება მოთხოვნა
2025 წელს საქართველოს ტრანსპორტისა და დასაწყობების სექტორის ბრუნვა 9%-ით გაიზარდა და 11.4 მილიარდ ლარს მიაღწია. სექტორის წილი ქვეყნის ეკონომიკაში დაახლოებით 6%–7%-ის ფარგლებშია. მოთხოვნას ზრდის საცალო ვაჭრობა, იმპორტის მოცულობა, საპორტო ტვირთბრუნვა, ელექტრონული კომერცია და ბიზნესის სურვილი, მიწოდების ჯაჭვები უფრო სწრაფი და სტაბილური გახადოს.
Galt & Taggart-ის შეფასებით, საქართველოში კომპანიების უმეტესობა საკუთარ ლოგისტიკას ჯერ ისევ დამოუკიდებლად მართავს. მესამე მხარის ლოგისტიკური მომსახურება, ე.წ. 3PL, განვითარების ადრეულ ეტაპზეა. ამ ბაზარს ზრდის შესაძლებლობა აქვს, რადგან მცირე და საშუალო ბიზნესისთვის საკუთარი საწყობის აშენება ხშირად არარენტაბელურია, ხოლო პროფესიონალური ოპერატორის მომსახურება საწყობის, ტრანსპორტირებისა და შეკვეთების მართვის ერთ სისტემაში გაერთიანებას იძლევა.
რას ნიშნავს ეს ბიზნესისთვის
მაღალი ქირა სასაწყობე დეველოპერებისთვის საინვესტიციო შესაძლებლობას ქმნის, თუმცა გამქირავებლისთვის ხელსაყრელი ბაზარი იმპორტიორების, საცალო ქსელებისა და მცირე ბიზნესის საოპერაციო ხარჯებს ზრდის. მთავარი გამოწვევაა არა უბრალოდ ახალი კვადრატული მეტრების დამატება, არამედ თანამედროვე საწყობების განვითარება, პროფესიონალური ლოგისტიკური ოპერატორების გაძლიერება და მიწოდების გეოგრაფიული გაფართოება თბილისს, ბათუმსა და ფოთს მიღმა.
ამ ეტაპზე საჯარო სივრცეში კვლევის შედეგებზე ბიზნესასოციაციების ან დამოუკიდებელი ლოგისტიკის ექსპერტების ფართო, სახელობითი შეფასებები არ გამოქვეყნებულა. ამიტომ ტექსტში შეფასებები მხოლოდ Galt & Taggart-ის ანალიტიკოსებს მიეკუთვნება და სხვა პირებისთვის მოსაზრებები არ არის მიწერილი.
