დიდი ბრიტანეთის ახალი პრემიერ-მინისტრი ენდი ბერნემი ქვეყნის ეკონომიკური და პოლიტიკური მართვის დეცენტრალიზაციას გეგმავს. მისი ხედვა, რომელსაც ბრიტანულ მედიაში ხშირად „მანჩესტერულ მოდელს“ ან „მანჩესტერიზაციას“ უწოდებენ, გულისხმობს ლონდონში თავმოყრილი უფლებამოსილებების ნაწილის რეგიონებისთვის გადაცემას, ადგილობრივი ინვესტიციების წახალისებას და ეკონომიკური ზრდის უფრო თანაბრად განაწილებას.
ბერნემი პრემიერ-მინისტრის თანამდებობას 2026 წლის 20 ივლისს, კირ სტარმერის გადადგომის შემდეგ შეუდგა. მანამდე ის თითქმის ათი წლის განმავლობაში დიდი მანჩესტერის მერი იყო. სწორედ ამ გამოცდილებაზე დაფუძნებით ცდილობს ახალი მთავრობა მანჩესტერში გამოცდილი მიდგომების ეროვნულ დონეზე გავრცელებას.
ახალი მოდელის ერთ-ერთი მთავარი ელემენტია მანჩესტერში მთავრობის ახალი ოფისის, „No 10 North-ის“ გახსნა. ოფისი რეგიონული ეკონომიკური ზრდისა და დეცენტრალიზაციის ერთგვარ საკოორდინაციო ცენტრად არის წარმოდგენილი. იქ პირველი სხდომა განახლებულმა ეროვნულმა ეკონომიკურმა საბჭომ გამართა, რომელშიც მთავრობის წევრები და რეგიონების მერები მონაწილეობდნენ.
ბერნემის ეკონომიკური ხედვა მოიცავს რეგიონებისთვის მეტი ფინანსური და ადმინისტრაციული უფლებამოსილების მინიჭებას, ინფრასტრუქტურაში ინვესტიციების გაზრდას, საცხოვრებელი სახლების მშენებლობას, ინდუსტრიული წარმოების მხარდაჭერას და საზოგადოებრივი მომსახურების ნაწილზე საჯარო კონტროლის გაძლიერებას. მისი მიზანია, ეკონომიკური შესაძლებლობები მხოლოდ ლონდონსა და ინგლისის სამხრეთ-აღმოსავლეთში არ იყოს კონცენტრირებული.
მანჩესტერში ბერნემის ერთ-ერთ მთავარ პროექტად საზოგადოებრივი ტრანსპორტის „Bee Network-ი“ მიიჩნევა. პროექტის ფარგლებში დიდი მანჩესტერი ლონდონის შემდეგ ინგლისის პირველი რეგიონი გახდა, სადაც ავტობუსების ქსელი ადგილობრივი ხელისუფლების რეგულირების ქვეშ დაბრუნდა. სისტემა აერთიანებს ავტობუსებს, ტრამვაის, ველობილიკებსა და საფეხმავლო ინფრასტრუქტურას.
პრემიერობის პირველ დღეებში ბერნემმა ელექტროენერგიის გადასახადებზე დამატებული ღირებულების გადასახადის გაუქმება, ინგლისში ავტობუსით მგზავრობის საფასურის 2 გირვანქა სტერლინგით შეზღუდვა და პაბების, კლუბებისა და ცოცხალი მუსიკის ობიექტებისთვის ქონებასთან დაკავშირებული ბიზნესგადასახადის 20 პროცენტით შემცირება გამოაცხადა. მთავრობა აცხადებს, რომ ეს ნაბიჯები შინამეურნეობებისა და მცირე ბიზნესის ხარჯების შემცირებას ემსახურება.
ამასთან, ეკონომისტები და ბიზნესის წარმომადგენლები აღნიშნავენ, რომ დეცენტრალიზაციის მასშტაბური პროგრამის განხორციელება რთული იქნება. დიდი ბრიტანეთი სუსტი ეკონომიკური ზრდის, მაღალი სახელმწიფო ვალისა და შეზღუდული საბიუჯეტო შესაძლებლობების წინაშე დგას. Reuters-ის ანალიტიკური შეფასებით, მოქალაქეებისთვის ხარჯების შემცირება მოკლევადიან შვებას შექმნის, თუმცა მთავრობის გრძელვადიანი წარმატება პროდუქტიულობისა და კერძო ინვესტიციების ზრდაზე იქნება დამოკიდებული.
ბერნემის მთავრობა პარალელურად ცდილობს ლონდონის ფინანსურ სექტორთან თანამშრომლობის შენარჩუნებას. Reuters-ის ინფორმაციით, ახალი ადმინისტრაცია გეგმავს გააგრძელოს ფინანსური მომსახურების სექტორის ზრდაზე ორიენტირებული რეგულირების პოლიტიკა. ეს მიუთითებს, რომ რეგიონული დეცენტრალიზაციისა და საჯარო კონტროლის გაძლიერების მიუხედავად, მთავრობა კერძო კაპიტალს ეკონომიკური პროგრამის მნიშვნელოვან ნაწილად განიხილავს.
წყაროები:
https://www.reuters.com/world/uk/pledging-rewire-britain-king-north-burnham-becomes-pm-2026-07-19/
