მასშტაბურმა გათიშვამ საქართველოს ენერგოსისტემის სისუსტეები კიდევ ერთხელ გამოაჩინა.
24 ივლისის ღამეს საქართველოს მასშტაბით ელექტროენერგიის ავარიულად გათიშვამ ენერგოსისტემის მდგრადობის საკითხი კვლავ გააქტიურა. ენერგეტიკის სპეციალისტების შეფასებით, შემთხვევამ აჩვენა, რომ ქვეყანას დამატებითი სარეზერვო სიმძლავრეები, ახალი გენერაციის ობიექტები და ენერგიის დამაგროვებელი ინფრასტრუქტურა სჭირდება.
ენერგეტიკის რეგულირების ექსპერტი მიშა ოდიშარია აცხადებს, რომ ავარიის გამომწვევ მიზეზებზე საბოლოო დასკვნის გაკეთება ჯერ ნაადრევია. მისი თქმით, კონკრეტული ობიექტის, მათ შორის ენგურჰესის, ავარიის საწყის მიზეზად დასახელება ოფიციალური მოკვლევის დასრულებამდე არასწორია.
ოდიშარიას განმარტებით, შესაძლებელია გაუმართაობა ენერგოსისტემის სხვა კვანძში წარმოშობილიყო და შემდგომ ენგურჰესის ან სხვა გენერაციის ობიექტების გათიშვა გამოეწვია. ამიტომ აუცილებელია საქართველოს სახელმწიფო ელექტროსისტემის ოფიციალური დასკვნის დალოდება.
რატომ არის ენგურჰესის გათიშვა სისტემისთვის მძიმე
ექსპერტის შეფასებით, საქართველოს ენერგოსისტემის ერთ-ერთი მთავარი გამოწვევა მისი მცირე მასშტაბი და ერთ მსხვილ გენერაციის ობიექტზე მაღალი დამოკიდებულებაა.
ენგურჰესის დადგმული სიმძლავრე დაახლოებით 1 300 მეგავატია, მაშინ როდესაც ქვეყნის პიკური მოხმარება დაახლოებით 2 200 მეგავატს აღწევს. ამ მასშტაბის ობიექტის მოულოდნელი გამორთვა სისტემაში დიდ დეფიციტს ქმნის, რომლის მყისიერად დაბალანსება რთულია.
„პატარა ენერგოსისტემა ვართ და ძალიან დიდი გენერაციის ობიექტი გვაქვს. თუ ენგურჰესზე პრობლემა წარმოიქმნება, სისტემისთვის ამ მოცულობის დანაკარგის სრულად დაზღვევა პრაქტიკულად შეუძლებელია“, განაცხადა მიშა ოდიშარიამ BMG-სთან.
მისი თქმით, რისკის შემცირებას ახალი მსხვილი და რეზერვუარიანი ჰესების მშენებლობა შეუწყობდა ხელს. ასეთ პროექტებს შორის მან ხუდონჰესიც დაასახელა. ექსპერტის შეფასებით, დამატებითი სიმძლავრეები ქვეყანას ერთი დიდი ელექტროსადგურის გათიშვის შემთხვევაში სისტემის უკეთ დაბალანსების შესაძლებლობას მისცემდა.
რა როლი შეიძლება ჰქონდეს დამაგროვებელ ბატარეებს
ოდიშარია ენერგოსისტემის გასაძლიერებლად დამაგროვებელი ბატარეების განვითარებასაც მნიშვნელოვნად მიიჩნევს. ასეთი სისტემები ელექტროენერგიას წინასწარ აგროვებს და ავარიული დეფიციტის დროს ქსელს მოკლე პერიოდში დამატებით სიმძლავრეს აწვდის.
მისი შეფასებით, ქსნის ქვესადგურში დაგეგმილი დამაგროვებელი ბატარეები უკვე რომ მუშაობდეს, შესაძლოა დისპეტჩერს სისტემის მართვაში დახმარებოდა და ელექტროენერგიის აღდგენის პროცესი დაეჩქარებინა.
ექსპერტი აღნიშნავს, რომ ავარიის შემდეგ სისტემისთვის საწყისი ძაბვის მიწოდება, სავარაუდოდ, მეზობელი ენერგოსისტემიდან გახდა საჭირო. დამაგროვებელი ბატარეები ასეთ შემთხვევებში რეაგირებას მნიშვნელოვნად აჩქარებს, თუმცა ისინი მსხვილი გენერაციის სრულფასოვან შემცვლელად ვერ ჩაითვლება.
რა მოხდა 24 ივლისს
24 ივლისს, დაახლოებით 00:10 საათზე, საქართველოს მასშტაბით ელექტროენერგიის მიწოდება ავარიულად შეწყდა.
საქართველოს სახელმწიფო ელექტროსისტემის ინფორმაციით, აღდგენითი სამუშაოები გათიშვისთანავე დაიწყო. დაახლოებით ერთი საათის შემდეგ ელექტროენერგია უკვე მიეწოდებოდა მცხეთა-მთიანეთის რეგიონის ნაწილსა და თბილისის დიდ ნაწილს. მოგვიანებით მიწოდება მთელი ქვეყნის მასშტაბით სრულად აღდგა.
ავარიის ზუსტი მიზეზი ამ დროისთვის ოფიციალურად ცნობილი არ არის. საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელმა ეროვნულმა კომისიამ ელექტროსისტემაში მომხდარი მასშტაბური გათიშვის მიზეზების შესწავლა დაიწყო.
საბოლოო შეფასებისთვის მნიშვნელოვანია დადგინდეს არა მხოლოდ ის, რომელ ობიექტზე მოხდა პირველი გათიშვა, არამედ რატომ გავრცელდა ავარია ქვეყნის ენერგოსისტემის დიდ ნაწილზე და რამდენად ეფექტიანად იმუშავა ავტომატურმა დაცვისა და აღდგენის მექანიზმებმა.
