ახალი კვლევის მიხედვით, კლიმატური სისტემა ატმოსფეროში ნახშირორჟანგის ზრდაზე შესაძლოა უფრო ძლიერად რეაგირებდეს, ვიდრე დღემდე მიღებული ცენტრალური შეფასებები აჩვენებს.
ETH Zurich-ისა და ლაიფციგის უნივერსიტეტის მეცნიერებმა ე.წ. transient climate response, TCR, შეისწავლეს. ეს მაჩვენებელი აღწერს, რამდენით იმატებს გლობალური საშუალო ტემპერატურა იმ მომენტისთვის, როდესაც ატმოსფეროში CO₂-ის კონცენტრაცია თანდათანობით გაორმაგდება.
IPCC-ის მეექვსე შეფასებით ანგარიშში TCR-ის საუკეთესო შეფასება 1.8°C-ია, ხოლო სავარაუდო დიაპაზონი 1.4°C-დან 2.2°C-მდე. ახალი კვლევა კი TCR-ის უფრო მაღალ, 1.9°C-დან 2.6°C-მდე დიაპაზონზე მიუთითებს. ავტორების ცენტრალური შეფასება დაახლოებით 2.25°C-ია, რაც IPCC-ის 1.8°C-იან შეფასებაზე დაახლოებით 25%-ით მეტია.
მკვლევრებმა დაასკვნეს, რომ კლიმატური მოდელების წინა შეფასებებზე გავლენას ბუნებრივი კლიმატური ცვალებადობაც ახდენდა. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ბოლო ათწლეულებში წყნარი ოკეანის ბუნებრივი რყევები, რომლებმაც გარკვეულ პერიოდებში ადამიანური საქმიანობით გამოწვეული დათბობის ნაწილი დროებით შენიღბა.
კვლევის მეორე მნიშვნელოვანი კომპონენტი დედამიწის ენერგეტიკული დისბალანსია, ანუ სხვაობა იმ ენერგიას შორის, რომელსაც პლანეტა მზიდან იღებს და იმ ენერგიას შორის, რომელსაც კოსმოსში აბრუნებს. ავტორებმა 2001-2025 წლების თანამგზავრული დაკვირვებებიც გამოიყენეს და დაადგინეს, რომ უფრო მაღალი კლიმატური მგრძნობელობის მქონე მოდელები ბოლო წლების ენერგეტიკულ ტენდენციებს უკეთ ემთხვევა. სხვა კვლევებიც აჩვენებს, რომ თანამგზავრებით გაზომილი დედამიწის ენერგეტიკული დისბალანსის ზრდას ბევრი კლიმატური მოდელი სრულად ვერ ასახავს.
თუმცა 25%-იანი სხვაობა არ ნიშნავს, რომ საუკუნის ბოლოს არსებული ყველა ტემპერატურული პროგნოზი ავტომატურად 25%-ით უნდა გაიზარდოს. TCR იდეალიზებული კლიმატური მაჩვენებელია და რეალური დათბობა დამოკიდებულია სათბურის გაზების მომავალ ემისიებზე, აეროზოლებზე, ოკეანის მიერ სითბოს შთანთქმაზე და სხვა ფაქტორებზე.
ამიტომ Ambebi-ის მიერ მოყვანილი მაგალითი, რომ 2.6°C-იანი პროგნოზი ავტომატურად 3.25°C-მდე იზრდება, შეიძლება გამოყენებულ იქნას მხოლოდ ილუსტრაციად და არა ახალ ოფიციალურ პროგნოზად. IPCC-ის მოქმედ შეფასებაში საუკუნის ბოლოს გლობალური დათბობის საუკეთესო პროგნოზები სხვადასხვა ემისიის სცენარის მიხედვით დაახლოებით 1.4°C-დან 4.4°C-მდე მერყეობს.
კვლევის ავტორები თავადაც აღნიშნავენ, რომ შედეგებს დამატებითი დამოუკიდებელი კვლევებით გადამოწმება სჭირდება. შესაბამისად, ახალი მონაცემები IPCC-ის შეფასებებს ჯერ ოფიციალურად არ ცვლის, თუმცა აძლიერებს ვარაუდს, რომ მაღალი კლიმატური მგრძნობელობის მქონე სცენარების გამორიცხვა შესაძლოა უფრო რთული იყოს, ვიდრე აქამდე მიიჩნეოდა.
ეკონომიკური თვალსაზრისით, უფრო მაღალი დათბობის სცენარი ზრდის ენერგეტიკის, სოფლის მეურნეობის, დაზღვევის, ჯანდაცვისა და ინფრასტრუქტურის რისკებს. უფრო ხშირი და ინტენსიური სიცხის ტალღები ზრდის გაგრილების ელექტროენერგიის მოთხოვნას, ამცირებს შრომის პროდუქტიულობას, აზიანებს მოსავალს და ზრდის კლიმატური კატასტროფებით გამოწვეულ სადაზღვევო და საბიუჯეტო ხარჯებს.
წყაროები:
კვლევა, Recent Temperature and Energy Imbalance Trends Point to Higher Estimates of Future Warming:
https://agupubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1029/2026EF008356
კვლევის ღია ვერსია, ESS Open Archive:
https://essopenarchive.org/doi/full/10.22541/essoar.177245874.45134681/v2
IPCC, TCR-ის საუკეთესო შეფასება 1.8°C და დიაპაზონები:
https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/chapter/chapter-7/
IPCC, საუკუნის ბოლოს დათბობის პროგნოზები სხვადასხვა სცენარის მიხედვით:
https://www.ipcc.ch/report/ar6/syr/summary-for-policymakers/
ETH Zurich, კლიმატური ცვალებადობისა და მოდელირების კვლევითი მიმართულება:
https://iac.ethz.ch/group/climate-physics/research/climate-variability-and-change.html
NASA CERES, დედამიწის ენერგეტიკული დისბალანსის კვლევები:
https://ceres.larc.nasa.gov/science/publications/
Copernicus journal, 2026 წლის კვლევა კლიმატური მოდელებისა და დედამიწის ენერგეტიკული დისბალანსის შესახებ:
https://esd.copernicus.org/articles/17/877/2026/
