ხელოვნური ინტელექტის დახმარებით შექმნილი მედიკამენტები ბაზარზე უახლოეს წლებში გამოჩნდება - ამის შესახებ Financial Times-თან ინტერვიუში Alphabet-ის შვილობილი ხელოვნური ინტელექტის კომპანია Google DeepMind-ისა და მისი ხელოვნური ინტელექტის კვლევითი ლაბორატორია Isomorphic Labs-ის ხელმძღვანელმა და აღმასრულებელმა დირექტორმა, დემის ჰასაბისმა ისაუბრა.
Isomorphic Labs Alphabet Inc.-ის (Google-ის მფლობელი კომპანია) ქოლგის ქვეშ ოპერირებს და ის უბრალოდ პროგრამული უზრუნველყოფის მწარმოებელი არ არის. ეს არის "ციფრული ბიოლოგიის" ფირმა ერთი მთავარი მისიით: ხელოვნური ინტელექტის გამოყენებით, საფუძვლიანად გარდაქმნას წამლის აღმოჩენის მთლიანი პროცესი.
მაშინ, როცა DeepMind ფუნდამენტური სამეცნიერო პრობლემების გადაჭრაზეა ფოკუსირებული, Isomorphic Labs-ის ამოცანა, ამ გადაწყვეტილებების ხელშესახებ სამედიცინო მკურნალობად გარდაქმნაა.
Isomorphic Labs-ის საძირკველი AlphaFold-ზე-ა აგებული - ხელოვნური ინტელექტის რევოლუციურ სისტემაზე, რომელმაც "ცილის დაკეცვის პრობლემა" (protein folding problem) გადაჭრა - ბიოლოგიის უმთავრესი გამოწვევა, რომლის გადაჭრაზეც მეცნიერები 5 ათწლეულის განმავლობაში მუშაობდნენ.
კომპანია ამჟამად AlphaFold 3-ის შესაძლებლობებს იყენებს. წინამორბედებისგან განსხვავებით, რომლებიც ძირითადად ცილებზე იყვნენ ორიენტირებულნი, AlphaFold 3-ს შეუძლია იწინასწარმეტყველოს თითქმის ყველა ცოცხალი მოლეკულის მათ შორის დნმ-ის, რნმ-ისა და ლიგანდების სტრუქტურა და ურთიერთქმედება.
Isomorphic Labs-მა ეს მოდელი გააერთიანა თავის საკუთრებაში არსებულ "Isomorphic-ის წამლის დიზაინის ძრავაში" (IsoDDE). ეს პლატფორმა მკვლევრებს საშუალებას აძლევს, დაახასიათონ დაავადების გამომწვევი ცილების სტრუქტურა და ვირტუალურად გამოცადონ მილიარდობით მცირე მოლეკულური ნაერთი მათთან ურთიერთქმედებაზე. ამ პროცესების ციფრული სიმულაციით, კომპანია მიზნად ისახავს, შეამციროს ცდისა და შეცდომის მეთოდით მუშაობის ის პერიოდი, რაც ტრადიციულ ლაბორატორიებს ჩვეულებრივ სჭირდებათ.
რა ეტაპზეა ამჟამად მთელი ეს პროცესი, ამაზე დემის ჰასაბისმა რულა ხალაფისთან ისაუბრა.
Isomorphic Labs-მა თავდაპირველად თქვა, რომ კლინიკურ კვლევებზე 2025 წლის მე-4 კვარტალში გადახვიდოდით, მაგრამ შემდეგ ეს პრეკლინიკური აღმოჩნდა. რა მოხდა და როდის გადავა წამლები კლინიკურ კვლევებზე?
არაფერი მომხდარა, უბრალოდ არასწორად ვთქვი ერთ ინტერვიუში. გეგმა მაშინვე იყო პრეკლინიკურ კვლევებზე გასვლა. ახლა რამდენიმე პროგრამით პრეკლინიკურ ეტაპზე ვართ და პროცესი ძალიან კარგად მიდის. როგორც კი მზად იქნება, კლინიკურზე გადავალთ.
როდის გვექნება AI-ს მიერ შექმნილი პირველი წამალი?
იმედი მაქვს, უახლოეს წლებში, მაგრამ ეს დამოკიდებულია კვლევების მიმდინარეობაზე.
უფრო რთული აღმოჩნდა, ვიდრე ელოდით?
სულაც არა, ფენომენალურად კარგად მივდივართ. ახალი პარტნიორობა დავაანონსეთ J&J-თან. ახლა ვმუშაობთ J&J-თან, Eli Lilly-სა და Novartis-თან - მსოფლიოს სამ საუკეთესო ფარმაცევტულ ფირმასთან. ასევე გვაქვს 17 შიდა პროგრამა. წლის პირველ ნახევარში ჩვენს პროგრესზე მეტ სიახლეს გაიგებთ.
Isomorphic Labs ამჟამად ორმხრივ სტრატეგიას ახორციელებს: აფორმებს მაღალი ღირებულების პარტნიორობას ფარმაცევტულ გიგანტებთან და პარალელურად ქმნის წამლების საკუთარ შიდა პორტფელს.
ტექნოლოგიის ვალიდაციისა და შემოსავლის გენერირების მიზნით, Isomorphic-მა გარიგებები დადო ინდუსტრიის უმსხვილეს მოთამაშეებთან. 2026 წლის დასაწყისის მონაცემებით, ძირითადი თანამშრომლობები მოიცავს:
- Eli Lilly და Novartis: 2024 წლის დასაწყისში Isomorphic-მა სტრატეგიული ხელშეკრულებები გააფორმა ორივე კომპანიასთან, რომელთა ჯამური პოტენციური ღირებულება 3 მილიარდ დოლარს აღემატება.
- Johnson & Johnson: 2026 წლის იანვარში კომპანიამ დააანონსა თანამშრომლობა Johnson & Johnson Innovation-თან. ეს პარტნიორობა კონკრეტულად მიზნად ისახავს Isomorphic-ის ხელოვნური ინტელექტის გამოყენებას ე.წ. "მიუდგომელი" სამიზნეების გასახსნელად - დაავადებების, რომელთა მკურნალობა ტრადიციული მეთოდებით ისტორიულად შეუძლებელი იყო.
მიუხედავად მაღალი რეპუტაციისა და მასშტაბური მხარდაჭერისა, Isomorphic Labs ამჟამად პრეკლინიკური ტესტირების ეტაპზეა. ეს ნიშნავს, რომ მათი წამლების კანდიდატები ჯერ კიდევ გადიან ტესტირებას ლაბორატორიულ პირობებში და ადამიანებზე ჯერ არ გამოუცდიათ.
თუმცა, კომპანია სწრაფად უახლოვდება გარდამტეხ მომენტს. 2026 წლის დასაწყისის მონაცემებით, კომპანია ელოდება, რომ AI-ს მიერ შექმნილ პირველ პროგრამებს ადამიანებზე 2026 წლის ბოლოსთვის გამოცდის.
კვლევითი ლაბორატორიიდან ბიოტექნოლოგიურ კომპანიად ძვირად ღირებული ტრანსფორმაციის მხარდასაჭერად, Isomorphic-მა 2025 წლის დასაწყისში დაახლოებით 600 მილიონი დოლარის დაფინანსება მოიზიდა. ეს კაპიტალი ექსპერიმენტული ბიოლოგიის გუნდების გაზრდასა და მარეგულირებელი დოკუმენტაციის მომზადებას ხმარდება.
წარმატების შემთხვევაში, Isomorphic Labs დაამტკიცებს, რომ კომპიუტერულ მოდელებს შეუძლიათ არა მხოლოდ ბიოლოგიური სტრუქტურების პროგნოზირება, არამედ უსაფრთხო და ეფექტური წამლების შექმნა უფრო სწრაფად, ვიდრე ეს მეცნიერებს ოდესმე შეეძლოთ. მსხვილი ფარმაცევტული გარიგებებითა და 2026 წლის ბოლოსთვის დაგეგმილი კლინიკური კვლევებით, კომპანია თეორიული პოტენციალიდან რეალურ გამოყენებაზე გადადის.
