G20-ის ეკონომიკებში ინფლაცია კვლავ არათანაბარ სურათს აჩვენებს. ერთ მხარეს არიან ქვეყნები, სადაც ფასების ზრდა ისევ ორნიშნა მაჩვენებელზეა, მეორე მხარეს კი ეკონომიკები, სადაც პრობლემა არა ფასების სწრაფი ზრდა, არამედ სუსტი მოთხოვნაა. ბოლო ხელმისაწვდომი მონაცემებით, G20-ის სივრცეში ყველაზე მაღალი ინფლაცია არგენტინაშია, სადაც მაისში წლიურმა ინფლაციამ 33.6% შეადგინა. მას მოსდევს თურქეთი 32.61%-ით. მაღალია მაჩვენებელი რუსეთშიც, სადაც მაისში ინფლაცია 5.3% იყო. შედარებით ზომიერი, თუმცა ცენტრალური ბანკების სამიზნეზე მაღლა რჩება ინფლაცია აშშ-ში, სადაც მაისში წლიურმა მაჩვენებელმა 4.2% შეადგინა, ბრაზილიაში 4.72%, ინდოეთში 3.93%, ევროზონაში 3.2%, სამხრეთ კორეაში 3.1%, ხოლო გერმანიაში 2.6%. ყველაზე დაბალი მაჩვენებელი G20-ის დიდ ეკონომიკებს შორის ჩინეთში ფიქსირდება, 1.2%, რაც ფასების სტაბილურობაზე მეტად სუსტ შიდა მოთხოვნასა და უძრავი ქონების სექტორის ხანგრძლივ პრობლემებზე მიუთითებს.

სურათი აჩვენებს, რომ გლობალური დეზინფლაციის პროცესი შენელდა. OECD-ის 4 ივნისის მონაცემებით, ორგანიზაციის ქვეყნებში წლიური ინფლაცია აპრილში 4.4%-მდე გაიზარდა, მარტში არსებული 4.0%-დან. G20-ში კი წლიური ინფლაცია აპრილში 4.3% იყო, მარტის 4.0%-თან შედარებით. ზრდის მთავარი წყარო ენერგორესურსებია. OECD-ის შეფასებით, ენერგიის წლიური ინფლაცია აპრილში 13.2%-მდე გაიზარდა, მაშინ როცა საბაზო ინფლაცია, ანუ საკვებისა და ენერგიის გარეშე, 3.6%-ის დონეზე შედარებით სტაბილური დარჩა. ეს ნიშნავს, რომ ფასების ახალი ტალღა მხოლოდ შიდა მოთხოვნას არ უკავშირდება, მას გეოპოლიტიკური რისკები, ენერგეტიკული ბაზრების არასტაბილურობა და მიწოდების არხების გაძვირება აძლიერებს.

საერთაშორისო სავალუტო ფონდის აპრილის პროგნოზიც ამავე რისკზე მიუთითებს. IMF-ის შეფასებით, გლობალური ინფლაცია 2026 წელს მცირედით გაიზრდება, შემდეგ კი 2027 წლიდან კლების ტრაექტორიას დაუბრუნდება. ფონდი მთავარ რისკებად ასახელებს ახლო აღმოსავლეთში ომის გაფართოებას, გეოპოლიტიკურ ფრაგმენტაციას, სავაჭრო დაძაბულობას და ფინანსური პირობების გამკაცრებას. IMF-ის მიხედვით, გლობალური ეკონომიკური ზრდა 2026 წელს 3.1%-მდე შენელდება, 2027 წელს კი 3.2% იქნება. ეს ნიშნავს, რომ მსოფლიოს უმსხვილესი ეკონომიკები ერთდროულად დგანან ორი ამოცანის წინაშე, როგორ შეამცირონ ინფლაცია ისე, რომ ზრდა და დასაქმება არ დააზიანონ.

OECD-ის მარტის ეკონომიკური პროგნოზის მიხედვით, G20-ის ინფლაცია 2026 წელს საშუალოდ 4.0% იქნება, რაც წინა პროგნოზზე 1.2 პროცენტული პუნქტით მაღალია. 2027 წლისთვის ორგანიზაცია ინფლაციის 2.7%-მდე შემცირებას ელოდება, თუმცა მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ენერგორესურსების ფასებზე ზეწოლა ეტაპობრივად შესუსტდება. OECD ასევე აფრთხილებს, რომ ნავთობისა და გაზის ფასების ახალი მკვეთრი ზრდის შემთხვევაში, გლობალური მშპ მეორე წლისთვის დაახლოებით 0.5%-ით დაბალი იქნება, ხოლო სამომხმარებლო ფასები დამატებით 0.7-0.9 პროცენტული პუნქტით გაიზრდება. ეს უკვე პირდაპირი საბიუჯეტო რისკია, რადგან მთავრობებს ერთდროულად უწევთ სოციალური ხარჯების, ენერგიის სუბსიდიების, თავდაცვისა და ვალის მომსახურების დაფინანსება.

ინფლაციის ფინანსური შედეგები განსაკუთრებით მძიმეა სახელმწიფო ბიუჯეტებისთვის. მაღალი ფასები მოკლევადიან პერიოდში შესაძლოა ბიუჯეტის ნომინალურ შემოსავლებს ზრდიდეს, რადგან დღგ და სხვა გადასახადები უფრო მაღალ ფასებზე იკრიბება, მაგრამ რეალურად ხარჯვით ნაწილზე ზეწოლა უფრო ძლიერია. ძვირდება ინფრასტრუქტურული პროექტები, იზრდება სოციალური დახმარებებისა და პენსიების ინდექსაციის მოთხოვნა, მაღალ საპროცენტო გარემოში კი ვალის მომსახურება უფრო ძვირი ხდება. ამ ფონზე ცენტრალური ბანკები რთულ მდგომარეობაში არიან. თუ განაკვეთებს სწრაფად შეამცირებენ, ინფლაციის დაბრუნების რისკი იზრდება. თუ განაკვეთებს მაღლა დატოვებენ, ეკონომიკური ზრდა, ინვესტიციები და დაკრედიტება ზარალდება.

ყველაზე მკვეთრი მაგალითები კვლავ არგენტინა და თურქეთია. ორივე ქვეყანაში ინფლაცია ბოლო წლებთან შედარებით შემცირებულია, თუმცა კვლავ ძალიან მაღალია. არგენტინაში 2024 წელს ინფლაცია 200%-ზე მაღლა იყო, ახლა კი წლიური მაჩვენებელი 33.6%-მდეა შემცირებული. თურქეთშიც 2024-2025 წლების ძალიან მაღალი ინფლაციის შემდეგ მაჩვენებელი 32.61%-ზეა, თუმცა ეს დონე მაინც ნიშნავს, რომ მოსახლეობის რეალური შემოსავლები და ბიზნესის ხარჯები მუდმივი წნეხის ქვეშ რჩება. ასეთი ინფლაცია კომპანიებისთვის ფასების დაგეგმვას ართულებს, ზრდის სამუშაო კაპიტალის საჭიროებას და ინვესტორებს უფრო მაღალ რისკპრემიას სთხოვს.

განსხვავებული პრობლემაა ჩინეთში, სადაც ინფლაცია მხოლოდ 1.2%-ია. დაბალი ინფლაცია ერთი შეხედვით პოზიტიურად ჩანს, მაგრამ ჩინეთის შემთხვევაში ის ეკონომიკური აქტივობის სისუსტეზე მიუთითებს. უძრავი ქონების სექტორის კრიზისი, მომხმარებელთა ფრთხილი ქცევა და სუსტი შიდა მოთხოვნა ფასებზე ზეწოლას ამცირებს. ეს G20-ისთვის მნიშვნელოვანია, რადგან ჩინეთი გლობალური მოთხოვნისა და მიწოდების ჯაჭვების ერთ-ერთი მთავარი ცენტრი რჩება. თუ ჩინეთში მოთხოვნა სუსტია, ეს ნედლეულის, სამრეწველო საქონლისა და საერთაშორისო ვაჭრობის დინამიკაზეც აისახება.

საბოლოოდ, G20-ის ინფლაციის სურათი აჩვენებს, რომ მსოფლიო ეკონომიკა პანდემიისშემდგომი ფასების შოკიდან ბოლომდე ჯერ არ გამოსულა. ინფლაცია აღარ არის ისეთი ერთიანი პრობლემა, როგორიც 2022-2023 წლებში იყო, მაგრამ ის კვლავ რჩება მთავარ მაკროეკონომიკურ რისკად. განვითარებულ ქვეყნებში მთავარი გამოწვევაა სამიზნე 2%-თან დაბრუნება ისე, რომ რეცესია არ გამოიწვიონ. განვითარებად ეკონომიკებში კი პრობლემა უფრო ფართოა, სუსტი ვალუტა, ძვირი იმპორტი, მაღალი საპროცენტო განაკვეთები და ბიუჯეტზე მზარდი წნეხი. ამიტომ 2026 წლის მეორე ნახევარში ინფლაციის მთავარი კითხვა იქნება არა მხოლოდ ის, შემცირდება თუ არა ფასების ზრდის ტემპი, არამედ რამდენად ძვირი დაუჯდება ეს შემცირება ეკონომიკებს, ბიუჯეტებს, ბიზნესს და მომხმარებლებს.

წყაროები: