მსოფლიო ენერგეტიკულ ბაზარზე მთავარი პრობლემა ნედლი ნავთობის ნაკლებობა აღარ არის. ახლა გამოწვევა მისი ბენზინად, დიზელად და სხვა საწვავად გადამუშავებაა. CNN-ის ანალიზის მიხედვით, გლობალური გადამამუშავებელი სიმძლავრეების შემცირებამ შესაძლოა საწვავის მიწოდება კიდევ უფრო შეზღუდოს და ფასები მაღალ ნიშნულზე შეინარჩუნოს.
სპარსეთის ყურიდან ბოლო კვირებში ბაზარზე ასობით მილიონი ბარელი ნავთობი გავიდა, რამაც ნედლი ნავთობის მარაგებზე ზეწოლა ნაწილობრივ შეამცირა. თუმცა ნავთობი უშუალოდ ვერ გამოიყენება ავტომობილების, თვითმფრინავებისა და სამრეწველო მოწყობილობების საწვავად. ამისათვის ის გადამამუშავებელ ქარხნებში ბენზინად, დიზელად, ავიასაწვავად და სხვა პროდუქტებად უნდა გარდაიქმნას.
სწორედ ამ ეტაპზე შეიქმნა მნიშვნელოვანი შეფერხება. ომმა დააზიანა ახლო აღმოსავლეთის გადამამუშავებელი ინფრასტრუქტურის ნაწილი, უკრაინული შეტევების შედეგად პრობლემები შეექმნა რუსეთის ნავთობგადამამუშავებელ ქარხნებსაც, ხოლო ექსტრემალურად მაღალმა ტემპერატურამ საწარმოების მუშაობა კიდევ უფრო გაართულა. CNN-ის მიერ მოყვანილი JPMorgan-ის შეფასებით, მსოფლიო ქარხნები ომამდელ პერიოდთან შედარებით ყოველდღიურად დაახლოებით 8.4 მილიონი ბარელით ნაკლებ ნავთობს ამუშავებენ, რის შედეგადაც საწვავის წარმოება დაახლოებით 10%-ით არის შემცირებული.
ანალიტიკოსების განმარტებით, ბაზრის მთავარი კითხვა ახლა ის აღარ არის, დაბრუნდება თუ არა საკმარისი ნედლი ნავთობი, არამედ ის, რამდენად სწრაფად შეძლებენ გადამამუშავებელი ქარხნები მის საწვავად გარდაქმნას.
ვითარებას რუსეთის გადაწყვეტილებაც ამძიმებს. უკრაინული დრონებით ნავთობგადამამუშავებელ ობიექტებზე განხორციელებული შეტევების შემდეგ მოსკოვმა დიზელის ექსპორტი დროებით აკრძალა. რუსეთი მსოფლიოში საწვავის ზეთის ერთ-ერთი უმსხვილესი და დიზელის მეორე უდიდესი ექსპორტიორია, ამიტომ მისი ბაზრიდან დროებით გასვლა საერთაშორისო მიწოდებაზე დამატებით ზეწოლას ქმნის. რუსეთის ზოგიერთ რეგიონში საწვავის დეფიციტის გამო ბენზინგასამართ სადგურებთან რიგები გაჩნდა, ფასები კი მოკლე პერიოდში მკვეთრად გაიზარდა.
პრობლემაა ჩინეთის როლიც. სპარსეთის ყურიდან მიწოდების შემცირების საკომპენსაციოდ ქვეყანამ საგანგებო ნავთობის მარაგების ნაწილი გამოიყენა და გადამუშავებული საწვავის ექსპორტი შეამცირა. ამან სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის ქვეყნებში ბენზინისა და დიზელის ხელმისაწვდომობა კიდევ უფრო შეზღუდა.
შეზღუდული გადამამუშავებელი შესაძლებლობები აშშ-შიც დიდი ხნის გამოწვევაა. ქვეყანაში ახალი, მნიშვნელოვანი სიმძლავრის ნავთობგადამამუშავებელი ქარხანა ათწლეულებია არ აშენებულა, რამდენიმე არსებული საწარმო კი მაღალი ხარჯებისა და გარემოსდაცვითი მოთხოვნების გამო დაიხურა. შედეგად, ნავთობის ფასის დასტაბილურების მიუხედავად, ბენზინისა და დიზელის ფასები იმავე ტემპით შეიძლება არ შემცირდეს.
ამრიგად, მსოფლიო ბაზარზე ნედლი ნავთობის არსებობა საწვავის დეფიციტის თავიდან ასაცილებლად საკმარისი აღარ არის. თუ გადამამუშავებელი ქარხნების მუშაობა სწრაფად არ აღდგება, მომხმარებლებს შესაძლოა ბენზინისა და დიზელის გაძვირება, გარკვეულ რეგიონებში კი მიწოდების შეფერხებაც შეეხოთ.
