უკრაინის ფინანსთა სამინისტრომ და World Bank-მა 236 მილიონი ევროს მოცულობის სასესხო შეთანხმება გააფორმეს, რომლის გარანტორიც შვედეთის მთავრობა იქნება. თანხა უკრაინის სახელმწიფო ბიუჯეტის საერთო ფონდში ჩაირიცხება და ქვეყნის კრიტიკული სოციალური ხარჯების დაფინანსებას მოხმარდება, მათ შორის პენსიებს, საჯარო სექტორის ხელფასებს, იძულებით გადაადგილებული პირებისა და მოწყვლადი ჯგუფების დახმარებას.

სესხი World Bank-ის PEACE in Ukraine პროგრამის ფარგლებში გამოიყოფა. ეს პროგრამა რუსეთის სრულმასშტაბიანი შეჭრის შემდეგ უკრაინის საბიუჯეტო მდგრადობის ერთ-ერთ მთავარ საერთაშორისო მექანიზმად იქცა. World Bank-ის მონაცემებით, 2022 წლის თებერვლიდან უკრაინისთვის უკვე მობილიზებულია დაახლოებით 90 მილიარდი დოლარის ფინანსური მხარდაჭერა, რომლის დიდი ნაწილი დონორებისა და პარტნიორების სახელით არის მოზიდული.

შვედეთის გარანტია დაახლოებით 2.5 მილიარდ შვედურ კრონას შეადგენს, რაც 236 მილიონ ევროს უტოლდება. გარანტია 2056 წლამდე იმოქმედებს და შვედეთის გრძელვადიან ფინანსურ ვალდებულებად განიხილება. ახალი გადაწყვეტილების შემდეგ, შვედეთის მიერ World Bank-ის მეშვეობით უკრაინის სესხებზე გაცემული გარანტიების ჯამური მოცულობა დაახლოებით 280 მილიონ ევროს აღწევს.

ეკონომიკური თვალსაზრისით, ასეთი მოდელი მნიშვნელოვანია, რადგან უკრაინა პირდაპირ გრანტს კი არ იღებს, არამედ სესხს, რომლის გაცემასაც დონორი ქვეყნის სახელმწიფო გარანტია ამარტივებს. გარანტია World Bank-ს აძლევს შესაძლებლობას, უკრაინას დამატებითი რესურსი მიაწოდოს იმ პირობებში, როდესაც ომის გამო ქვეყნის საბიუჯეტო და სავალუტო რისკები მაღალია. შვედეთისთვის ეს არ ნიშნავს თანხის დაუყოვნებლივ გადახდას, თუმცა ქმნის შესაძლო ფისკალურ ვალდებულებას იმ შემთხვევაში, თუ უკრაინა სესხის მომსახურებას ვერ შეძლებს.

ანალიტიკოსებისა და საერთაშორისო ფინანსების სპეციალისტების შეფასებით, ასეთი გარანტიები უკრაინისთვის ომის ეკონომიკის მართვის ერთ-ერთი ყველაზე ეფექტიანი ინსტრუმენტია. ისინი ეხმარება სახელმწიფოს, შეინარჩუნოს საბაზისო საჯარო სერვისები, არ შეამციროს სოციალური ვალდებულებები და თავიდან აიცილოს საბიუჯეტო შოკი, რომელიც ფრონტის ხაზზე არსებული ვითარების პარალელურად ეკონომიკას კიდევ უფრო დააზიანებდა.

ამავე დროს, ეს გადაწყვეტილება შვედეთისთვისაც პოლიტიკური და ეკონომიკური განაცხადია. სტოკჰოლმი უკრაინას არა მხოლოდ სამხედრო, არამედ საბიუჯეტო და ინსტიტუციურ მხარდაჭერასაც უწევს. Reuters-ის მონაცემებით, 2026 წლის თებერვალში შვედეთმა უკრაინისთვის 12.9 მილიარდი შვედური კრონის, დაახლოებით 1.42 მილიარდი დოლარის, სამხედრო დახმარების პაკეტიც გამოაცხადა. შესაბამისად, 236 მილიონი ევროს გარანტია უფრო ფართო მხარდაჭერის ნაწილია, რომელიც უკრაინის თავდაცვისუნარიანობასთან ერთად ქვეყნის სახელმწიფო ფუნქციონირებასაც ემსახურება.

ბიზნეს და ეკონომიკურ კონტექსტში, უკრაინის საბიუჯეტო სტაბილურობა მნიშვნელოვანია მთელი რეგიონისთვის. თუ სახელმწიფო ვერ აფინანსებს პენსიებს, საჯარო სექტორის ხელფასებსა და სოციალური დაცვის პროგრამებს, ეს ამცირებს შიდა მოთხოვნას, ზრდის მიგრაციის რისკს, აუარესებს საინვესტიციო გარემოს და ართულებს კერძო სექტორის მუშაობას. სწორედ ამიტომ, სპეციალისტები მიიჩნევენ, რომ სოციალური ხარჯების დაფინანსება ომის პირობებში მხოლოდ ჰუმანიტარული დახმარება არ არის, ეს არის მაკროეკონომიკური სტაბილიზაციის ინსტრუმენტი.

World Bank-ისა და დონორი ქვეყნების მხარდაჭერა უკრაინისთვის ასევე მნიშვნელოვანია გრძელვადიანი აღდგენის პერსპექტივით. ომის შემდეგ ქვეყნის რეკონსტრუქციას ასობით მილიარდი დოლარი დასჭირდება, თუმცა ამ პროცესამდე უკრაინამ უნდა შეინარჩუნოს სახელმწიფო ინსტიტუტების მუშაობა, ბიუჯეტის გადახდისუნარიანობა და საბაზისო ეკონომიკური ფუნქციები. შვედეთის გარანტიით გამოყოფილი სესხი სწორედ ამ მოკლევადიან და საშუალოვადიან საჭიროებას პასუხობს.

საბოლოოდ, 236 მილიონი ევროს სესხი უკრაინისთვის მხოლოდ ერთჯერადი ფინანსური ტრანზაქცია არ არის. ეს არის საერთაშორისო ფინანსური არქიტექტურის ნაწილი, რომლის მეშვეობითაც პარტნიორი ქვეყნები უკრაინის ეკონომიკას ომის პირობებში ფუნქციონირების შესაძლებლობას უნარჩუნებენ. ამ მოდელში World Bank უზრუნველყოფს ფინანსურ არხს, შვედეთი იღებს გარანტორის როლს, ხოლო უკრაინა იღებს რესურსს იმ ხარჯებისთვის, რომელთა შეწყვეტაც ქვეყნის სოციალური და ეკონომიკური მდგრადობისთვის მძიმე დარტყმა იქნებოდა.

წყაროები: