უკრაინულმა Uklon-მა ბორისპილის საერთაშორისო აეროპორტში დისტანციურად მართვადი ავტომობილის პილოტი წარადგინა, რაც ქვეყნისთვის პირველი პრაქტიკული ნაბიჯია რობოტაქსებისა და ავტონომიური ტრანსპორტის მიმართულებით. პროექტი ხორციელდება ბორისპილის აეროპორტთან პარტნიორობით, ტექნოლოგიური პარტნიორი კი ესტონური Elmo-ა, რომლის დისტანციური მართვის სისტემა ევროპაში სერტიფიცირებულია. ავტომობილს სალონში მძღოლი არ მართავს, ოპერატორი მას სპეციალური სადგურიდან, რეალურ დროში აკონტროლებს კამერების, ლიდარის, სენსორების, მობილური ქსელისა და სარეზერვო კავშირების გამოყენებით. კავშირის დაკარგვის შემთხვევაში სისტემა ავტომობილს უსაფრთხოდ აჩერებს.

ეს ჯერ არ არის სრულად ავტონომიური ტაქსი. უკრაინის მოქმედი რეგულაციებიდან გამომდინარე, ტესტირებისას სალონში უსაფრთხოების მძღოლი მაინც იმყოფება. თუმცა ბიზნესის თვალსაზრისით მთავარი სწორედ შუალედური მოდელია, რადგან დისტანციური მართვა კომპანიებს საშუალებას აძლევს, ავტონომიურ ტრანსპორტამდე მისასვლელი გზა უფრო იაფად, სწრაფად და ნაკლები რეგულაციური რისკით გაიარონ. Elmo-ს შეფასებით, დისტანციურად მართვადი მოდელი სრულფასოვან რობოტაქსებთან შედარებით ტექნოლოგიურად უფრო მომწიფებულია და შესაძლოა ხუთჯერ უფრო ხარჯეფექტიანიც იყოს.

პროექტის ფინანსური მხარე განსაკუთრებით საინტერესოა. ღია წყაროებში Uklon-ის პილოტის სრული ბიუჯეტი არ სახელდება, თუმცა ტექნიკური მხარდაჭერის წარმომადგენლის განმარტებით, საბაზო სადგურისა და ორი ავტომობილის აღჭურვილობის პაკეტი დაახლოებით 40 000 დოლარი ღირს. ეს მიუთითებს, რომ საწყისი ტესტი, კლასიკურ ავტონომიურ პროექტებთან შედარებით, შედარებით დაბალბიუჯეტიანია. შედარებისთვის, გლობალურ რობოტაქსის ინდუსტრიაში ერთი ავტომობილის ღირებულება, სენსორებითა და გამოთვლითი სისტემებით, ხშირად ბევრად მაღალია, ხოლო მასშტაბური კომერციული გაშვება დიდ კაპიტალს, სამართლებრივ ნებართვებსა და ინფრასტრუქტურას მოითხოვს.

Uklon-ის უკან დღეს უკვე გაცილებით ძლიერი კაპიტალი დგას. 2025 წელს უკრაინის უმსხვილესმა მობილურმა ოპერატორმა Kyivstar-მა Uklon-ის 97 პროცენტი 155.2 მილიონ დოლარად შეიძინა. Kyivstar კი VEON-ის ჯგუფში შედის. VEON-ის ცნობით, 2023-2026 წლებში კომპანიამ უკრაინის ციფრულ ინფრასტრუქტურაში 1.3 მილიარდი დოლარის ინვესტიცია განახორციელა. ამ ფონზე დისტანციური ტაქსის პროექტი მხოლოდ სატრანსპორტო ექსპერიმენტი აღარ არის, ის Kyivstar-ის ციფრული ეკოსისტემის გაფართოების ნაწილია, სადაც მობილური კავშირი, აპლიკაცია, გადახდები, ლოგისტიკა და ტრანსპორტი ერთ ბიზნესმოდელში ერთიანდება.

ეკონომიკური ეფექტი რამდენიმე მიმართულებით შეიძლება გამოჩნდეს. პირველ რიგში, ასეთი ტექნოლოგია ამცირებს მძღოლზე დამოკიდებულებას და მომავალში ერთ ოპერატორს რამდენიმე ავტომობილის მართვის საშუალებას მისცემს. ეს ნიშნავს შრომის ხარჯების შემცირების პოტენციალს, თუმცა არა მძღოლების სრულ გაქრობას მოკლე ვადაში. მეორე მხრივ, სისტემა ახალ პროფესიებს ქმნის, მათ შორის დისტანციური ოპერატორების, ტექნიკური მონიტორინგის სპეციალისტებისა და სენსორული სისტემების ინჟინრების მიმართულებით. უკრაინული წყაროები აღნიშნავენ, რომ ტესტირებაში ჩართულია შშმ პირი და ომის ვეტერანი, რაც ტექნოლოგიას სოციალური დასაქმების კუთხითაც აძლევს მნიშვნელობას.

ანალიტიკოსებისა და სატრანსპორტო ტექნოლოგიების სპეციალისტების შეფასებით, Uklon-ის პილოტის ყველაზე დიდი მნიშვნელობა ის არის, რომ უკრაინა ცდილობს სამხედრო ტექნოლოგიებში დაგროვებული დისტანციური მართვის გამოცდილება სამოქალაქო ეკონომიკაში გადაიტანოს. ომის პირობებში უკრაინამ უპილოტო სისტემების მართვის, კავშირის სტაბილურობისა და რეალურ დროში ოპერირების მიმართულებით მნიშვნელოვანი კომპეტენცია დააგროვა. ახლა ეს ცოდნა შეიძლება ტრანსპორტის, ლოგისტიკისა და საქალაქო მობილობის ბაზარზე გადავიდეს.

გლობალური კონტექსტიც ამ მიმართულებას ამყარებს. McKinsey-ის შეფასებით, ავტონომიური მართვის ტექნოლოგიებმა 2035 წლისთვის 300-400 მილიარდი დოლარის შემოსავალი შეიძლება შექმნას, ხოლო Fortune Business Insights-ის 2026 წლის პროგნოზით, რობოტაქსის გლობალური ბაზარი 2025 წლის 10.11 მილიარდი დოლარიდან 2034 წლისთვის 2 ტრილიონ დოლარზე მეტს შეიძლება მიუახლოვდეს. პროგნოზები განსხვავდება, მაგრამ საერთო დასკვნა ერთია: ურბანული ტრანსპორტი ავტომატიზაციის ერთ-ერთ მთავარ საინვესტიციო ველად ყალიბდება.

ამ ეტაპზე პროექტის მთავარი გამოწვევა ტექნოლოგია კი არა, რეგულაციაა. იმისთვის, რომ ასეთი ტაქსი ქალაქის ქუჩებში კომერციულად ამუშავდეს, საჭიროა კანონმდებლობის შეცვლა, ადგილობრივი ხელისუფლების მხარდაჭერა, სატელეკომუნიკაციო ინფრასტრუქტურის საიმედოობა და პასუხისმგებლობის მკაფიო მოდელი: ვინ აგებს პასუხს ავარიის შემთხვევაში, ოპერატორი, სერვისი, ტექნოლოგიური პარტნიორი თუ ავტომობილის მფლობელი. სწორედ ამ კითხვებზე პასუხი განსაზღვრავს, დარჩება თუ არა Uklon-ის პროექტი მხოლოდ ეფექტურ დემონსტრაციად, თუ გადაიქცევა ახალ ბიზნესსექტორად.

წყაროები:

• https://uklon.com.ua/en/news/uklon-launches-remote-driving-technology-testing-at-boryspil-airport/

• https://www.elmoremote.com/uklon-launches-remote-driving-pilot-with-elmo-at-boryspil-airport/

• https://www.rbc.ua/rus/news/taksi-vodiyiv-uklon-pochav-viprobuvannya-1779896169.html

• https://tech.liga.net/ua/technology/article/krok-do-bezpilotnykh-taksi-navishcho-i-iak-uklon-testuie-dystantsiine-keruvannia-v-boryspoli

• https://en.interfax.com.ua/news/telecom/1060887.html

• https://thefastmode.com/technology-solutions/48680-veon-uklon-expands-autonomous-vehicle-technology-with-robotaxi-ecosystem-pilot-in-ukraine

• https://www.mckinsey.com/industries/automotive-and-assembly/our-insights/autonomous-drivings-future-convenient-and-connected

• https://www.fortunebusinessinsights.com/robo-taxi-market-103661

• https://suspilne.media/1028779-v-ukraini-predstavili-tehnologiu-distancijnogo-keruvanna-taksi-ak-ce-pracue/

• https://ain.ua/en/2025/05/27/uklon-tests-remote-driving-at-boryspil-airport/

• https://www.reuters.com/business/autos-transportation/autonomous-driving/

• https://www.weforum.org/stories/2024/01/autonomous-vehicles-robotaxi-future-mobility/