აშშ-ის პრეზიდენტის, დონალდ ტრამპის განცხადებამ, რომ დიდი ბრიტანეთის პრემიერ-მინისტრი კირ სტარმერი „სერიოზული რისკების წინაშე დგას“, თუ მიგრაციისა და ენერგეტიკის საკითხებზე უფრო მკაცრ პოლიტიკას არ გაატარებს, ტრანსატლანტიკურ პოლიტიკაში ახალი დაძაბულობის ნიშნები გააჩინა.

ტრამპმა ღიად გააკრიტიკა ბრიტანეთის ენერგეტიკული სტრატეგია, განსაკუთრებით განახლებად ენერგიაზე გადასვლის ტემპი, და სტარმერს მოუწოდა, გააძლიეროს საიმიგრაციო კონტროლი და ჩრდილოეთის ზღვის ნავთობის მოპოვება. მისი თქმით, ბრიტანეთი „ქვეყანას ქარის ტურბინებში ახრჩობს“ და ერთ-ერთ ყველაზე მსხვილ ენერგორესურსს სათანადოდ არ იყენებს.

ტრამპის განცხადებები ბრიტანეთში მზარდი პოლიტიკური კრიზისის ფონზე გაკეთდა. ბოლო ადგილობრივ არჩევნებში ლეიბორისტულმა პარტიამ მძიმე შედეგები მიიღო, ხოლო ნაიჯელ ფარაჯის მემარჯვენე პარტია Reform UK სწრაფად ზრდის გავლენას. ბრიტანულ მედიაში უკვე აქტიურად განიხილება კირ სტარმერის ლიდერობის საკითხიც. რამდენიმე მინისტრის გადადგომისა და ათეულობით დეპუტატის კრიტიკის ფონზე, ლეიბორისტულ პარტიაში შიდა დაპირისპირება ღრმავდება. ფინანსური ბაზრებიც რეაგირებენ — ბრიტანული სახელმწიფო ობლიგაციების შემოსავლიანობა გაიზარდა, ხოლო ინვესტორებში გაჩნდა შიში, რომ პოლიტიკური არასტაბილურობა ეკონომიკურ ზრდას კიდევ უფრო შეაფერხებს.

მიგრაციის საკითხი ბრიტანულ პოლიტიკაში ბოლო წლების ერთ-ერთ ყველაზე მტკივნეულ თემად გადაიქცა. Brexit-ის შემდეგ საზოგადოებაში არსებობდა მოლოდინი, რომ საიმიგრაციო კონტროლი გამკაცრდებოდა, თუმცა ოფიციალური სტატისტიკა აჩვენებს, რომ წმინდა მიგრაციის მაჩვენებელი ისტორიულ მაქსიმუმებთან ახლოს დარჩა. სწორედ ამ ფონზე სტარმერმა 2025 წელს ცნობილი გამოსვლა გამართა, სადაც განაცხადა, რომ ბრიტანეთი შესაძლოა „უცნობების კუნძულად“ გადაიქცეს, თუ სახელმწიფო საზღვრებს ვერ გააკონტროლებს. ამ განცხადებამ მწვავე კრიტიკა გამოიწვია როგორც მემარცხენე წრეებში, ისე უფლებადამცველ ორგანიზაციებში, რომლებმაც პრემიერ-მინისტრი მემარჯვენე პოპულისტური რიტორიკის გამოყენებაში დაადანაშაულეს.

პარალელურად, ენერგეტიკული პოლიტიკა კიდევ ერთ საბრძოლო ხაზად იქცა. კირ სტარმერის მთავრობა განახლებად ენერგიასა და „მწვანე ეკონომიკაზე“ გადასვლას ბრიტანეთის ეკონომიკური მომავლის მთავარ მიმართულებად განიხილავს. ლეიბორისტები აცხადებენ, რომ ადგილობრივი განახლებადი ენერგიის განვითარება ქვეყანას გლობალური ენერგეტიკული შოკებისგან დაიცავს და რუსულ თუ ახლო აღმოსავლურ ენერგორესურსებზე დამოკიდებულებას შეამცირებს. თავად სტარმერმა არაერთხელ თქვა, რომ „ენერგეტიკული უსაფრთხოება ეროვნული უსაფრთხოების ნაწილია“.

თუმცა კრიტიკოსები ფიქრობენ, რომ ენერგეტიკული ტრანზიცია ზედმეტად სწრაფად მიმდინარეობს და ბრიტანეთის ინდუსტრიას, ენერგეტიკულ ფასებსა და სამუშაო ბაზარს დამატებით წნეხს უქმნის. სწორედ ამ არგუმენტზე აშენებს ტრამპიც საკუთარ კრიტიკას. მისი შეფასებით, ბრიტანეთი უარს ამბობს საკუთარ ნავთობსა და გაზზე მაშინ, როდესაც მსოფლიო ეკონომიკა კვლავ მნიშვნელოვნად არის დამოკიდებული ფოსილურ საწვავზე. ექსპერტების ნაწილი აღნიშნავს, რომ ტრამპის გზავნილი არა მხოლოდ ბრიტანეთს, არამედ მთლიანად ევროპას ეხება, რადგან ევროკავშირისა და დიდი ბრიტანეთის ენერგეტიკული სტრატეგიები დიდწილად ერთმანეთთან თანხვედრაშია.

ანალიტიკოსები ფიქრობენ, რომ სტარმერის კრიზისი ბევრად ფართო პროცესის ნაწილია. ევროპასა და აშშ-ში იზრდება მემარჯვენე პოპულიზმის გავლენა, სადაც მთავარი თემები მიგრაცია, ენერგეტიკული ფასები, ეროვნული ინდუსტრიის დაცვა და გლობალიზაციის შედეგებია. სწორედ ამ ნიადაგზე ცდილობენ დონალდ ტრამპი და მისი მოკავშირეები ევროპელი ლიდერების მიმართ ზეწოლის გაზრდას.

ბიზნესისა და გლობალური ეკონომიკისთვის ეს პროცესი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რადგან ბრიტანეთი კვლავ ერთ-ერთ უმსხვილეს ფინანსურ და საინვესტიციო ცენტრად რჩება. თუ პოლიტიკური კრიზისი გაღრმავდება, ეს გავლენას მოახდენს როგორც ბრიტანულ ფუნტზე, ისე ენერგეტიკულ ინვესტიციებზე, მწვანე ტექნოლოგიების პროექტებსა და საერთაშორისო კომპანიების სტრატეგიაზე. სპეციალისტების შეფასებით, მომდევნო წლებში მთავარი კითხვა იქნება, შეძლებს თუ არა ევროპა და დიდი ბრიტანეთი ერთდროულად შეინარჩუნონ კლიმატური ამბიციები, ეკონომიკური კონკურენტუნარიანობა და სოციალური სტაბილურობა.

წყაროები: