საბერძნეთში დაიწყო ახალი ტიპის ეკოლოგიური ღუზების და სპეციალური სამაგრი სისტემების გამოცდა, რომლებიც ხმელთაშუა ზღვის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ეკოსისტემის, Posidonia oceanica-ს დაცვისთვის შეიქმნა. პროექტი ათენის მახლობლად, პორტო რაფტის სანაპირო ზონაში მიმდინარეობს და მისი მთავარი მიზანი ტურისტული და იახტური ტრანსპორტის მიერ ზღვის ფსკერზე მიყენებული ზიანის შემცირებაა.

Posidonia oceanica წყალქვეშა მცენარეა, რომელიც მხოლოდ ხმელთაშუა ზღვაში გვხვდება და მეცნიერები მას ზღვის „ფილტვებს“ უწოდებენ. ეს ეკოსისტემა ჟანგბადს გამოიმუშავებს, წყალს ფილტრავს, სანაპიროებს ეროზიისგან იცავს და ზღვის ბიომრავალფეროვნებისთვის კრიტიკულად მნიშვნელოვანია. სპეციალისტების შეფასებით, Posidonia-ს მინდვრები ატმოსფეროდან დიდი რაოდენობით ნახშირორჟანგს შთანთქავს და ერთ-ერთი ყველაზე ეფექტიანი ბუნებრივი „ლურჯი ნახშირბადის“ საცავია.

თუმცა ბოლო წლებში ამ ეკოსისტემას სერიოზული საფრთხე დაემუქრა. მთავარი პრობლემა ტურისტული იახტები და ნავებია, რომლებიც ტრადიციული ღუზებით ზღვის ფსკერს აზიანებენ. როდესაც ღუზა ფსკერზე ეშვება და შემდეგ ამოდის, ის Posidonia-ს ფესვებს მთლიანად გლეჯს. მეცნიერები აღნიშნავენ, რომ მცენარე უკიდურესად ნელა იზრდება — ზოგიერთ შემთხვევაში წელიწადში მხოლოდ რამდენიმე სანტიმეტრით, ამიტომ დაზიანებული ზონების აღდგენას ათწლეულები ან საუკუნეებიც კი სჭირდება.

ახალი ეკოლოგიური სისტემის ფარგლებში, ზღვის ფსკერში ღრმად მაგრდება სპეციალური ფიქსატორები, რომელზეც ზედაპირზე მცურავი ბუებია მიმაგრებული. შედეგად, იახტებს ღუზის ჩაშვება აღარ სჭირდებათ და პირდაპირ ამ ეკოლოგიურ სამაგრებზე ფიქსირდებიან. პროექტში მონაწილეობენ საბერძნეთის საზღვაო პოლიტიკის სამინისტრო, მეცნიერები, მყვინთავები და გარემოსდაცვითი ორგანიზაციები.

სპეციალისტები აღნიშნავენ, რომ ეს მხოლოდ ეკოლოგიური ინიციატივა არ არის. Posidonia-ს განადგურება პირდაპირ მოქმედებს თევზჭერაზე, ტურიზმზე და სანაპირო ეკონომიკაზე. WWF-ის კვლევის მიხედვით, ხმელთაშუა ზღვაში ღუზებით დაზიანებული Posidonia-ს ეკოსისტემების ეკონომიკური დანაკარგი წელიწადში 4 მილიარდ ევროზე მეტს აღწევს.

საინტერესოა ისიც, რომ Posidonia-ს მინდვრები ტურიზმისთვისაც კრიტიკულად მნიშვნელოვანია. სწორედ ეს ეკოსისტემა ქმნის ხმელთაშუა ზღვისთვის დამახასიათებელ გამჭვირვალე ლურჯ წყალს, რომელიც მილიონობით ტურისტს იზიდავს. შესაბამისად, ანალიტიკოსები აღნიშნავენ, რომ მისი დაცვა რეალურად ტურისტული ინდუსტრიის გადარჩენის ნაწილიცაა.

პროექტი უფრო ფართო ევროპული სტრატეგიის ნაწილია. ბოლო წლებში ევროკავშირი და სხვადასხვა გარემოსდაცვითი ფონდი აქტიურად აფინანსებენ ზღვის ბალახების აღდგენის პროგრამებს. ერთ-ერთი მთავარი ინიციატივაა ARTEMIS, რომელიც Interreg Euro-MED-ის ფარგლებში ხორციელდება და Posidonia-ს აღდგენის ინოვაციურ მეთოდებს ავითარებს.

ექსპერტები ამბობენ, რომ მომავალში მსგავსი ეკოლოგიური ღუზები შესაძლოა ხმელთაშუა ზღვის ბევრ ქვეყანაში გახდეს სავალდებულოც. განსაკუთრებით ტურისტულ ზონებში, სადაც იახტური ტურიზმი სწრაფად იზრდება. სპეციალისტები ასევე აღნიშნავენ, რომ „ლურჯი ეკონომიკა“ ევროპის ერთ-ერთ მთავარ სტრატეგიულ მიმართულებად ყალიბდება, სადაც ზღვის ეკოსისტემების დაცვა პირდაპირ უკავშირდება ტურიზმს, თევზჭერას, კლიმატის პოლიტიკას და სანაპირო ეკონომიკის მდგრადობას.

ანალიტიკოსების შეფასებით, საბერძნეთში დაწყებული ექსპერიმენტი შესაძლოა მომავალში იმ მოდელად გადაიქცეს, რომელსაც მთელი ხმელთაშუა ზღვის რეგიონი გამოიყენებს. რადგან საუბარი მხოლოდ წყალქვეშა მცენარის დაცვაზე აღარ არის — საქმე ეხება ეკოსისტემას, რომელიც კლიმატს, ეკონომიკას და ტურიზმს ერთდროულად ინარჩუნებს.

წყაროები: