თურქეთში მიმდინარე კლიმატის ცვლილების კონფერენციაზე (COP31) გაეროს კლიმატის საკითხებში ხელმძღვანელი აფრთხილებს, რომ ქვეყნებმა უნდა დაიცვან ჯანდაცვის სისტემები, რადგან კლიმატის ცვლილება მზარდ საფრთხეს უქმნის საზოგადოებრივ ჯანმრთელობას.
მსოფლიო ლიდერები და ექსპერტები თურქეთის ქალაქ ანტალიაში გაეროს COP31 სამიტზე შეიკრიბნენ, რომელიც 9-დან 20 ნოემბრამდე გაგრძელდება. გაეროს კლიმატის ცვლილების საკითხებში აღმასრულებელი მდივნის, საიმონ სტილის განცხადებით, დისკუსიებში ცენტრალურ ადგილს კლიმატის ცვლილების გავლენა ჯანმრთელობაზე იკავებს.
ჰაერის დაბინძურებიდან დაწყებული, უკიდურესი სიცხით დამთავრებული — კლიმატის ცვლილება სულ უფრო მზარდ საფრთხეს უქმნის ადამიანთა ჯანმრთელობას მთელ მსოფლიოში.
„კლიმატური კრიზისი ამჟამად პანდემიური მასშტაბის გლობალურ ჯანდაცვით კრიზისს წარმოადგენს“, — განაცხადა სტილმა. მან დასძინა, რომ კლიმატური კატასტროფები მძიმე დარტყმას აყენებს ჯანდაცვის სისტემებსა და ინფრასტრუქტურას, და აღნიშნა, რომ წლევანდელ სამიტზე ჯანდაცვის საკითხი კვლავ ცენტრალურ ადგილს დაიკავებს.
„ამ COP-ზე ქვეყნების წინაშე არჩევანი დგას: ელექტრიფიკაცია ან შოკი. ან გლობალური ეკონომიკა ელექტროეპოქისთვის უნდა გარდავქმნათ, ან შევეგუოთ წიაღისეული საწვავით გამოწვეულ მუდმივ ფინანსურ ტვირთს, რომელიც აწვება ოჯახებს, კომპანიებსა და მთავრობებს — და, რა თქმა უნდა, ჯანდაცვის სისტემებსაც“, — განაცხადა სტილმა.
„Lancet Countdown 2026“-ის თანახმად, წიაღისეული საწვავის წვა და ადამიანის საქმიანობით გამოწვეული კლიმატის ცვლილება, გარე ჰაერის დაბინძურებისა და უკიდურესი სიცხის მეშვეობით, ყოველწლიურად, სავარაუდოდ, 3,3 მილიონამდე ადამიანის სიკვდილს უკავშირდება.
მსოფლიო მეტეოროლოგიური ორგანიზაციის მიერ 9 ნოემბერს გამოქვეყნებული ახალი ანგარიშის თანახმად, გასული 12 წელი ყველაზე თბილი იყო დაკვირვებების ისტორიაში, ხოლო ბოლო ოთხი წელი — 2026 წლის ჩათვლით — ყველაზე თბილ წლებად დასახელდა.
ტემპერატურის მატებამ, გვალვამ და ძლიერმა ნალექებმა შეიძლება ხელი შეუწყოს სიცხესთან დაკავშირებულ დაავადებებსა და სიკვდილიანობას, ხანძრების კვამლს და ჰაერის ხარისხის გაუარესებას, არასრულფასოვან კვებას და საკვების დაუცველობას, დაშავებებს და წყლით და ვექტორებით გადამდები დაავადებების, როგორიცაა ქოლერა, მალარია და დენგეს რისკების ცვლილებას.
„კლიმატური რისკი აღმოაჩენს ჯანდაცვის სისტემის ყველა დაუცველობას და აფართოებს მას“, - თქვა სტიელმა და დაასახელა ეფექტები, რომლებიც მოიცავს ელექტროენერგიის გათიშვიდან დაწყებული წყლის სანიტარული მდგომარეობის შეფერხებით დამთავრებული. სტილმა განაცხადა, რომ ჯანმრთელობა ყოველთვის უნდა იყოს „კლიმატთან დაკავშირებული ქმედებების ცენტრში“ და რომ მასზე პასუხისმგებელი სამინისტროები ჩართულნი უნდა იყვნენ ადაპტაციასთან დაკავშირებულ განხილვებში.
„ადაპტაციის თითოეული ეროვნული გეგმა უნდა იძლეოდეს პასუხს რამდენიმე არსებით კითხვაზე: შეძლებენ თუ არა კლინიკები მუშაობის გაგრძელებას სიცხის ტალღის დროს? ექნებათ თუ არა მათ უსაფრთხო წყალი წყალდიდობის შემდეგ? შეძლებენ თუ არა სამედიცინო მუშაკები დაავადების აფეთქების შემჩნევას, სანამ ის გავრცელდება? მიიღებენ თუ არა საჭირო სამედიცინო დახმარებას ისინი, ვინც ყველაზე დიდი რისკის ქვეშ იმყოფებიან?“ — დასძინა მან.
თუმცა, ადაპტაცია ერთადერთი გამოსავალი არ არის. „ვერცერთი ჯანდაცვის სისტემა ვერ გახდება მდგრადი სამყაროს მიმართ, რომელიც განუწყვეტლივ თბება“, — აღნიშნა სტილმა და ქვეყნებს მოუწოდა, უზრუნველყონ ჯანდაცვის საკითხების ინტეგრირება კლიმატური გეგმების შემუშავების, დაფინანსებასთან დაკავშირებული გადაწყვეტილებების მიღებისა და პროგრესის შეფასების პროცესებში.
