ხელოვნური ინტელექტის მიერ დაწერილი ტექსტის კითხვისას ადამიანებს ხშირად უჩნდებათ განცდა, რომ ის არაბუნებრივი ან ყალბია. ამის საპირისპიროდ, ცოცხალი ადამიანის მიერ დაწერილ ტექსტში მკითხველი ბევრად მარტივად იჭერს ავტორის დამახასიათებელ ხმასა და პერსონალურ შტრიხებს. მკვლევრები ხშირად სვამენ კითხვას, თუ რა ხდის ტექსტს ადამიანურს ან რობოტულს და აქვს თუ არა მნიშვნელობა იმას, მიაღწევს თუ არა ოდესმე ხელოვნური ინტელექტი ნამდვილ ადამიანურ ჟღერადობას. ისტორიულად, საზოგადოებაში ყოველთვის არსებობდა ენის სხვადასხვა ფორმის მიმართ დადებითი ან უარყოფითი დამოკიდებულება – საზოგადოების გარკვეული ფენის მეტყველება ფასდებოდა, სხვების კი უფასურდებოდა. გენერაციული მოდელების გამოჩენამ ეს პრობლემები კიდევ უფრო მასშტაბური გახადა. დიდი ენობრივი მოდელები საჯარო ინტერნეტსივრცეში არსებულ მასალებზე იწვრთნება. ადამიანების მიერ მიცემული ინსტრუქციები მოდელებს ავალდებულებს, რომ ფორმალურად იჟღერონ. შედეგად, ეს სისტემები ითვისებენ ყველა იმ წინასწარგანწყობასა და მიკერძოებას, რაც სტანდარტიზებულ ტექსტებსა და იდეებშია ჩადებული.
ხელოვნური ინტელექტის უფრო ინფორმირებულ მომხმარებლად ჩამოსაყალიბებლად, პირველ რიგში, უნდა გავიაზროთ, რას გულისხმობენ, როცა ამბობენ, რომ ტექსტი ადამიანურად ჟღერს. ეს უნარი ტექნოლოგიურ წიგნიერებას საგრძნობლად აუმჯობესებს. რაც მთავარია, ის გვეხმარება ამოვიცნოთ ორი ძირითადი მახასიათებელი, რაც ადამიანურ ტექსტს მანქანურისგან განასხვავებს – ეს არის მრავალფეროვნება და კითხვადობა. ადამიანური ენა შეიცავს მრავალფეროვნების მუდმივ, თუნდაც შეუმჩნეველ ლინგვისტურ შაბლონებს. ალგორითმები იყენებენ ე.წ. საგამოცდო ენას – საკმაოდ ფორმალურ, დატვირთულ სტილს, რომელსაც აკადემიურ ტესტებსა და ნაშრომებში ენიჭება უპირატესობა. ის ნაკლებად მრავალფეროვანი და რთულად წასაკითხია. მას ადამიანები მას რობოტულად აღიქვამენ, მაგრამ ამავდროულად, ჭკვიანურადაც ეჩვენებათ.
ენათმეცნიერები ამის სადემონსტრაციოდ მარტივ ტესტს იყენებენ ხოლმე, სადაც უბრალო მესიჯის ორ ვერსიას ადარებენ ერთმანეთს. პირველ ვერსიაში ავტორი თავს იმართლებს, წერს, რომ არ იცის, როგორ თქვას სათქმელი, წუხს პარასკევის შეკრებაზე ვერწასვლის გამო. ამ ყველაფერს არაფორმალური, შემოკლებული სიტყვებითა და სასვენი ნიშნების უგულებელყოფით გადმოსცემს. მეორე ვერსია კი სრულიად ფორმალურია, სადაც ავტორი პირდაპირ იხდის ბოდიშს, უსურვებს მეგობრებს კარგ დროს და მომავალ შეხვედრამდე ემშვიდობება. ადამიანს მარტივად შეუძლია შეამჩნიოს, რომ პირველ მესიჯში დაცულია არაფორმალური მიმოწერის სტილი, მეორე კი სტანდარტული, აკადემიური წესებით არის შედგენილი და სწორედ ის ეკუთვნის ჩატბოტს.
მკითხველს, დიდი ალბათობით, სხვა შთაბეჭდილებებიც გაუჩნდება. პირველი ტექსტი უფრო პერსონალურია და ნაკლებად თავდაჯერებული, მეორე კი ხისტია. პირველი ტექსტი სხვადასხვა სახის ფრაზას შეიცავს, მეორე კი ერთსა და იმავე სტრუქტურას ოთხჯერ იმეორებს. ადამიანური ენა მოიცავს სიტყვების გამოყენებისა და გრამატიკული სტრუქტურების მრავალფეროვნებას, რაც ინფორმაციას ანაწევრებს და მას პიროვნულ მნიშვნელობას ანიჭებს. მანქანურ ენას ნაკლები მრავალფეროვნება ახასიათებს. კვლევები აჩვენებს, რომ ეს შაბლონები სხვადასხვა ჟანრსა და რეგისტრში მუდმივად მეორდება.
მოდელების გაწვრთნა ადამიანის ინსტრუქციების შესასრულებლად, პარადოქსულად, კიდევ უფრო აშორებს მათ რეალური ადამიანური ენისგან. ვითარებას ისიც ართულებს, რომ თავად გენერირებული ტექსტები ისევ ამავე მოდელების სატრენინგო ბაზად იქცევა. საბოლოო ჯამში, ვიღებთ სურათს, სადაც ხელოვნური ინტელექტი იწვრთნება ბევრად უფრო ვიწრო ენაზე, ვიდრე რეალური, კოლექტიური ადამიანური მეტყველებაა. მანქანებისგან განსხვავებით, ადამიანები არ იყენებენ მხოლოდ იმ ენას, რომელიც ალბათობის თეორიით სწორია. ისინი იყენებენ იმას, რაც შესაძლებელია – ეყრდნობიან რა თავიანთ დაკვირვებებს, შემოქმედებით უნარს, შექმნან ახალი ფრაზები და მიდრეკილებას, ერთმანეთს შეურწყონ პერსონალური და არაპერსონალური ენობრივი შაბლონები.
ჩნდება ლოგიკური შეკითხვა, თუ როგორ შეიძლება იარსებოს ალგორითმმა და ადამიანურმა ენამ თანამშრომლობის რეჟიმში. ამ განსხვავებების გაცნობიერება ორივე ფორმის უფრო პროდუქტიულად გამოყენებაში დაგვეხმარება. ექსპერტები გვირჩევენ, რომ ტექსტის აღწერისას ემოციურ შეფასებებს კონკრეტული ენობრივი იარლიყები ვამჯობინოთ – მაგალითად, მჭიდრო, სადა, ინტერპერსონალური ან საინფორმაციო სტილი. ადამიანური ენა არა მხოლოდ უფრო ხელმისაწვდომი და მრავალფეროვანია, არამედ წერის პროცესში ტვინს ბევრად მეტად რთავს, ვიდრე უბრალოდ გენერირებული ტექსტის გამოყენება. იმისათვის, რომ მანქანურმა ენამ სრულად არ გადაფაროს ადამიანური მრავალფეროვნება, მიზანშეწონილია სპეციალიზებული ინსტრუმენტების, მცირე ენობრივი მოდელებისა თუ მიკერძოების აღმომფხვრელი ბრაუზერის დამატებების გამოყენება.
წყარო: Fastcompany; www.marketer.ge
